YKS'de küpe krizi: Hayaller kulağa takıldı, gözyaşlarıyla son bulan sınav maratonu
YKS sınavına dakikalar kala kulağındaki takıyı çıkaramadığı için salona alınmayan genç kızın yaşadığı dram, Türkiye'de sınav güvenliği ve vicdan dengesi tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Ne oldu?
Sınavda küpe krizi, 21 Haziran 2025 tarihinde Yükseköğretim Kurumları Sınavı'na (YKS) giriş anında yaşanan ve bir adayın kulağındaki aksesuar nedeniyle sınav salonuna alınmamasıyla patlak veren olaylar bütünüdür. Adayların sınav salonlarına girişi için belirlenen son dakikalarda kapıya gelen bir genç kız, kulağındaki küpe ve piercing'i çıkarmakta zorlanınca görevliler tarafından içeri alınmadı. Annesi ve çevredeki veliler, sıkışan takıyı çıkarmak için seferber olsa da süre yetmedi. Genç kız, yıllarca süren emeğinin kulağındaki bir aksesuar yüzünden heba olmasının şokuyla gözyaşlarına boğuldu.
Olayın benzerleri Türkiye'nin farklı illerinde de yaşandı. Antalya'da fakülte kapısında sınava 10 dakika kala bekleyen bir aday, kulağındaki piercing nedeniyle geri çevrildi. Samsun İlkadım'da ise bir öğrenci kimlik kriziyle karşılaştı. Sınav merkezlerinde kapıların saat 10:01'de kapanmasının ardından, 15 dakika kuralına takılan onlarca aday salonlara giremedi. Bazı öğrenciler sınavı saniyelerle kaçırırken, bazıları denemedik kapı bırakmadı.
Neden gündemde?
Yaşanan bu dramatik sahneler, sosyal medyada hızla yayıldı ve kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Görüntülerin ortaya çıkmasıyla birlikte gözler ÖSYM'nin sınav güvenlik tedbirlerine çevrildi. Ünlü ekonomist Prof. Dr. Özgür Demirtaş, Instagram hesabından yaptığı paylaşımda "Bir küpe yüzünden sınava alınmamak vicdansızlık" ifadelerini kullanarak yaşanan duruma sert tepki gösterdi.
Konunun gündem olmasının temel sebebi, sınav güvenliği ile insani yaklaşım arasındaki hassas denge. ÖSYM yönetmelikleri, sınav salonlarına metal içerikli her türlü aksesuar, takı ve elektronik cihazın sokulmasını yasaklıyor. Bu kurallar, geçmiş yıllarda yaşanan kopya skandalları ve teknolojik kopya girişimlerini önlemek amacıyla sıkılaştırılmıştı. Ancak kulağında sıkışan küpeyi çıkarmak için çırpınan bir gencin görüntüsü, "sıfır tolerans" politikasının insani boyutunu sorgulattı.
2018 yılında benzer bir olay yaşanmış, bir veli cımbızla sıkışan küpeyi çıkarmaya çalışmış ancak başarılı olamamıştı. Aradan geçen 7 yılda teknoloji ilerledi, metal dedektörleri hassaslaştı ancak insan faktörünün yarattığı bu tür krizler değişmedi. Tartışmanın özünde, "kural ne pahasına olursa olsun uygulanır mı" sorusu yatıyor.
Bilinmesi gerekenler
ÖSYM'nin sınav giriş belgelerinde ve aday kılavuzunda, "metal aksesuar, takı, piercing" gibi eşyalarla sınava gelinmemesi gerektiği açıkça yazılıdır. Güvenlik protokolleri, dedektörden geçerken sinyal veren her adayın çantasının ve üzerinin detaylı aranmasını, sinyale neden olan cisim çıkarılamıyorsa adayın salona alınmamasını emreder. Görevlilerin bu noktada inisiyatif kullanma yetkisi genellikle kısıtlıdır.
Ancak olayın bir diğer boyutu, bazı sınav merkezlerinde görevlilerin daha esnek davranabilmesi. Benzer durumdaki farklı adayların, görevlinin inisiyatifiyle sınava alındığına dair sosyal medyada çok sayıda paylaşım yer aldı. Bu da uygulamada standardın olmadığı eleştirilerini beraberinde getirdi. Sınav güvenliği konusunda herhangi bir zaafiyet yaşanmaması adına ÖSYM'nin kurallara harfiyen uyma talimatı verdiği, ancak bu katılığın mağduriyetler doğurduğu belirtiliyor.
Sırada ne var?
Olayın bu denli ses getirmesinin ardından gözler ÖSYM'den gelecek resmi bir açıklamaya çevrildi. Kurumun geçmiş yıllarda benzer durumlar için yaptığı açıklamalarda, "adayların sınav günü dikkat etmesi gereken hususlar"a vurgu yaptığı ve kuralların herkes için geçerli olduğu mesajını verdiği biliniyor. Ancak bu kez kamuoyu baskısının daha yoğun olması nedeniyle, ileriki sınav dönemleri için ek tedbirler veya esneklik mekanizmalarının tartışmaya açılma ihtimali bulunuyor. Özellikle acil durumlarda görevlilere sınırlı da olsa inisiyatif tanıyan düzenlemeler veya sınav merkezlerinde yedek küpe çıkarma aparatı bulundurulması gibi pratik çözüm önerileri gündeme gelebilir.
YKS maratonu tamamlanırken, kulağındaki küpe yüzünden sınava giremeyen genç kız ve benzer durumdaki adaylar için telafi edici bir mekanizma bulunmuyor. Yılda bir kez yapılan bu sınav, milyonlarca gencin geleceğini belirliyor. Yaşanan bu dramatik olay, sınav güvenliği ve insani yaklaşım dengesinin yeniden kurulması gerektiğini acı bir şekilde hatırlattı.
Sık Sorulan Sorular
YKS sınavında küpe veya takı takmak yasak mı?
Evet, ÖSYM'nin sınav giriş kurallarına göre metal içerikli tüm aksesuarlar, takılar, piercing'ler ve elektronik cihazlar sınav salonuna sokulamaz. Adayların sınav günü bu tür eşyalarını çıkarmış olarak gelmeleri zorunludur.
Küpesini çıkaramayan aday neden sınava alınmadı?
Güvenlik protokolleri gereği, metal dedektöründen geçerken sinyal veren ve sinyale neden olan cismi çıkaramayan adaylar salona alınmaz. Görevlilerin bu konuda inisiyatif kullanma yetkisi genellikle kısıtlıdır. Olayda anne ve çevredeki veliler küpeyi çıkarmaya çalışsa da süre yetmemiştir.
Benzer bir durumda ne yapılmalı?
Adayların sınavdan en az bir gün önce kılavuzu dikkatle okuması, sıkışan veya çıkması zor takıları bir kuyumcu ya da sağlık kuruluşunda çıkarttırması, sınav sabahı yanlarına metal içeren hiçbir eşya almamaları önerilir. Ayrıca olası bir sorunda sınav merkezindeki yetkililere zamanında bilgi vermek kritiktir.