Yasaklara Rağmen Kadıköy Sokaklarında: 24. İstanbul Onur Yürüyüşü Başladı

Ne oldu?

Onur Yürüyüşü, lezbiyen, gey, biseksüel, trans ve queer (LGBTİ+) bireylerin toplumsal görünürlüğünü sağlamak, eşit yurttaşlık talebini duyurmak ve 1969 Stonewall ayaklanmalarının mirasını yaşatmak amacıyla dünya genelinde Haziran ayında düzenlenen etkinlikler bütünüdür. Türkiye'de ise bu geleneğin en köklü ayağı olan İstanbul Onur Yürüyüşü, 2025 yılında üst üste alınan yasak kararlarına rağmen 24. kez gerçekleştiriliyor. Bianet'in haberine göre, kaymakamlıkların yürüyüşe getirdiği yasağa ve Kadıköy'e yönelik ulaşım kısıtlamalarına karşın, göstericiler ilçenin farklı noktalarında bir araya geldi. Gökkuşağı bayrakları taşıyan kalabalık, polisin yoğun güvenlik bariyerleri ve TOMA araçlarıyla çevrili olduğu sokaklarda yürüyüşe başladı.

Neden gündemde?

İstanbul Onur Yürüyüşü, 2015 yılından bu yana düzenli olarak valilik ve kaymakamlık kararlarıyla yasaklanıyor. Buna rağmen aktivistler her yıl Taksim veya Kadıköy gibi merkezi noktalarda toplanmayı sürdürüyor. Bu yılki gündemin ana kırılma noktası, kamu otoritesinin yalnızca yürüyüşü yasaklamakla kalmayıp Kadıköy'e toplu ulaşımı fiilen durdurması ve metro seferlerini iptal etmesi oldu. Buna ek olarak, geçtiğimiz günlerde İzmir Valiliği de benzer şekilde 14. İzmir Onur Yürüyüşü’nü yasakladığını açıklamıştı. Türkiye'nin farklı şehirlerinde eş zamanlı yayılan bu idari engeller, ifade özgürlüğü ve toplanma hakkı tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Geçen yılki 23. İstanbul Onur Yürüyüşü'nde 'Yaşamda Israr' temasıyla toplanan gruplara polis sert müdahalede bulunmuş ve çok sayıda kişi gözaltına alınmıştı; BBC Türkçe'nin aktardığına göre üç kişi tutuklanmıştı. Bu yıl da benzer bir gerilimin yaşanabileceği endişesi hakim.

Bilinmesi gerekenler

Onur Yürüyüşü geleneği, modern LGBTİ+ hareketinin dönüm noktası olan 1969 New York Stonewall ayaklanmalarına dayanır. İlk resmi yürüyüşler 1970 yılında ABD’nin farklı şehirlerinde düzenlenmiş, zamanla küresel bir fenomene dönüşmüştür. 2019’da Stonewall’un 50. yılı anısına düzenlenen WorldPride etkinliğine yalnızca Manhattan’da 5 milyon kişi katılmıştır. Türkiye’de ise ilk İstanbul Onur Yürüyüşü 2003 yılında sadece 30 kişiyle başlamış, 2014’e gelindiğinde Taksim’de on binlerce kişinin katıldığı dev bir kitle etkinliğine dönüşmüştü. Ancak 2015 yılından itibaren güvenlik gerekçesiyle etkinliğe sistematik olarak izin verilmiyor. Buna rağmen yürüyüş, “Yasaklı Onur Yürüyüşü” geleneğini yaratarak varlığını sürdürüyor. Etkinlik sadece bir kutlama değil, aynı zamanda trans bireylerin yaşam hakkı, nefret suçları ve ayrımcılık karşıtı bir protesto niteliği taşıyor.

Sırada ne var?

Kadıköy’de başlayan yürüyüşün ilerleyen saatlerinde polis müdahalesinin boyutu ve olası gözaltı sayıları belirleyici olacak. Sivil toplum kuruluşları ve barolar, yasak kararlarının hukuksuz olduğunu belirterek hukuki süreç başlatmaya hazırlanıyor. İlerleyen günlerde İzmir’de de yasak kararına karşı benzer bir sivil itaatsizlik eylemi yapılıp yapılmayacağı merak konusu. Uluslararası kamuoyu ve insan hakları örgütleri ise Türkiye’deki LGBTİ+ hak ihlallerine dair güncel raporlarını bu yürüyüşte yaşananları da ekleyerek güncelleyecek.