Uganda-Türkiye geriliminde 3,2 milyar dolarlık demiryolu krizi: Afrika ülkesinden Türk şirkete darbe

Ne oldu?

Uganda, Doğu Afrika'da denize kıyısı olmayan, başkenti Kampala olan ve yaklaşık 45 milyon nüfusa sahip bir ülke. Son günlerde Türkiye kamuoyunun gündemine oturan ülke, devlet başkanının oğlu ve aynı zamanda Genelkurmay Başkanı olan General Muhoozi Kainerugaba'nın açıklamalarıyla dikkat çekiyor. Kainerugaba, Türkiye'ye yönelik sert sosyal medya paylaşımlarının ardından bu kez doğrudan ekonomik bir adım atıldığını duyurdu: Uganda ile bir Türk şirketi arasında imzalanan 3,2 milyar dolarlık demiryolu projesi iptal edildi. Kainerugaba'nın bizzat hedef aldığı bu karar, iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni bir kırılma noktası olarak değerlendiriliyor. Projenin hangi Türk şirketiyle yürütüldüğü ve sözleşmenin detayları henüz resmi kaynaklarca tam olarak açıklanmış değil.

Neden gündemde?

Uganda'nın gündeme yerleşmesi tek bir olaydan ibaret değil; haftalar içinde katmanlı bir gerilim birikti. Önce Kainerugaba'nın sosyal medya üzerinden Türkiye'yi hedef alan, tehdit içerikli mesajlar paylaşmasıyla başlayan süreç, Türk yetkililerin sert tepkisine yol açtı. Ardından Uganda'nın İsrail'e olan tarihsel yakınlığı ve İsrail'in bölgedeki askeri operasyonlarına destek verme vaadi tartışmaya açıldı. Uganda ordusunun aktif personel sayısının 45 bin civarında olduğu dikkate alındığında, İsrail'e 100 bin asker gönderme iddiası bile gündeme taşındı. İşte tam bu siyasi gerilimin ortasında, Kainerugaba'nın bir Türk şirketinin devasa demiryolu projesini iptal ettiğini açıklaması, krizi diplomatik arenadan ekonomik boyuta taşıdı. 3,2 milyar dolarlık projenin Uganda'nın altyapı modernizasyonu ve Çin'in Kuşak ve Yol girişimiyle rekabet bağlamında kritik olduğu biliniyor. Bu iptal, Türk müteahhitlik sektörünün Afrika'daki en büyük kayıplarından birine işaret ediyor.

Bilinmesi gerekenler

Uganda'nın siyasi yapısı, bu kararların arka planını anlamak için kilit öneme sahip. Devlet Başkanı Yoweri Museveni 1986'dan beri iktidarda ve oğlu Muhoozi Kainerugaba'nın siyasi yükselişi bir veliaht hazırlığı olarak yorumlanıyor. Kainerugaba sadece Genelkurmay Başkanı değil, aynı zamanda babasının ardından devlet başkanlığına aday olması beklenen isim. Bu bağlamda genç generalin agresif dış politika söylemleri ve ekonomik kararlara doğrudan müdahalesi, Uganda'nın gelecekteki yönelimi hakkında ipuçları veriyor. Bununla birlikte, Uganda ekonomisi için 3,2 milyar dolarlık bir altyapı projesini siyasi saiklerle askıya almak büyük bir risk. Ülke, Çin ve Batılı kreditörlerle zaten hassas bir borç dengesi üzerinde duruyor. Uzmanlar, Kainerugaba'nın bu hamlesinin arkasında, İsrail ve Batı ile güçlenen askeri iş birliğinin yanı sıra, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Doğu Akdeniz'deki artan nüfuzuna duyulan rahatsızlığın da bulunduğunu değerlendiriyor. Bu arada, Uganda'da Ebola salgını endişeleri hala tazeyken ülkenin dış politikada bu denli başka konulara odaklanması da dikkat çekici.

Sırada ne var?

Türkiye Dışişleri Bakanlığı'nın konuya ilişkin diplomatik girişimleri sürüyor. Ankara'nın, hem Kainerugaba'nın tehditkâr söylemleri hem de demiryolu projesinin iptali karşısında nasıl bir yanıt vereceği merak konusu. Projenin iptalinin hukuki zemini ve Türk şirketinin uğrayacağı potansiyel zararın tazmini için uluslararası tahkim ihtimali konuşuluyor. Aynı zamanda, Kainerugaba'nın daha önce benzer çıkışlar yapıp ardından geri adım attığı da biliniyor. Generalin 14 Nisan 2026'daki tartışmalı paylaşımlarının ardından bir düzeltme yaptığı hafızalarda. Dolayısıyla mevcut krizin, Uganda'daki taht oyunlarının bir parçası ve gelip geçici bir gerilim mi, yoksa kalıcı bir stratejik kopuş mu olduğu önümüzdeki haftalarda netleşecek. Türk inşaat ve altyapı şirketlerinin bölgedeki diğer projeleri şimdilik devam ediyor; ancak Doğu Afrika'daki yatırım iklimi açısından bu olay, siyasi risklerin altını çizen bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti.