Türkiye'nin 200 Milyar Dolarlık Temiz Enerji Seferberliği: Londra'da Küresel Sermayeye Net Mesaj

Ne oldu?

Enerji dönüşümü yatırımı, Türkiye'nin 2053 yılına kadar karbon nötr bir ekonomiye geçiş yapabilmesi için elektrik üretiminden altyapıya kadar birçok alanda ihtiyaç duyduğu finansman ve teknoloji hamlesidir. Geçtiğimiz günlerde Londra'da düzenlenen Türkiye Enerji Dönüşümü Yatırım Forumu'nda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, uluslararası yatırımcılara net mesajlar verdi. Bakan Bayraktar, Türkiye'nin önümüzdeki dönemde enerji dönüşümünü gerçekleştirebilmesi için yaklaşık 200 milyar dolarlık bir yatırım büyüklüğüne ihtiyaç duyduğunu açıkladı. Bu rakam, sadece mevcut santrallerin yenilenmesini değil, aynı zamanda 2035 yılına kadar rüzgâr ve güneşte ulaşılması planlanan 120 bin megavatlık kurulu gücü de kapsıyor.

Neden gündemde?

Konunun gündemin üst sıralarına tırmanmasının birkaç kritik sebebi var. Birincisi, kamuoyunda sıkça tartışılan cari açık meselesinin temelinde yatan enerji ithalatına karşı yerli ve yenilenebilir kaynaklara yönelişin kesin bir yol haritasına bağlanması. Bakan Bayraktar'ın Uzmanpara'ya yansıyan değerlendirmelerinde, enerjide tam bağımsızlık vurgusu yapması dikkat çekti. İkinci önemli nokta ise küresel finansın yönü. Dünya genelinde enerji dönüşümüne akan küresel sermaye 2025 itibarıyla ilk kez 2 trilyon doları aştı. Türkiye'nin bu pastadan daha fazla pay almak istemesi ve bu doğrultuda Londra gibi bir finans merkezini seçmesi stratejik bir hamle olarak değerlendiriliyor. Ayrıca Çevre Bakanı Murat Kurum'un İklim Kanunu ve Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) hazırlıklarına dair verdiği bilgiler, yatırımcılara hukuki güvence sağlaması açısından kritik önem taşıyor.

Bilinmesi gerekenler

Bu büyük dönüşümün detaylarına bakıldığında, 200 milyar dolarlık pastanın yaklaşık 108 milyar dolarının yenilenebilir enerji santrallerine, 28 milyar dolarının iletim altyapısına, kalan kısmının ise enerji verimliliği ve yeşil hidrojen gibi yeni teknolojilere ayrılması planlanıyor. Şu anda Türkiye'nin elektrik üretiminde yenilenebilir enerjinin payı yüzde 55'ler seviyesinde bulunuyor. Bakanlığın güncel verilerine göre toplam kurulu güç 115 bin megavatın üzerine çıkmış durumda. Forumda öne çıkan bir diğer başlık ise Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) yarışmaları oldu. Hükümet, 2035 vizyonu çerçevesinde her yıl en az 2 bin megavatlık yeni YEKA ihalesi düzenlemeyi hedefliyor. Bakan Kurum'un Anadolu Ajansı'na yaptığı açıklamada, iklim finansmanına erişimi kolaylaştıracak ulusal taksonominin de yıl sonuna kadar tamamlanacağının altını çizdi. Öte yandan karbon yakalama teknolojileri ve enterkonnekte hatların güçlendirilmesi, tedarik zincirinde yaşanabilecek darboğazların önüne geçmek için kritik görülüyor.

Sırada ne var?

Londra'daki temasların ardından gözler önümüzdeki aylarda açıklanacak yeni reform paketlerine çevrildi. Özellikle enerji depolama sistemlerine yönelik teşvikler ve lisanssız üretim mevzuatında yapılacak esneklikler yatırımcıların radarında. Küresel enerji dönüşümü yatırımlarının rekor kırdığı bir dönemde Türkiye, iddialı hedeflerini somut proje finansmanlarına dönüştürmek zorunda. Bakan Bayraktar'ın da belirttiği üzere, ilk etapta yaklaşık 5 milyar dolarlık bir yatırım programının startı verilmiş durumda. Emisyon Ticaret Sisteminin devreye girmesiyle birlikte Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na uyum sürecinin hızlanması bekleniyor. Finans çevreleri, siyasi irade ve doğru teşvik mekanizmaları sağlandığı takdirde, 200 milyar dolarlık kaynağın önümüzdeki 10 yıla yayılarak hayata geçirilebileceğini öngörüyor.