Yaz mevsimi artık takvimden taşıyor: Eylül ve ekimde de 'Bu yaz bitmedi' dedirtecek sıcaklıklar kapıda

Ne oldu?

Yaz mevsimi, kuzey yarım kürede astronomik olarak 21 Haziran'da başlayıp 22 Eylül'de sona eren bir dönemdir. Ancak son yıllarda Türkiye'yi de içine alan geniş bir coğrafyada bu takvimsel tanım giderek anlamını yitiriyor. Ekonomim gazetesinde yer alan analizlere göre, yaz mevsimi artık eylül ve ekim aylarına belirgin biçimde sarkıyor. Yüksek basınç sistemlerinin daha uzun süre etkili olması ve deniz suyu sıcaklıklarının geç soğuması, sonbaharın ilk aylarında da yaz koşullarının devam etmesine yol açıyor. Sözcü Gazetesi’nin aktardığı bir uzman uyarısı da bu tabloyu destekliyor: “Yaz bitmeyecek.” NTV Haber ise bu uzayan yaz sıcağı için belirleyici tarih aralıklarını gündeme taşıdı.

Neden gündemde?

Konunun gündemdeki yerini korumasının birkaç somut nedeni var. İlk olarak, uzayan sıcak hava dalgaları tarım ve su kaynakları üzerinde baskı oluşturuyor. İkincisi, enerji tüketimi klimatizasyon ihtiyacıyla birlikte eylül ayında da yüksek seyrediyor. Üçüncüsü ise turizm sektörü için bu durum çift taraflı bir etki yaratıyor. Okulların açılmasıyla geleneksel tatil dönemi sona erse de, sahil bölgelerinde deniz sezonu ekime kadar uzayabiliyor. A Haber’in “Yaz mevsimi kabusa dönmesin” başlıklı haberi ise meselenin halk sağlığı boyutuna dikkat çekiyor. Aşırı sıcakların özellikle yaşlılar ve kronik hastalar için risk oluşturmaya devam etmesi, serin kalma yöntemlerini gündemin üst sıralarına taşıyor. Sabah gazetesindeki “Gotik bir yaz mevsimi” ifadesi ise mevsimin kasvetli ve bunaltıcı uzayışına kültürel bir gönderme olarak okunabilir.

Bilinmesi gerekenler

Dünya genelinde ısınan hava kütleleri, yaz sıcaklarının takvim yapraklarına bakmadığını gösteriyor. Vikipedi’deki tanıma göre, dünya ısıyı depo ettiği için en sıcak günler genellikle gün dönümünden yaklaşık iki ay sonra, temmuz sonu ve ağustos başında yaşanıyor. Bu termal gecikme, sonbahar aylarına da sirayet ederek eylül ortasına kadar kavurucu sıcaklıkların görülmesine zemin hazırlıyor. Türkiye’de meteorolojik veriler, son yıllarda eylül ayı ortalama sıcaklıklarının uzun yıllar ortalamalarının 2 ila 4 derece üzerinde seyrettiğine işaret ediyor. Uzmanlar, bu eğilimin kalıcı hale gelme ihtimaline karşı şehir planlamasından bireysel alışkanlıklara kadar pek çok alanda uyum stratejilerinin gerekliliğini vurguluyor. Ev içi serinleme yöntemleri arasında güneş alan camların dışarıdan gölgelenmesi, doğal havalandırma koridorları oluşturulması ve ısı üreten cihazların kontrollü kullanımı öne çıkıyor.

Sırada ne var?

Mevsim normallerinin üzerindeki sıcaklıkların ekim ayının ilk haftalarına kadar aralıklarla etkili olacağı tahmin ediliyor. Uzun vadede ise asıl mesele, bu uzamanın istisna olmaktan çıkıp yeni normal haline gelip gelmeyeceği. İklim modelleri, Akdeniz havzasında yaz mevsiminin 2050 yılına kadar 30 günden fazla uzayabileceğini gösteriyor. Bu senaryo, su yönetimi politikalarından yangın risk haritalarına kadar pek çok kritik planlamanın gözden geçirilmesini zorunlu kılacak.