Üniversite affı düzenlemesi Meclis'e sunuldu: Kapsamı ve şartları netleşiyor
AK Parti'nin hazırladığı öğrenci affı ve yükseköğretime ilişkin kanun teklifi TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Düzenleme, ilişiği kesilen binlerce öğrenciye geri dönüş imkanı tanımayı amaçlıyor.
Ne oldu?
Üniversite affı düzenlemesi, çeşitli nedenlerle yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilen öğrencilerin belirli şartlar altında yeniden üniversiteye dönmelerine olanak tanıyan bir kanun teklifidir. AK Parti tarafından hazırlanan ve öğrenci affıyla birlikte yükseköğretime ilişkin diğer düzenlemeleri de içeren torba teklif, 24 Aralık 2024 itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunuldu. Teklifin özellikle pandemi döneminde ve sonrasında akademik, mali veya idari sebeplerle kaydı silinen ya da donduran öğrencilere yönelik bir çerçeve çizmesi bekleniyor.
Neden gündemde?
Üniversite affı talebi, uzun süredir öğrencilerin ve ailelerinin birincil gündem maddelerinden biriydi. Özellikle Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) maratonundaki yoğunluk, ekonomik nedenlerle eğitimine ara vermek zorunda kalanlar ve farklı bölümlere yatay geçiş yapmak isteyenler için bu tür aflar kritik bir fırsata dönüşüyor. Mevcut teklif, sadece bir af değil, aynı zamanda yükseköğretim sistemindeki bazı kronik sorunları çözmeyi hedefleyen maddeler de içeriyor. Kanun teklifinin Meclis'in yoğun gündemine rağmen hızla komisyon sürecine alınması, siyasi iradenin bu konuya verdiği önemi gösteriyor.
Bilinmesi gerekenler
Kanun teklifi henüz komisyon görüşmelerinden geçmediği için detaylar netleşmiş değil. Ancak sızan bilgilere ve daha önceki af düzenlemelerine dayanarak bazı kritik başlıklar öne çıkıyor. Düzenlemenin, kendi isteğiyle ayrılanlar, başarısızlık nedeniyle kaydı silinenler, disiplin cezası alanlar ve süresinde kaydını yenilemeyenler gibi geniş bir kitleyi kapsaması öngörülüyor. Bu aftan yararlanabilmek için geçmiş dönemlere ait harç borçlarının faizsiz olarak ödenmesi veya belirli bir süre içinde başvuru yapılması gibi şartların getirilmesi bekleniyor. Yükseköğretim kurumlarının kapasitesine bağlı olarak bazı bölümlerde kontenjan sınırlamasına gidilebileceği de belirtiliyor. Düzenlemenin en önemli ayaklarından biri, affın hangi tarihler arasındaki ilişik kesmelere uygulanacağı. Kritik tarih aralığı ve belirli suçlardan hüküm giyenlerin kapsam dışında tutulup tutulmayacağı, komisyon görüşmelerinde netlik kazanacak.
Sırada ne var?
Kanun teklifi, öncelikle TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu’nda görüşülecek. Burada milletvekilleri tarafından verilecek önergelerle kapsam genişletilebilir veya daraltılabilir. Komisyon sürecinin ardından teklif, Genel Kurul’daki görüşmelerin tamamlanmasıyla yasalaşacak. Meclis’in bütçe maratonundan yeni çıkmış olması ve yılbaşı tatili takvimi, oylamanın 2025 yılının Ocak ayı sonu veya Şubat ayı başında gerçekleşebileceğine işaret ediyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın onayının ardından Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren kanunun hemen ardından üniversiteler başvuru takvimini duyuracak. Gözler şimdi, teklifin alt komisyonlarda alacağı son şekilde ve yüz binlerce gencin kaderini etkileyecek başvuru şartlarının netleşmesinde.
Sık Sorulan Sorular
Üniversite affından kimler yararlanabilir?
Kanun teklifinin komisyondan geçen son haline bağlı olarak, kendi isteğiyle ayrılanlar, akademik başarısızlık, mazeretli veya mazeretsiz kayıt yenilememe, disiplin cezası gibi nedenlerle ilişiği kesilen öğrencilerin yararlanması bekleniyor. Terör suçları gibi bazı istisnai durumlarda kısıtlamalar olabilir.
Af için belirlenen başvuru tarihleri belli mi?
Henüz bir yasa çıkmadığı için net bir başvuru takvimi yok. TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilip Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve üniversiteler tarafından başvuru süreleri ve yöntemleri ilan edilecektir.
Teklif sadece af mı içeriyor, başka düzenlemeler var mı?
Hayır, teklif torba yasa niteliğinde. İçeriğinde yükseköğretim sistemine dair üniversitelerin akademik teşkilatlanmasından, yatay geçiş imkanlarına kadar çeşitli başka maddelerin de bulunduğu belirtiliyor. Bu nedenle adı 'Öğrenci Affı ve Yükseköğretime İlişkin Düzenlemeler' olarak geçiyor.
Düzenleme ne zaman yasalaşır?
Meclis takvimi göz önüne alındığında, düzenlemenin 2025 yılının ilk çeyreğinde, yani Ocak sonu veya Şubat ayı içerisinde yasalaşması öngörülüyor. Ancak komisyon ve genel kurul sürecinin uzaması bu tahmini değiştirebilir.