Yargıtay kararıyla CHP milletvekili sayısı 129'a düştü: Meclis aritmetiği değişir mi?

Ne oldu?

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) üyesi 9 milletvekilinin parti üyeliklerini herhangi bir gerekçe göstermeksizin sildi. Bu işlem sonucunda CHP'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki (TBMM) milletvekili sayısı 138'den 129'a düştü. Üyeliği düşürülen milletvekilleri arasında partinin ağır toplarından bazı isimlerin de bulunduğu öğrenildi. Bu gelişme, siyasi partiler kanunu ve Yargıtay'ın yetkileri çerçevesinde hukuki tartışmaları da beraberinde getirdi.

Neden gündemde?

Bu karar, yalnızca bir iç tüzük düzenlemesi değil, doğrudan Meclis'teki güç dengelerini etkileme potansiyeli taşıdığı için gündeme oturdu. CHP, 14 Mayıs 2023 genel seçimlerinde ittifak protokolleri sayesinde 169 milletvekili çıkarmış, daha sonra bu vekillerden bir kısmı kendi partilerine dönmüş ve CHP'nin sandalye sayısı 138 civarında şekillenmişti. Şimdi sayının 129'a inmesi, ana muhalefet partisinin Meclis'teki nicel ağırlığını doğrudan zayıflatıyor. Meclis'te grubu bulunan bir partinin yasama faaliyetlerini sürdürebilmek için en az 20 milletvekiline ihtiyaç duyduğu düşünülürse, CHP'nin grup kurma eşiğinde bir sorun yok ancak psikolojik üstünlük ve komisyonlardaki temsil dengesi açısından kritik bir eşik geçilmiş oldu. Siyasi kulislerde, bu kararın Kurultay süreci ve parti içi değişim tartışmalarıyla eş zamanlı gelmesi dikkat çekici bulunuyor.

Bilinmesi gerekenler

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın siyasi partilerin üye kayıtları üzerindeki denetim yetkisi, Siyasi Partiler Kanunu'ndan kaynaklanıyor. Ancak uygulamada, bir partinin kendi üyeleriyle ilgili tasarrufunun yargı eliyle ve toplu olarak geçersiz kılınmasına az rastlanır. Silinen üyeliklerle ilgili olarak CHP kurmayları, "yok hükmündeki kararın sonuç doğurmayacağını" savunuyor ve süreci hukuki zeminde itiraz edeceklerini açıklıyor. İlgili milletvekilleri ise şu an için bağımsız statüde görev yapacak. Mevcut verilere göre TBMM'deki güncel sandalye dağılımında Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) 272, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) 47, DEM Parti 57 ve İYİ Parti ise 30'a yakın milletvekiliyle temsil ediliyor. CHP'nin 129 sandalyesi, ana muhalefet partisi olarak konumunu sürdürse de, artık yasama dokunulmazlığı dosyalarında, komisyon üyeliklerinde ve Meclis Başkanlık Divanı'ndaki ağırlığında niceliksel bir kayba işaret ediyor.

Sırada ne var?

CHP, Yargıtay kararına karşı yasal itiraz yollarını tüketeceğini duyurdu. Önümüzdeki günlerde parti avukatlarının yürütmeyi durdurma ve kararın iptali için başvuruda bulunması bekleniyor. Aynı anda siyasi kanattan, Meclis İçtüzüğü'nde değişiklik yapılması veya yeni bir yasal düzenleme ihtiyacı da seslendirilebilir. Eğer hukuki itirazlar sonuç vermezse, CHP'nin milletvekili sayısı 129 olarak sabitlenecek ve bu durum, özellikle bütçe görüşmeleri ile anayasa değişiklik tekliflerinin oylanması sürecinde parti yönetimini daha sıkı bir parlamento taktiği izlemeye zorlayacak. Öte yandan, bu 9 milletvekilinin ilerleyen süreçte başka bir partiye katılıp katılmayacağı veya tamamen bağımsız kalıp kalmayacağı da Meclis'in siyasi fotoğrafını yeniden değiştirebilecek bir değişken olarak izleniyor.