YKS yapay zeka kopya skandalı: Düzenek nasıl çalıştı, cezası ne oldu?

Ne oldu?

YKS yapay zeka kopya, 2024 Yükseköğretim Kurumları Sınavı'nda (YKS) bir adayın, sınav sorularını yapay zeka araçlarına aktararak anlık cevap almak üzere tasarlanmış özel bir elektronik düzenekle yakalanması olayıdır. Isparta'da Temel Yeterlilik Testi (TYT) oturumu sırasında yaşanan olayda, M.E.E. isimli şüpheli, gözetmenlerin dikkati sayesinde suçüstü tespit edildi. Aday, kıyafetine gizlenmiş bir kamera ile soruları görüntüleyip dışarıya aktarıyor; bir bağlantı aracılığıyla yapay zekadan aldığı cevapları kulaklıkla dinliyordu. Milliyet ve Sabah’ın haberlerine göre, şüpheli olay yerinde gözaltına alındı ve çıkarıldığı mahkemece tutuklandı. TRT Haber’in aktardığına göre ise şahıs, “tıp fakültesini kazanmak” için böyle bir yönteme başvurduğunu söyledi.

Neden gündemde?

Olay, teknolojinin sınav güvenliğine karşı kullanımının ulaştığı noktayı gözler önüne serdi. Daha önceki kopya girişimlerinde kopya kağıdı, kablosuz kulaklık gibi yöntemler görülürken, ilk kez soruların bir kamerayla gerçek zamanlı olarak yapay zekaya gönderilip anında yanıt alındığı bir düzenek tespit edildi. Gözetmenlerin şüphe üzerine adayı sıkı takibe alması ve ÖSYM’nin sınav anındaki müdahalesi, güvenlik protokollerinin bu tür ileri teknoloji girişimlerine karşı da hassaslaştırıldığını gösterdi. Kamuoyunda ise en çok şüphelinin savunması yankı buldu: NTV Haber’in aktardığına göre, aday "bir anda aklıma geldi" diyerek kendini savunmaya çalıştı. Bu ifade, planlı olduğu her halinden belli olan düzeneğin ciddiyetiyle tezat oluşturarak sosyal medyada alay konusu oldu.

Bilinmesi gerekenler

YKS’de kopya girişiminde bulunan adaylar, 6114 sayılı ÖSYM Kanunu kapsamında ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalıyor. Sınavın geçersiz sayılmasının yanı sıra, hukuki süreçte hapis cezası da gündeme gelebiliyor. Nitekim bu olayda şüpheli "kamu malına zarar verme" ve "sınav güvenliğini ihlal" suçlamalarıyla tutuklandı. Bir diğer kritik detay ise, kopya çektiği tespit edilen adayların 2 yıl süreyle hiçbir ÖSYM sınavına giremeyecek olması. Bu yasak, sadece YKS’yi değil, KPSS, ALES gibi diğer kritik sınavları da kapsıyor.

Kullanılan teknik düzeneğe dair detaylar da gündemdeydi. CNN Türk’ün yayınladığı okul güvenlik kamerası görüntülerinde, şüphelinin sınav öncesi okuldaki hareketleri incelendi. Ekşi Sözlük’teki yorumlarda ise düzeneğin "ChatGPT" benzeri bir büyük dil modeli üzerinden çalıştığı iddia edildi; ancak ÖSYM bu konuda resmi bir teknik rapor yayımlamadı. Yetkililer, soruların sınav anında dışarı sızdırılmış olma ihtimaline karşı soruşturmanın derinleştirildiğini belirtti.

Sırada ne var?

ÖSYM, bu olayın ardından sınav güvenlik tedbirlerini gözden geçireceğini duyurdu. Özellikle sınav salonlarında sinyal kesici jammer cihazlarının etkinliği ve gözetmen eğitimlerinin güncellenmesi masada olan konular arasında. Teknoloji hukuku uzmanları ise benzer girişimlerin önüne geçmek için yapay zeka kullanımına özel cezai maddelerin yasaya eklenmesi gerektiğini savunuyor. Şüpheli M.E.E.’nin yargı süreci devam ederken, alacağı ceza emsal teşkil edebilir. Önümüzdeki sınav dönemlerinde adayların sınav salonuna girişte elektronik cihaz taramasından geçme prosedürlerinin çok daha katılaşacağına kesin gözüyle bakılıyor.