Türkiye'yi etkisi altına alan kavurucu sıcaklar: Afrika ve Basra kökenli sıcak hava dalgası kapıda
Yeni haftayla birlikte Türkiye, Afrika ve Basra üzerinden gelen kavurucu sıcak hava dalgasının etkisine giriyor. Bazı bölgelerde sıcaklığın 50 dereceye yaklaşması, megakentlerde ise 'tropikal gece' yaşanması bekleniyor.
Ne oldu?
Kavurucu sıcaklar, Afrika ve Basra Körfezi üzerinden yükselen aşırı sıcak hava kütlelerinin Türkiye’yi etkisi altına almasıyla başlayan ve sıcaklık değerlerini mevsim normallerinin çok üzerine çıkaran ekstrem bir hava olayıdır. Meteorolojik tahminlere göre yeni haftadan itibaren yurt genelinde sıcaklıklar hızla artacak. Özellikle İstanbul gibi megakentlerde ölçülen değerlerin değil, yüksek nemle birlikte insan vücudunun hissettiği sıcaklığın 56 dereceye kadar yükselebileceği belirtiliyor. Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Levent Kurnaz, 2026 yılının henüz başında ocak ayının bazı günlerinin tarihteki en sıcak ocak günleri olarak kayıtlara geçtiğine dikkat çekmiş, yaz dönemi için daha yoğun bir sıcaklık baskısı öngörmüştü.
Neden gündemde?
Kavurucu sıcaklar, günlük yaşamı doğrudan tehdit eden sonuçlar doğurduğu için gündemin ilk sırasında yer alıyor. Sıcak hava dalgasının geçmiş örnekleri can kayıplarına yol açtı; 2024 yazında benzer bir dalga sırasında sadece 24 saat içinde 109 kişinin hayatını kaybettiği bildirilmişti. Uzmanlar, geceleri hava sıcaklığının 20 derecenin altına inmediği 'tropikal gece' kavramıyla karşı karşıya olduğumuzu söylüyor. Bu durum, vücudun gece serinleyip kendini yenileme şansını ortadan kaldırarak özellikle kronik rahatsızlığı olanlar ve yaşlılar için hayati risk oluşturuyor. Konu ayrıca, küresel iklim krizinin artık soyut bir kavram olmaktan çıkıp Türkiye’nin gündelik gerçeği haline geldiğini göstermesi bakımından da geniş yankı buluyor.
Bilinmesi gerekenler
Meteoroloji kaynakları, sıcak hava dalgasının en yoğun etkisini Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde hissettireceğini aktarıyor. Sivas360.com’da yer alan verilere göre yurt genelinde termometreler 40 derecenin üzerine çıkacak; Milliyet gazetesinde yayımlanan bir değerlendirmede ise Güneydoğu'da sıcaklıkların 50 derece sınırına dayanabileceği ifade ediliyor. Süper El Niño olarak adlandırılan okyanus ısınması olayının kalıntı etkileri, Türkiye’nin bu yaz daha uzun süreli ve şiddetli sıcaklara maruz kalmasına neden oluyor. Yetkililer, özellikle 11:00 ile 16:00 saatleri arasında vatandaşların zorunlu olmadıkça dışarı çıkmaması yönünde uyarılarda bulunuyor. Bununla birlikte, orman yangınları riski en üst seviyeye çıkmış durumda. A Haber canlı yayınlarında aktarılan bilgilere göre, nem oranının en yüksek olduğu kıyı kentlerinde hissedilen sıcaklık, ölçülen sıcaklıktan 10 ila 15 derece daha fazla olabiliyor.
Sırada ne var?
Uzmanlar, bu kavurucu hava kütlesinin en az bir hafta boyunca etkili olmasını bekliyor. 24 Temmuz 2025’te yayımlanan son dakika tahminlerine göre, Afrika ve Basra sıcaklarının ancak ay sonuna doğru zayıflayarak Türkiye’yi terk edebileceği belirtiliyor. Jeopolitik gerilimler nedeniyle dünya basınında yer alan sıcak çatışma haberlerinin gölgesinde kalsa da, asıl sessiz krizin aşırı sıcaklıklar olduğu belirtiliyor. Yerel yönetimlerin, klima kullanımındaki ani yükselişe bağlı olarak elektrik şebekelerinde aksama yaşanmaması için ek tedbirler alması isteniyor. Önümüzdeki günlerde yeni sıcaklık rekorlarının kırılması ve özellikle büyük şehirlerdeki ısı adası etkisinin daha da belirginleşmesi bekleniyor.
Sık Sorulan Sorular
Tropikal gece nedir ve neden tehlikelidir?
Tropikal gece, gece boyunca sıcaklığın 20 santigrat derecenin altına düşmemesi durumudur. Bu durum tehlikelidir çünkü insan vücudu gündüz maruz kaldığı yüksek sıcaklığın etkisinden kurtulmak için gece serinliğine ihtiyaç duyar. Serinleme gerçekleşmediğinde özellikle kalp ve tansiyon hastaları için ölümcül sonuçlar doğurabilir.
Hangi bölgelerimizde sıcaklığın 50 dereceye ulaşması bekleniyor?
Öncelikli olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan şehirlerin yanı sıra, Basra alçak basınç merkezinin doğrudan etkilediği sınır bölgelerinde termometrelerin 50 dereceye yaklaşabileceği tahmin ediliyor.
Hissedilen sıcaklık ile ölçülen sıcaklık arasındaki fark neden bu kadar fazla?
Aradaki farkın temel nedeni havadaki nem oranıdır. Özellikle megakent İstanbul gibi denize kıyısı olan şehirlerde yüksek nem, vücudun terleme yoluyla kendini soğutmasını engeller. Bu durum, cildimizin algıladığı sıcaklığın termometrede yazandan çok daha yüksek hissetmesine yol açar.