Türkiye'nin diri fay haritası 13 yıl sonra güncellendi: Risk dört bölgede yoğunlaşıyor, Karadeniz detayı dikkat çekti
MTA tarafından 13 yıl sonra güncellenen diri fay haritasında fay sayısı 485'ten 700'e yükseldi. Uzmanlar özellikle dört bölgede deprem riskinin arttığına dikkat çekerken, Karadeniz'deki yeni fay tespiti endişe yarattı.
Ne oldu?
Fay haritası riski, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün (MTA) 13 yıl aradan sonra Türkiye Diri Fay Haritası'nı güncellemesiyle yeniden gündemin ilk sırasına yerleşti. Güncellenen haritada Türkiye'deki aktif fay sayısı 485'ten 700'e çıkarıldı. Bu artış, özellikle daha önce detaylı bilinmeyen bölgelerdeki riskin beklenenden yüksek olabileceğini ortaya koydu. Yeni haritayla birlikte 45 ilin diri fay hattı üzerinde yer aldığı ve 5,5 ve üzeri büyüklükte deprem üretme potansiyeline sahip 485 diri fayın varlığı resmiyet kazandı. Güncellemenin hemen ardından Muğla'da meydana gelen deprem, gözleri yeniden bu haritaya ve uzmanların yıllardır uyardığı noktalara çevirdi.
Neden gündemde?
Haritanın gündemde geniş yankı bulmasının iki temel sebebi var. Birincisi, güncellemenin 6 Şubat depremlerinin yaraları sarılmaya çalışılırken gelmesi ve toplumdaki deprem hassasiyetinin zirvede olması. İkincisi ise yeni haritanın "dikkat çeken Karadeniz detayı" ile şaşırtması. Sakarya'nın Karadeniz kıyısındaki diri fayın varlığı, bölge halkında ve bilim çevrelerinde yeni bir tartışma başlattı. Hürriyet'e konuşan Prof. Dr. Okan Tüysüz, bu harita özelinde dört bölgenin altını çizdi: Bingöl Yedisu, Marmara Denizi ve İstanbul, İzmir çevresi ile Hatay'ın güneybatısı. Özellikle Bingöl Yedisu segmenti için "Beni çok korkutuyor" ifadesini kullanan Tüysüz, bu hattın en son 1784'te kırıldığını ve biriken enerjinin büyüklüğüne dikkat çekti.
Bilinmesi gerekenler
Yeni diri fay haritası, belediyelerin imar planlarından bireysel konut tercihlerine kadar pek çok alanda belirleyici olacak. Haritaya göre Bursa, Balıkesir, Manisa, İzmir, Aydın, Muğla, Denizli, Hatay, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Erzincan gibi iller, birden fazla aktif fay hattının üzerinde veya kesişim alanında bulunuyor. Uşak ve çevresi için de MTA'nın güncellediği haritada riskin yeniden gündeme geldiği, yerel basında geniş şekilde işlendi. Haritanın güncellenmesi, AFAD'ın hazırlayacağı yeni deprem tehlike haritaları ve imar barışı gibi süreçler için de temel oluşturacak. Vatandaşlar, e-Devlet üzerinden girdikleri ada/parsel bilgileriyle oturdukları bölgenin fay hatlarına uzaklığını sorgulayabiliyor.
Sırada ne var?
Uzmanlar, haritanın güncellenmesinin tek başına yeterli olmadığını, asıl kritik adımın bu bilginin zemin etütleri ve denetim süreçleriyle uygulamaya konması olduğunu vurguluyor. Güncellenen fay hatları dikkate alınarak yapı stokunun yeniden gözden geçirilmesi bekleniyor. Özellikle 700'e yükselen fay sayısı sonrası gözler, beklenen büyük Marmara depreminin merkezi olarak görülen İstanbul'a çevrildi. Kentteki riskli yapı stoku ve kentsel dönüşüm hızı, yeni haritayla birlikte daha sıkı şekilde tartışılacak. Önümüzdeki dönemde AFAD ve ilgili bakanlıkların, bu haritayı baz alarak deprem master planlarını güncellemesi ve yerel yönetimlerle koordinasyonu artırması planlanıyor.
Sık Sorulan Sorular
MTA'nın güncellediği yeni diri fay haritasına göre fay sayısı kaça yükseldi?
MTA tarafından 13 yıl sonra güncellenen haritada, Türkiye'deki diri fay sayısı 485'ten 700'e yükseldi. Bu faylardan 485'inin 5,5 ve üzeri büyüklükte deprem üretme potansiyeli bulunuyor.
Uzmanlar güncellenen haritada hangi bölgelere özellikle dikkat çekiyor?
Hürriyet'e değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Okan Tüysüz, dört bölgenin altını çiziyor: Bingöl Yedisu, Marmara Denizi ve İstanbul, İzmir çevresi ile Hatay'ın güneybatısı. Özellikle 1784'ten beri kırılmayan Yedisu fayı için 'Beni çok korkutuyor' ifadesi kullanıldı.
Diri fay haritası güncellemesinde dikkat çeken Karadeniz detayı nedir?
Yeni haritayla birlikte Sakarya'nın Karadeniz kıyısındaki diri bir fayın varlığı teyit edildi. Daha önce deprem riski nispeten düşük görülen Karadeniz sahili boyunca böyle bir fayın olması, bölge halkı ve bilim çevrelerinde şaşkınlık ve endişe yarattı.
Evimin altından fay hattı geçip geçmediğini nasıl öğrenebilirim?
e-Devlet sistemi üzerinden AFAD'ın sağladığı hizmetler kullanılarak ada ve parsel bilgileri girilip deprem ve fay hattı sorgulaması yapılabiliyor. Ayrıca MTA'nın güncel haritası da bu sorgulamalar için temel altyapıyı oluşturuyor.