Yüzüne yarasa konan çocuğun kuduzdan ölümü: Uzmanlar 'sıfır temas' uyarısı yapıyor
Türkiye, yüzüne yarasa konması sonucu kuduza yakalanan bir çocuğun hayatını kaybetmesiyle sarsıldı. Uzmanlar, yarasalarla en ufak bir temasın bile ölümcül olabileceğine dikkat çekerek, temas halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguluyor.
Ne oldu?
Yüzüne yarasa konan bir çocuk, kuduz virüsünün yol açtığı enfeksiyon nedeniyle yaşamını yitirdi. Olay, Türkiye’de yarasa ve kuduz bağlantısını yeniden gündemin ilk sıralarına taşıdı. Sağlık yetkilileri, ölümün ardından hem bölgede inceleme başlattı hem de yarasayla temasın sanıldığı kadar masum olmadığını bir kez daha hatırlattı.
Edinilen bilgilere göre, çocuk uyurken yüzüne yarasa kondu. Aile başlangıçta olayın farkına varmadı ya da küçük bir teması önemsemedi. Ancak kuduz virüsü, fark edilmeyen bu temasın ardından sinsice ilerledi. Kuduz belirtileri ortaya çıktıktan sonra yapılan tıbbi müdahaleler yetersiz kaldı ve çocuk kurtarılamadı. TRT Haber ve CNN Türk başta olmak üzere birçok ulusal kanal, acı haberi ‘korkunç ölüm’ başlıklarıyla duyurdu.
Neden gündemde?
Yarasa, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de kuduz virüsünün doğal konağı olarak biliniyor. Fakat kamuoyunda yarasanın yalnızca ısırarak hastalık bulaştırdığı gibi yanlış bir algı hakim. Bu ölüm, hiç ısırık olmaksızın, yalnızca deriye ya da mukozaya temas yoluyla da virüsün bulaşabileceğini acı bir şekilde gösterdi.
Yetkililer, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan ve eski yapılarda, çatı katlarında ya da mağara yakınlarında bulunan aileleri uyarıyor. Yarasalar, ön ayakları kanat olarak uyarlanmış memelilerdir ve yaklaşık 1.200’den fazla türüyle dünyadaki tüm memelilerin yüzde 20’sini oluşturur. Türkiye’de yaygın olarak bulunan küçük yarasa türlerinin diş izleri, çıplak gözle fark edilemeyecek kadar ufaktır. Özellikle uyku halindeki biri, yarasayı hiç hissetmeyebilir. Bu nedenle, bir mekanda yarasa görüldüyse ve uyuyan bir çocuk ya da yetişkin varsa, “ısırık izi yok” diye rahatlamak ölümcül sonuçlara yol açabilir.
Bilinmesi gerekenler
Kuduz virüsü, merkezi sinir sistemine ulaştığında yüzde yüze yakın bir ölüm oranına sahiptir. Aşı ve immünoglobulin tedavisi, yalnızca belirtiler başlamadan önce uygulanırsa hayat kurtarır. Yani bir yarasanın teninize değdiğini fark ettiğiniz an ya da sabah uyandığınızda odanızda bir yarasa bulduysanız, en ufak bir çizik aramaksızın sağlık kuruluşuna başvurmak zorunludur.
Yarasalar çoğunlukla böcekçildir ve ekosistem için hayati roller üstlenirler. Çiçeklerin tozlaşmasına ve tohumların yayılmasına yardımcı olur, zararlı böcek popülasyonlarını kontrol altında tutarlar. Bu nedenle yarasalara karşı topyekûn bir savaş açmak yerine, “temasın sıfırlanması” stratejisi izlenmelidir. Uyku alanlarına girişlerini engellemek için camlara sineklik takılması, çatı ve duvar çatlaklarının kapatılması en basit ama en etkili yöntemlerin başında geliyor.
Sırada ne var?
Sağlık Bakanlığı ve yerel yönetimlerin, olayın yaşandığı bölgede kuduz riskine karşı saha taramalarını sıklaştırması bekleniyor. Toplum sağlığı ekiplerinin, özellikle kırsal mahallelerde bilgilendirme kampanyaları düzenlemesi gündemde. Ailelere ve okullara yönelik hazırlanacak broşürlerle, “yarasa temasında ne yapılmalı” sorusunun cevabı en basit haliyle anlatılacak. Olay, aynı zamanda acil servis hekimleri için de bir uyarı niteliği taşıyor: Isırık izi olmasa dahi, böyle bir temas öyküsü duyulduğunda kuduz profilaksisi protokolü derhal başlatılmalı.
Sık Sorulan Sorular
Yarasa sadece ısırarak mı kuduz bulaştırır?
Hayır, ısırık olmasa dahi yarasa tükürüğünün açık bir yaraya, çiziklere ya da dudak, göz, burun gibi mukozalı bölgelere temas etmesi virüsü bulaştırabilir. Uyurken yüze konan bir yarasanın bıraktığı tükürük dahi risk oluşturur.
Odada yarasa bulunursa ve sabah uyanılırsa ne yapmalı?
En ufak bir ısırık belirtisi aranmaksızın, derhal en yakın sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir. Hekime 'odada yarasa vardı ve uyuyordum' bilgisi net olarak iletilmelidir. Bu durumda kuduz aşısı ve gerekiyorsa immünoglobulin tedavisi başlatılır.
Kuduz belirtileri ne zaman çıkar?
Kuluçka süresi genellikle 20 ila 90 gün arasında değişse de, bu süre birkaç günden birkaç yıla kadar uzayabilir. Ancak belirtiler (ateş, baş ağrısı, halsizlik, su korkusu, kasılmalar) bir kez ortaya çıktığında, hastalık neredeyse her zaman ölümle sonuçlanır.