Yeşil Pasaport Tartışması Yeniden Alevlendi: Bir Meslek Grubu İçin Daha Kanun Teklifi Meclis'te
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan yeni bir kanun teklifi, belirli bir meslek grubuna hususi damgalı (yeşil) pasaport verilmesini öngörüyor. Teklifin yasalaşması halinde, bu meslek mensupları vize avantajı ve harç muafiyeti gibi haklardan yararlanabilecek.
Ne oldu?
Pasaport, yabancı ülkelere gidecek vatandaşlara yetkili kuruluşlarca verilen ve kimlik incelemesinde geçerli olan resmî bir belgedir. Türkiye'de pasaport türleri, sahiplerine farklı ayrıcalıklar tanıyacak şekilde renklerine ve statülerine göre sınıflandırılır. Son olarak Meclis gündemine gelen bir kanun teklifi, bu sınıflandırmada yeni bir değişiklik yapılmasını hedefliyor. İlgili kaynaklardan alınan bilgilere göre, bir meslek grubuna hususi damgalı (yeşil) pasaport verilmesini içeren önerge TBMM'ye sunuldu. Teklifin detaylarında, belirli bir kıdemi doldurmuş olan meslek mensuplarının ve ailelerinin bu haktan faydalanmasına yönelik maddeler yer alıyor. Henüz ilgili komisyonda görüşülmeyi bekleyen teklif, meslek odaları ve sivil toplum kuruluşları tarafından yakından takip ediliyor.
Neden gündemde?
Yeşil pasaport, sahibine vize kolaylığı ve yurtdışı çıkış harçlarından muafiyet gibi önemli ayrıcalıklar tanıdığı için Türkiye'de her zaman yüksek sesle tartışılan bir konu olmuştur. 5682 sayılı Pasaport Kanunu'na göre, bu belgeyi kimlerin alabileceği katı kurallarla belirlenmişken, zaman zaman Meclis'e farklı meslek gruplarının da bu kapsama alınması için teklifler gelmektedir. Bu son teklif de benzer bir tartışmayı alevlendirdi. Kamuoyunda, yeşil pasaportun kapsamının genişletilmesi bir yandan meslek mensupları için bir hak olarak görülürken, diğer yandan pasaportun itibarının ve uluslararası geçerliliğinin korunması gerektiği yönünde eleştiriler de bulunuyor. Özellikle ekonomik daralma dönemlerinde yurtdışı çıkış harcı muafiyeti gibi mali avantajlar, bu taleplerin siyasi ve toplumsal karşılığını artırıyor.
Bilinmesi gerekenler
Türkiye'de pasaportlar; bordo (umuma mahsus), yeşil (hususi damgalı), gri (hizmet damgalı) ve siyah (diplomatik) olmak üzere dört ana türe ayrılır. Bordo pasaportlar İl ve İlçe Nüfus Müdürlükleri tarafından verilirken, yeşil ve gri pasaport verme yetkisi yalnızca İl Nüfus Müdürlüklerine aittir. En yüksek ayrıcalığı sağlayan siyah pasaport ise münhasıran Dışişleri Bakanlığı'nın yetkisindedir. 1 Haziran 2010’dan beri Türkiye'de biyometrik veriler içeren e-pasaport sistemine geçilmiştir. Pasaport Kanunu, Türk Vatandaşlığı Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, bir meslek grubunun yeşil pasaport kapsamına alınmasının yolu yeni bir yasal düzenlemeden geçmektedir. Euronews'in verilerine göre dünyanın en güçlü pasaportlarına bakıldığında, vizesiz gidilebilen ülke sayısında Avrupa ülkelerinin ilk sıralarda yer aldığı görülürken, Türkiye bu listede orta sıralarda kendine yer bulmaktadır.
Sırada ne var?
Meclis'e sunulan torba kanun teklifi veya münferit önergenin, önümüzdeki günlerde ilgili komisyonlarda görüşülmesi bekleniyor. Teklifin yasalaşması durumunda, belirtilen meslek grubunun mensupları İl Nüfus Müdürlüklerine başvurarak harç ödemeden yeşil pasaportlarını temin edebilecek. Ancak yasama sürecinde teklifin kapsamında daraltma veya genişletme yapılması da ihtimal dahilinde. Konuyla ilgili siyasi partilerin grup başkanvekillerinin yapacağı müzakereler, düzenlemenin nihai halini belirleyecek. Vatandaşlar, özellikle seyahat planlaması yapmadan önce Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün resmî duyurularını takip etmeli.
Sık Sorulan Sorular
Yeşil pasaport nedir ve ne işe yarar?
Yeşil pasaport, resmî adıyla hususi damgalı pasaport, belirli bir kıdeme ve kadroya sahip kamu görevlileri ile eski bürokratlara ve ailelerine verilen bir seyahat belgesidir. Vize kolaylığı sağlar ve yurt dışı çıkış harcından muaftır.
Bir meslek grubunun yeşil pasaport alması nasıl mümkün olur?
Bir meslek grubunun yeşil pasaport kapsamına alınması ancak TBMM'de kabul edilen bir kanun değişikliği veya yeni bir kanun metni ile mümkündür. Bu süreç; teklifin komisyonlarda görüşülmesi, Genel Kurul'da oylanması ve Cumhurbaşkanı'nın onayıyla tamamlanır.
Son teklif hangi meslek grubunu kapsıyor?
Meclis'e sunulan yeni kanun teklifinin içeriği kamuoyuna yansıyan haberlere dayanmakta olup, metinde belirli bir meslek grubu ifade edilmektedir. Teklifin ayrıntıları komisyon görüşmeleri sırasında netleşecektir; resmî duyuru olmadan kesin bir meslek grubu ismi vermek doğru olmaz.