Uyuyan devler uyanıyor mu? Çölün ortasında binlerce askeri uçak bekletiliyor iddiası

Ne oldu?

Sözcü Gazetesi’nde yer alan bir haberde, ABD’ye ait binlerce askeri uçağın Arizona çölünde kurulu dev bir tesis olan Davis-Monthan Hava Üssü’nde sıra sıra dizilerek bekletildiği öne sürüldü. Haberde, bu uçaklar için “uyuyan dev” benzetmesi yapıldı. Askeri uçak, silahlı kuvvetler tarafından bombalama, keşif, nakliye ve hava muharebesi gibi görevlerde kullanılmak üzere tasarlanmış özel hava taşıtıdır. Söz konusu tesiste tutulan uçaklar ise görev ömürlerini doldurmuş ancak yedek parça veya olası bir yeniden aktifleştirme için özel koşullarda saklanan hava araçlarından oluşuyor. Burası resmi olarak 309. Havacılık Bakım ve Yenileme Grubu (AMARG) olarak biliniyor ve halk arasında “Uçak Mezarlığı” (The Boneyard) olarak anılıyor.

Neden gündemde?

Gündemdeki bu haber, küresel askeri hareketliliğin tartışıldığı bir döneme denk geldi. Eş zamanlı olarak İran’ın Rusya’dan onlarca yeni nesil savaş uçağı teslim almak üzere olduğu, Hindistan’ın Fransa’dan 114 savaş uçağı satın almak için dev bir hamle başlattığı ve ABD’nin Bulgaristan’daki 15 askeri uçağını çekerek bölgedeki misyonunu sonlandırdığı haberleri basına yansıdı. Bu gelişmeler ışığında, ABD’nin çölde muhafaza ettiği binlerce uçağın stratejik önemi yeniden masaya yatırıldı. Bu uçaklar, sadece birer hurda yığını değil; gerektiğinde hızla modernize edilip aktif filolara katılabilecek veya yedek parça kaynağı olarak kullanılabilecek “stratejik bir demir yumruk” olarak nitelendiriliyor.

Bilinmesi gerekenler

Davis-Monthan’daki tesis, yaklaşık 4.400 adet askeri uçak ve helikoptere ev sahipliği yapıyor. Bu uçaklar, B-52 bombardıman uçaklarından F-16 avcı uçaklarına, devasa C-5 nakliye uçaklarından emekliye ayrılmış F-14 Tomcat’lere kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Görevlerine göre askeri uçaklar, hava üstünlük uçakları, hücum uçakları ve hücum destek uçakları gibi farklı sınıflara ayrılıyor.

Tesisteki uçaklar dört ana kategoride saklanıyor: Kısa sürede yeniden uçabilecek durumda olanlar (Type 1000), yedek parça kaynağı olarak ayrılanlar, olası bir dış satış için bekletilenler ve tamamen hurdaya ayrılıp müzeye gönderilmeyi bekleyenler. Bölgenin düşük nem oranı ve sert alkali toprak yapısı, uçak gövdelerinin paslanmasını ve bozulmasını doğal olarak önlüyor. Bu da tesisi bu tür bir depolama için dünyadaki en ideal yerlerden biri haline getiriyor.

Sırada ne var?

Ukrayna savaşı ve yükselen küresel tansiyon, bu “uyuyan devlerin” geleceğini daha kritik hale getirdi. ABD Savunma Bakanlığı’nın, tesisteki belirli uçakları modernize ederek gündeme getirme veya müttefik ülkelere hibe etme seçeneklerini periyodik olarak değerlendirdiği biliniyor. Öte yandan, İran ve Hindistan gibi ülkelerin yeni alım hamleleri, dünyadaki askeri hava gücü dengesinin yeniden şekillenmekte olduğuna işaret ediyor. Çölün ortasındaki bu dev filonun, yıllarca daha stratejik bir koz olarak beklemeye devam etmesi ve her an uyanacakmış gibi hazır tutulması öngörülüyor.