Yangın sezonu kapıda: Pütürge ve Kütahya'daki alevler mücadelenin şifrelerini bir kez daha hatırlattı
Malatya'nın Pütürge ilçesi ve Kütahya'da eş zamanlı çıkan orman yangınları, Türkiye'nin yaz aylarıyla birlikte artan yangın riskine karşı teyakkuz halini yeniden gündemin ilk sırasına taşıdı. Uzmanlar uyarıyor: En güçlü silah bilinçli vatandaşlar.
Ne oldu?
Orman yangınları, orman sınırları içerisinde doğal ya da insan kaynaklı etkenlerle başlayan ve kontrol dışı yayılarak biyokütleyi tamamen veya kısmen yok eden kontrolsüz yanma olaylarıdır. Bugün Türkiye'nin iki farklı noktasından gelen duman haberleri, ülkenin en sıcak ve kurak dönemine girdiğimizin acı bir sinyali oldu. Malatya'nın Pütürge ilçesine bağlı Nohutlu Mahallesi yakınlarındaki ormanlık alanda henüz belirlenemeyen bir nedenle yangın çıktı. Aynı saatlerde Kütahya'da da alevler yükseldi. Ekipler, her iki bölgede de alevleri kontrol altına almak için karadan ve havadan yoğun bir mücadele başlattı.
Neden gündemde?
Bu yangınlar, hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerine çıkması ve düşük nem oranıyla birleşen rüzgarın oluşturduğu tehlikeli kombinasyonu gözler önüne seriyor. Geçmişin büyük felaketleri hafızalardaki tazeliğini korurken, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın sözleri de gündeme oturdu. Yumaklı, orman yangınlarıyla mücadelede en güçlü silahın uçaklar veya arazözler değil, vatandaşların bilinç düzeyi olduğunu vurguladı. Bakanlığın bu açıklaması, yangınların yaklaşık yüzde 90'ının insan kaynaklı olduğu gerçeğinin altını çiziyor. Öte yandan, İspanya'da binlerce kişinin tahliye edildiği bir orman yangınının aynı döneme denk gelmesi, iklim değişikliğine bağlı olarak yangın sezonunun artık sadece Türkiye'nin değil tüm Akdeniz havzasının ortak kaderi haline geldiğini gösteriyor.
Bilinmesi gerekenler
Türkiye, orman yangınlarıyla mücadelede 2021 yılında yaşanan ve yaklaşık 60 bin hektar ormanlık alanı küle çeviren Manavgat yangını gibi dev felaketlerden önemli dersler çıkardı. O tarihten bu yana hava filosu güçlendirilse de uzmanlar, çağdaş amenajman teknikleri arasında yer alan kontrollü yakma ve yangın öncesi orman altı temizliği gibi önleyici tedbirlere ağırlık verilmesi gerektiğini belirtiyor. Küresel ölçekteki tablo ise çok daha vahim. 2019-2020 yıllarında Avustralya'da yaşanan "Kara Yaz" yangınları 24 milyon hektarlık alanı yok ederken, 2023 yılında Kanada'da yanan 18.5 milyon hektarlık orman ve dumanları Kuzey Kutbu'na ulaşan 2021 Sibirya yangınları, artık "mega yangınlar" çağında olduğumuzu kanıtlıyor. Sanatçılar ve düşünürler de bu ekolojik yıkımı eserlerine taşıyarak toplumsal farkındalığı artırmaya çalışıyor.
Sırada ne var?
Pütürge ve Kütahya'daki alevlere müdahale aralıksız sürerken, yetkililerin öncelikli hedefi yangınların yerleşim yerlerine sıçramasını engellemek. Meteoroloji kaynaklarından gelen erken uyarılar, önümüzdeki günlerde sıcak hava dalgasının etkisini artırarak devam edeceğini gösteriyor. Bu durum, yeni yangınların çıkmaması için vatandaşların açık alanda ateş yakmaktan kaçınmasını ve en ufak bir duman belirtisini 112 Acil Çağrı Merkezi'ne bildirmesini hayati hale getiriyor. Bakanlık, cezai yaptırımların artırıldığını hatırlatırken, orman köylüleri ve sivil toplum kuruluşlarıyla kurulan gönüllü ihbar ağlarının da teyakkuzda olduğu belirtiliyor.
Sık Sorulan Sorular
Orman yangınlarının başlıca çıkış nedenleri nelerdir?
Türkiye'deki orman yangınlarının yaklaşık yüzde 90'ı insan faaliyetlerinden kaynaklanır. Bunlar arasında anız yakma, sigara izmariti, piknik ateşi ve kasıtlı sabotaj ilk sıralarda yer alır. Geri kalan kısım ise yıldırım düşmesi gibi doğal nedenlerle başlar.
2021 Manavgat yangını neden tarihi bir felaket olarak anılıyor?
2021 yılının Temmuz ayında Antalya'nın Manavgat ilçesinde başlayan ve günlerce kontrol altına alınamayan yangında yaklaşık 60 bin hektar orman alanı kül oldu. Bu rakam, onu Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük orman yangını felaketi haline getirmiştir.
Kontrollü yakma tekniği ormanlara zarar verir mi?
Aksine, çağdaş orman amenajmanında kullanılan kontrollü yakma, orman tabanında biriken ve büyük yangınlara davetiye çıkaran yanıcı maddeleri uzman eşliğinde temizlemek için yapılır. Düşük yoğunluklu bu ateş, toprağı beslerken kontrolsüz büyük yangınların önüne geçmeyi hedefler.