Vekil Dokunulmazlık Dosyaları: Meclis'e Gönderilen 12 Vekilin Durumu Ne Anlama Geliyor?

Ne oldu?

Vekil Dokunulmazlık Dosyaları, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) adli makamlarca iletilen ve milletvekilleri hakkındaki yargısal işlemlerin başlatılabilmesi için Meclis'in onayını gerektiren fezleke ve soruşturma evraklarının bütünüdür. Son olarak 7 Kasım 2025 tarihi itibarıyla aralarında CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in de yer aldığı toplam 12 milletvekiline ait dokunulmazlık dosyası Meclis Başkanlığı'na sunuldu. Dosyalar, Meclis Başkanlığı tarafından gereği yapılmak üzere Anayasa ve Adalet Komisyonları üyelerinden oluşan Karma Komisyon’a sevk edildi. İletilen evrak arasında yalnızca ana muhalefet lideri değil, farklı siyasi partilere mensup milletvekillerinin de bulunduğu belirtiliyor. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, dosya sayısı vekil sayısından fazla; bazı vekiller hakkında birden çok fezleke komisyona gitmiş durumda.

Neden gündemde?

Konunun gündemin üst sıralarına yerleşmesinin iki temel nedeni var. Birincisi, dosya sahiplerinden birinin ana muhalefet partisinin genel başkanı olması. Özgür Özel hakkındaki dokunulmazlık talebi, siyasi kutuplaşmanın yüksek olduğu bir dönemde “yıpratma siyaseti” tartışmalarını beraberinde getiriyor. Muhalefet kanadı, bu tür dokunulmazlık dosyalarının büyük bölümünün siyasi saiklerle ve yargı baskısı oluşturmak amacıyla gündeme taşındığını savunuyor. İktidar kanadı ise hukukun üstünlüğüne vurgu yaparak, herkesin eşit şekilde yargılanması gerektiğini ifade ediyor.

İkinci olarak, 2016 yılında yapılan anayasa değişikliği sonrası geçici bir maddeyle geniş çaplı dokunulmazlık kaldırma sürecinin benzerlerinin yaşanıp yaşanmayacağı merak ediliyor. O dönemde tek tek oylama yapılmadan genel bir çerçeve çizilmişti ancak bugünkü mekanizma tamamen bireysel dosyalar üzerinden işliyor. Hukukçular, bu durumun siyasi gündemin sıcaklığına bağlı olarak yasama faaliyetlerini etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Daha önce 18 farklı dokunulmazlık dosyasının komisyon gündemine girdiği bilinirken, bu sayının artmasıyla TBMM’de yeni bir siyasi gerilim dalgası bekleniyor.

Bilinmesi gerekenler

Bir milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması, o vekilin milletvekilliğinin düşmesi anlamına gelmez. Bu, yalnızca ilgili dosya için yargı yolunun önündeki yasama engelini ortadan kaldırır; milletvekili görevine devam eder. Süreç, önce Karma Komisyon'da bir hazırlık bürosu kurulmasıyla başlar. Büro, dosyayı inceleyip bir rapor hazırlar ve bu rapor Karma Komisyon'da oylanır. Komisyon, dokunulmazlığın kaldırılması yönünde karar alırsa konu Genel Kurul’un gündemine gelir. Genel Kurul'da yapılacak oylamada karar, nihai olarak milletvekilleri tarafından verilir. Önemli bir nüans: Eğer bir milletvekili hakkında birden fazla soruşturma dosyası varsa, her bir dosya ayrı ayrı oylanarak karara bağlanır.

Partilerin meclis çoğunluğu bu oylamalarda belirleyici rol oynar. Mevcut parlamento aritmetiğinde iktidar bloğunun sayısal üstünlüğü, dokunulmazlık oylamalarında kritik bir eşik olarak öne çıkıyor. Meclis tatilde olsa veya seçim sürecine girilse dahi, dokunulmazlık dosyalarının işleme alınması mümkün; İçtüzük bu konuda bir kesinti öngörmüyor.

Sırada ne var?

Karma Komisyon'daki hazırlık bürosunun çalışmalarını hızlandırması ve ilk raporları önümüzdeki haftalarda tamamlaması bekleniyor. Siyasi kulislerde, Komisyon'un özellikle Özgür Özel dosyasına öncelik verebileceği konuşuluyor. Yıl sonundan önce bazı dosyaların Genel Kurul'a inmesi olası. Süreç ilerlerken gözler, partilerin grup başkanvekilleri arasındaki gayriresmî temaslara ve olası kapalı oturumlara çevrilecek. Dokunulmazlık kararları sadece hukuki sonuçlar doğurmakla kalmayıp, ittifak ilişkilerinden erken seçim tartışmalarına kadar geniş bir siyasi spektrumu da doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor.