Üniversite affı nedir, kimleri kapsıyor? Meclis'e sunulan yeni düzenlemenin detayları
Üniversite affı, yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilmiş öğrencilere belirli şartlarla geri dönüş imkanı tanıyan yasal düzenlemedir. Teklif TBMM Başkanlığı'na sunuldu; yasalaşırsa yüz binlerce eski öğrenci eğitimine devam edebilecek.
Ne oldu?
Üniversite affı, çeşitli nedenlerle yükseköğretim kurumlarından ilişiği kesilmiş veya kaydını dondurmuş öğrencilere, belirli koşullar altında eğitimlerine geri dönme hakkı tanıyan bir yasal düzenleme teklifidir. Yükseköğretim Kanunu'nda değişiklik öngören teklif, 14 Nisan 2025 itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na sunuldu. AK Parti kaynaklı teklif, yalnızca af hükümleri değil; aynı zamanda üniversitelerdeki kadro ve burslara yönelik çeşitli düzenlemeleri de içeriyor. Teklifin yasalaşması halinde, geçmiş yıllarda kaydı silinen yüz binlerce öğrenciye af getirilmesi bekleniyor.
Neden gündemde?
Türkiye'de son çıkarılan kapsamlı öğrenci affı 2018 yılında yürürlüğe girmişti. O tarihten sonra okulu bırakan, harç yatırmadığı için veya akademik başarısızlık nedeniyle kaydı silinen çok sayıda öğrenci, yeni bir düzenleme beklentisi içindeydi. Öğrenci affı talebi özellikle sosyal medyada ve çeşitli imza kampanyalarında sıkça dile getiriliyordu. Meclis'e sunulan teklif, kamuoyunda "üniversite affı" olarak adlandırılsa da, getirilen yeni hükümler yalnızca af kapsamındaki öğrencileri değil, şu anda aktif eğitim gören ve araştırma görevlisi kadrolarını da ilgilendiriyor. Bu geniş kapsam, konuyu yükseköğretim camiasının tamamını etkileyen bir gündem maddesine dönüştürdü.
Bilinmesi gerekenler
Meclis'e sunulan kanun teklifindeki af maddeleri incelendiğinde, kimlerin yararlanabileceğine dair net kriterler öne çıkıyor. Af kapsamına, 30 Eylül 2024 tarihine kadar lisans ve ön lisans programlarından ilişiği kesilmiş olanlar giriyor. Açık öğretim, uzaktan eğitim ve örgün eğitim fark etmeksizin tüm programları kapsayacak şekilde bir geri dönüş hakkı tanınıyor. Ancak bu hak yalnızca bir defaya mahsus olarak kullanılabilecek. AK Parti cephesinden gelen açıklamalara göre, düzenlemenin geçmiş dönemlerde olduğu gibi kurumlar arası yatay geçiş yapıp sonra kaydı silinen öğrencilere de yeni bir kapı aralaması bekleniyor. Öte yandan teklif, üniversitelerdeki mevcut öğrenci ve araştırma görevlisi kadrolarına ilişkin idari değişiklikleri de içerdiği için, yasalaşma sürecinde komisyon görüşmelerinde maddeler üzerinde değişiklik yapılması ihtimal dahilinde.
Sırada ne var?
Teklif şu anda TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu'nda gündeme alınmayı bekliyor. Komisyon görüşmelerinin ardından Genel Kurul'a sevk edilecek. Genel Kurul'da yapılacak oylamayla kabul edilmesi halinde, Cumhurbaşkanı'nın onayının ardından Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girecek. Meclis takvimine ve yoğunluğa bağlı olarak teklifin yasalaşması birkaç hafta sürebilir. Düzenleme yasalaştığında, üniversitelerin af başvuruları için belirli bir süre tanıması ve başvuru şartlarını ilan etmesi gerekecek. Kamuoyunda büyük beklenti yaratan düzenlemenin 2025-2026 eğitim-öğretim yılı öncesinde yürürlüğe girmesi hedefleniyor.
Sık Sorulan Sorular
Üniversite affından kimler yararlanabilecek?
Mevcut teklife göre, 30 Eylül 2024 tarihine kadar lisans veya ön lisans programlarından ilişiği kesilmiş tüm öğrenciler, bölüm fark etmeksizin aftan yararlanabilecek. Hak, açık öğretim ve uzaktan eğitim programlarını da kapsıyor ve yalnızca bir defa kullanılabilecek.
Öğrenci affı Meclis'ten geçti mi, ne zaman yasalaşacak?
Hayır, henüz yasalaşmadı. Kanun teklifi TBMM Başkanlığı'na sunuldu ve komisyon aşamasına gelmesi bekleniyor. Meclis yoğunluğuna bağlı olarak sürecin birkaç hafta içinde tamamlanması mümkün; ancak kesin bir tarih verilmiş değil.
Üniversite affı kaç yılına kadar olanları kapsıyor?
Teklif metninde 30 Eylül 2024 tarihi esas alınıyor. Bu tarihten önce ilişiği kesilenler başvuru yapabilecek. Daha önceki aflarda genellikle af kanununun yayımlandığı yıl esas alınırken, bu kez geriye dönük bir son başvuru tarihi belirlendiği görülüyor.