Yağışlar kene tehdidini büyüttü: KKKA vakalarında artış uyarısı
Türkiye genelinde mevsim normallerinin üzerinde seyreden yağışlar, Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) vakalarında artış yaşanabileceği endişesini beraberinde getirdi. Uzmanlar, özellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşanları Hyalomma cinsi kenelere karşı dikkatli olmaya çağırıyor.
Bu yazıyı sesli dinle
Ne oldu?
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), keneler, özellikle de Hyalomma cinsi keneler yoluyla insanlara bulaşan ve Bunyaviridae ailesine bağlı Nairovirüs grubundan bir RNA virüsünün yol açtığı zoonotik bir hastalıktır. Hürriyet'in yerel kaynaklara dayandırdığı haberine göre, bu yıl Türkiye genelinde görülen yoğun yağışlar, kene popülasyonunda ve dolayısıyla KKKA vakalarında ciddi bir artışa neden olabilir. Habertürk ve Aydın Denge Haber'de yer alan haberlere göre ise virüs şimdiden can almaya başladı; 52 yaşındaki 3 çocuk babası Lokman Sönmez KKKA nedeniyle hayatını kaybetti. Vefat haberi, hastalığın 2025 yaz aylarına girerken ne denli ciddi bir halk sağlığı tehdidi olmaya devam ettiğini gözler önüne seriyor.
Neden gündemde?
Konu, art arda gelen ölüm haberleri ve mevsimsel riskin zirve yapması nedeniyle Türkiye'nin gündeminde üst sıralara tırmandı. Sivas, Aydın ve Bursa başta olmak üzere birçok kentten benzer uyarılar yükseliyor. Sağlık Aktüel'de yer alan değerlendirmelere göre, özellikle İç Anadolu ve Karadeniz'in iç kesimlerinde ilkbahar aylarında rekor seviyeye ulaşan yağış miktarı, kene larvalarının hayatta kalma ve erginleşme oranını yükseltti. Uzmanlar, bu durumun piknik sezonunun açılması ve tarım işçilerinin tarlalara dönmesiyle birleşince, vaka sayılarında geçmiş yıllara kıyasla belirgin bir sıçramaya yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Hastalığın insanlarda çoğunlukla ağır seyretmesi ve mortalite oranının yaklaşık yüzde 30'lara kadar ulaşabilmesi, her bir vakayı manşetlere taşıyor.
Bilinmesi gerekenler
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi hastalığı, kene ısırığının yanı sıra enfekte hayvanların kan ve dokularıyla korunmasız temas sonucu da bulaşabiliyor. Memorial ve Acıbadem'in yayımladığı sağlık rehberlerine göre, virüsün kuluçka süresi kene tutunmasından sonra genellikle 2 ila 5 gün arasında değişiyor. Hastalık; ani başlayan yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, kas-eklem ağrıları, halsizlik ve bulantı ile kendini gösteriyor. İlerleyen evrelerde ise cilt altı ve iç organ kanamaları gibi vücudun alarm verdiği hayati tablolar ortaya çıkabiliyor. Uzmanlar, özellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşan yüksek risk grubundaki kişilerin tarladan veya ahırdan döndükten sonra vücutlarını mutlaka kene kontrolünden geçirmesi gerektiğini vurguluyor. Kenenin çıplak elle çıkarılmaya çalışılması, virüsün bulaşma riskini katladığı için en büyük hatalardan biri olarak gösteriliyor; en yakın sağlık kuruluşuna başvurmak hayati önem taşıyor.
Sırada ne var?
Sağlık Bakanlığı ve il tarım müdürlüklerinin, yağışların yoğun olduğu bölgelerde kene popülasyonunu kontrol altına almak için ilaçlama ve bilinçlendirme kampanyalarını artırması bekleniyor. Yaz aylarında riskin daha da tırmanabileceğine dikkat çeken yetkililer, özellikle endemik bölgelerde yaşayan vatandaşları açık renkli kıyafetler giymeye ve paçaları çorap içine sokmaya davet ediyor. Lokman Sönmez gibi acı kayıpların tekrarlanmaması için erken teşhisin önemine vurgu yapılıyor; ateş ve halsizlik belirtilerinde kene teması geçmişinin doktora mutlaka bildirilmesi isteniyor.
Sık Sorulan Sorular
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) nedir ve nasıl bulaşır?
KKKA, Bunyaviridae ailesine bağlı Nairovirüs grubundan bir virüsün neden olduğu, ağır seyreden zoonotik bir enfeksiyondur. Hastalık insanlara en sık Hyalomma cinsi kenelerin ısırmasıyla bulaşır. Ayrıca enfekte hayvanların kan ve dokularına korunmasız temas, laboratuvar kazaları veya hasta kişilerin vücut sıvılarıyla temas sonucu da bulaşabilmektedir.
KKKA'nın ilk belirtileri nelerdir ve ne zaman ortaya çıkar?
Kene ısırığının ardından hastalık genellikle 2-5 günlük bir kuluçka süresinden sonra aniden başlar. İlk belirtiler arasında şiddetli baş ağrısı, yüksek ateş, üşüme-titreme, yaygın kas ve eklem ağrıları, halsizlik ve bulantı yer alır. Hastalık ilerledikçe ciltte ve iç organlarda ciddi kanamalar görülebilir.
Vücuda kene yapıştığında ne yapılmalı, ne yapılmamalıdır?
Keneyi kesinlikle çıplak elle çıkarmaya veya üzerine kimyasal madde dökmeye çalışmamak gerekir. En doğru yöntem, bir cımbız yardımıyla veya bir sağlık kuruluşunda, kenenin ağız parçaları koparılmadan vücuttan uzaklaştırılmasıdır. İşlem sonrası bölge dezenfekte edilmeli ve kişi 10 gün boyunca olası belirtiler açısından kendini gözlemlemelidir.