Venezuela deprem can kaybı: 'İkiz deprem' felaketinde bilanço ağırlaşıyor
Venezuela'da 40 saniyeden kısa arayla meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki iki şiddetli deprem, başkent Karakas ve çevresinde büyük yıkıma yol açtı. Resmi olmayan son verilere göre can kaybı 589'a kadar yükselirken, ülkede olağanüstü hal ilan edildi.
Ne oldu?
Venezuela deprem can kaybı, Güney Amerika ülkesini sarsan ve sismoloji tarihine 'ikiz deprem' olarak geçen iki büyük sarsıntının yol açtığı insani trajedidir. Başkent Karakas'ın yaklaşık 80 kilometre kuzeydoğusunda, Karayip Denizi kıyısı açıklarında iki gün önce yerel saatle 15:08'de 7,2 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Halk henüz ilk şoku atlatamamışken, yalnızca 40 saniye kadar kısa bir süre sonra bu kez 7,5 büyüklüğünde ikinci ve çok daha yıkıcı bir deprem aynı fay hattı üzerinde gerçekleşti. Art arda gelen bu iki büyük sarsıntı, özellikle kıyıya yakın yerleşim birimlerinde binaları dümdüz etti, altyapıyı çökertti ve geniş bir alanda elektrik ile iletişim hatlarını kopardı. Venezuela Ulusal Meclis Başkanı Jorge Rodriguez, felaketin hemen ardından yaptığı açıklamada ölü sayısının 188'e ulaştığını ve 1500'den fazla yaralı olduğunu duyurdu. İlerleyen saatlerde enkaz altından acı haberler gelmeye devam etti; Rudaw'ın geçtiği ve sahada görev yapan yetkililere dayandırdığı son bilgilere göre can kaybı 589'a yükseldi. Ana havalimanının pistlerinde oluşan derin çatlaklar nedeniyle hava trafiğine kapatılması, uluslararası yardım ekiplerinin bölgeye ulaşımını güçleştirdi.
Neden gündemde?
Bu felaket, 'sismik çift' ya da 'ikiz deprem' olarak adlandırılan son derece nadir bir jeolojik olayı gündemin zirvesine taşıdı. Euronews'te yer alan analizlere göre, Venezuela'yı vuran bu senaryoda, birinci büyük depremin hemen ardından bitişik bir fay segmentinin tetiklenmesiyle ikinci ve daha büyük bir depremin meydana geldiği değerlendiriliyor. Uzmanlar, 40 saniye gibi insanın tahliye için neredeyse hiç zaman bulamayacağı bir aralıkta iki büyük sarsıntı yaşanmasının yıkımın boyutlarını katladığını belirtiyor. Venezuela'da yaşananlar, özellikle deprem kuşağında yer alan Türkiye gibi ülkelerde de bu tür zincirleme kırılmaların olabileceği endişesini canlandırdı. Başkent Karakas'ta gökdelenlerin belirgin şekilde sallandığı anların görüntüleri sosyal medyada milyonlarca kez izlenirken, kıyı kentlerinden gelen yıkım fotoğrafları felaketin boyutunu gözler önüne serdi. Anka Haber Ajansı'nın servis ettiği bir başka gelişmeye göre, Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın krizin yaşandığı saatlerde Bulgar mevkidaşıyla yaptığı görüşmede, uluslararası iş birliği ve afet yönetimi konularının da gündeme geldiği öğrenildi.
Bilinmesi gerekenler
Venezuela hükümeti, ilk sarsıntıdan kısa süre sonra ülke genelinde olağanüstü hal ilan etti. Arama kurtarma çalışmaları için ordu birlikleri görevlendirilirken, enkaz altında kalanlara ulaşma çabaları yoğunlaştı. Felaketin en ağır bilançosunun çıktığı bölgeler, Karakas'ın doğusundaki kıyı şeridinde yer alan ve depremin merkez üssüne en yakın konumdaki küçük yerleşimler oldu. Bu bölgelerde binaların önemli bir kısmı, ikinci ve daha şiddetli deprem öncesinde zaten hasar gördüğü için, ikinci sarsıntı adeta bir 'tamamlama vuruşu' etkisi yarattı. Sağlık sistemi zaten ekonomik krizle boğuşan ülkede, hastanelerin bir kısmının hasar görmesi ve elektrik kesintileri nedeniyle tıbbi müdahalede de aksamalar yaşandığı bildiriliyor. Resmi rakamlara göre en az 235 kişinin cansız bedenine ulaşılırken, kayıp ihbarlarının sayısı yetkilileri korkutan asıl veri oldu; enkaz altında yüzlerce kişinin daha bulunduğu tahmin ediliyor. Bu nedenle resmi olmayan ve anlık verilere dayanan can kaybı sayısının derinlemesine enkaz çalışmalarıyla birlikte daha da artmasından endiçe ediliyor. Elektrik ve iletişim altyapısının büyük hasar gördüğü felakette, bazı bölgelere günlerce ulaşılamayabileceği ve acil yardım malzemelerinin sevkiyatının zorlaştığı ifade ediliyor.
Sırada ne var?
Uluslararası toplumdan yardım çağrılarına yanıt gelmeye başladı. Depremin hemen ardından komşu ülkeler Kolombiya ve Brezilya sınır ötesi arama kurtarma ekiplerini Venezuela'ya yönlendirdi. Birleşmiş Milletler ve Kızılhaç koordinasyonunda bir insani yardım operasyonu için hazırlıklar sürüyor, ancak hasarlı havalimanı lojistik darboğaz yaratıyor. Türkiye de dahil olmak üzere birçok ülke, AFAD benzeri kurumları aracılığıyla yardım teklifinde bulundu. Bölgedeki jeofizik uzmanları, artçı sarsıntıların haftalarca, hatta aylarca sürebileceği ve bu sarsıntıların hali hazırda ağır hasarlı olan yapıları tamamen yıkabilecek güçte (5.5 - 6.3 büyüklük aralığında) olabileceği uyarısını yineliyor. Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun ulusa sesleniş konuşmasında 72 saatlik bir ulusal yas ilan etmesi bekleniyor. Uzmanların altını çizdiği en kritik nokta ise, bu felaketin 'ikiz deprem' mekanizmasının bir ders niteliğinde olduğu; benzer fay sistemlerine sahip bölgelerde bina güçlendirme ve erken uyarı protokollerinin artık büyük bir depremin hemen ardından gelebilecek 'ikinci darbeyi' de hesaba katacak şekilde geliştirilmesi gerektiği yönünde.
Sık Sorulan Sorular
Venezuela'daki depremlerde resmi can kaybı ne kadar?
Venezuela Ulusal Meclis Başkanı Jorge Rodriguez'in son resmi açıklamasına göre can kaybı 188'e yükseldi. Ancak sahada görev yapan yetkililerden alınan ve Rudaw gibi basın kuruluşlarında yer alan resmi olmayan anlık veriler, enkaz kaldırma çalışmaları ilerledikçe bu sayının 589'a kadar çıktığını belirtiyor. Resmi sayının önümüzdeki günlerde güncellenerek artması bekleniyor.
İkiz deprem (sismik çift) nedir?
İkiz deprem, sismik çift olarak da adlandırılan, aynı fay sistemi üzerinde veya bitişik faylarda çok kısa zaman aralığıyla (saniyeler ya da dakikalar içinde) meydana gelen, birbirine yakın büyüklükte iki büyük depremdir. Venezuela'da yaşanan senaryoda, ilk 7,2'lik deprem, bitişikteki fay segmentini kırarak sadece 40 saniye sonra 7,5'lik ikinci ve daha büyük bir depremi tetikledi. Bu durum, yapıların ilk darbeden sonra ikinci darbeye karşı savunmasız kalmasıyla yıkımı katladı.
Deprem başkent Karakas'ı ne kadar etkiledi?
Depremin merkez üssü Karakas'a yaklaşık 80 kilometre uzaklıkta olmasına rağmen, 7,5'lik sarsıntı şiddeti başkentte büyük panik yarattı ve gökdelenlerin belirgin şekilde sallanmasına neden oldu. Karakas'ta bazı eski yapılar hasar gördü, ancak asıl yıkım merkez üssüne daha yakın olan kıyı şeridindeki küçük yerleşimlerde yoğunlaştı. Başkentte havalimanı pistlerindeki çatlaklar nedeniyle tüm dış hat uçuşları askıya alındı.
Uluslararası yardım bölgeye ulaşabildi mi?
Komşu ülkeler Kolombiya ve Brezilya'dan kara yoluyla gelen ilk arama kurtarma ekipleri bölgeye ulaştı. Birleşmiş Milletler koordinasyonunda daha geniş çaplı bir yardım hareketi planlanıyor. Ancak ana havalimanı kapalı olduğu için deniz ve kara lojistiğine ağırlık veriliyor. Türkiye de dahil birçok ülke yardım teklifinde bulunmuş durumda.