Türkiye-Kanada ticaret anlaşması: Müzakere süreci resmen başladı

Ne oldu?

Türkiye-Kanada ticaret anlaşması, iki ülke arasında kapsamlı bir serbest ticaret bölgesi kurulmasını hedefleyen resmi müzakere sürecidir. Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı ile Kanada hükümeti arasında uzun süredir teknik düzeyde sürdürülen temasların ardından, müzakerelerin başlatılmasına yönelik siyasi irade netleşti ve süreç resmen duyuruldu. Söz konusu müzakerelerin ilk turunun 2025 yılı içerisinde yapılması planlanıyor.

Kanada ile imzalanacak STA, Türkiye'nin Kuzey Amerika kıtasında Meksika'nın ardından ikinci büyük ekonomik ortağıyla kuracağı kapsamlı bir ticaret köprüsü anlamına geliyor. Anlaşma, yalnızca sanayi ürünlerinde gümrük vergilerinin karşılıklı olarak sıfırlanmasını değil; tarım, hizmet ticareti, dijital ticaret, yatırımlar ve kamu alımları gibi modern ticaret başlıklarını da kapsayacak şekilde “yeni nesil” bir çerçevede ele alınacak.

Neden gündemde?

Türkiye, son yıllarda Gümrük Birliği’nin modernizasyonundaki tıkanıklığı aşmak ve küresel korumacılık dalgasına karşı alternatif ticaret rotaları oluşturmak amacıyla farklı coğrafyalarla STA ağını genişletiyor. Kanada ise dünyanın en büyük 10 ekonomisi arasında yer alan, istikrarlı finans yapısı ve yüksek satın alma gücüyle Türk ihracatçıları için stratejik bir pazar.

Öte yandan, iki NATO müttefiki arasında son yıllarda savunma sanayii ihracat izinleri ve bazı siyasi konularda zaman zaman yaşanan gerilimler, ekonomik ilişkilerin daha sağlam ve kurallı bir zemine oturtulması gerekliliğini ortaya koyuyordu. İş dünyası çevreleri, bu anlaşmanın sadece bir ticari metin değil, aynı zamanda iki ülke arasındaki güven tazeleyen stratejik bir adım olduğu görüşünde

Taraflar arasındaki ikili ticaret hacmi 2024 yılında yaklaşık 3,5 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Yeni anlaşma ile bu rakamın orta vadede iki katına çıkarılması hedefleniyor. Özellikle Türk otomotiv yan sanayii, makine, tekstil, hazır giyim ve gıda sektörleri için Kanada pazarında önemli fırsatlar bulunuyor.

Bilinmesi gerekenler

Müzakere masasındaki başlıkların çerçevesi geniş tutuldu. Geleneksel gümrük indirimlerinin yanı sıra, Kanada tarafının özellikle önem verdiği başlıklar arasında dijital ticaretin regülasyonu, fikri mülkiyet haklarının güçlendirilmesi ve çevre standartlarına dair hükümler yer alıyor. Türkiye ise karşılıklı yatırımların karşılıklı teşviki ve iş insanlarına vize kolaylığı konularını sürecin olmazsa olmazı olarak masaya getiriyor.

Tarım sektörü ise müzakerelerde en hassas alan olarak öne çıkıyor. Kanada’nın dünya devi olduğu kırmızı et ve bakliyat ürünlerinde verilecek tavizler, iç kamuoyunda tartışma yaratabilecek potansiyele sahip. Türk tarım üreticilerini koruyacak kota ve takvim mekanizmaları masadaki kritik başlıklar arasında sayılıyor.

Sırada ne var?

İlk tur resmi müzakerelerin ardından teknik heyetlerin periyodik toplantılar yapması ve anlaşma metninin 2026 yılı sonuna kadar imzaya hazır hale getirilmesi takvimi üzerinde duruluyor. Sürecin hızı, büyük ölçüde iki ülkenin kritik ürün gruplarında ortak bir denge noktası bulabilmesine bağlı olacak.

İhracatçı birlikleri, anlaşma müzakereleri sürerken Kanadalı alım heyetleriyle iş forumları düzenlenmesini ve e-ticaret kanallarının daha etkin kullanılmasını talep ediyor. Özellikle firmalara yönelik STA bilgilendirme seminerleri ile sürecin tabana yayılması ve KOBİ’lerin bu pazara hazırlıklı girmesi amaçlanıyor. İş dünyası, anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte Kuzey Amerika tedarik zincirinde Türk şirketleri için yeni bir dönemin başlayacağını öngörüyor.