Türkiye-Kanada serbest ticareti müzakereleri: Yeni dönem ne getirecek?

Ne oldu?

Türkiye-Kanada serbest ticareti, iki ülke arasında gümrük duvarlarını indirecek ve mal ile hizmet ticaretinin önündeki engelleri kaldıracak kapsamlı bir ekonomik entegrasyon sürecidir. Taraflar, bir süredir teknik düzeyde yürütülen hazırlıkların ardından resmi müzakerelere başlama kararı aldı. Karşılıklı yatırımların teşviki, tarım ürünlerinde karşılıklı tavizler ve hizmet sektöründe pazar erişimi masadaki ana başlıkları oluşturuyor. Sürecin tamamlanmasıyla birlikte, hâlihazırda yaklaşık 3 milyar dolar seviyesinde seyreden ikili ticaret hacminin kısa vadede iki katına çıkarılması hedefleniyor. İki ülke yetkilileri, anlaşmanın yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik ortaklığa da yeni bir boyut kazandıracağını vurguluyor.

Neden gündemde?

Konunun gündemin üst sıralarına yerleşmesinin birkaç somut nedeni var. İlk olarak, Kanada’nın Türkiye’ye yönelik mevcut bazı ihracat kontrolleri ve bu kısıtlamaların iki ülke arasındaki savunma sanayii projelerine etkisi uzun süredir tartışılıyor. Yeni bir ticaret çerçevesi, bu tür siyasi ve bürokratik engellerin aşılması için uygun bir zemin sunuyor. İkincisi, Türkiye’nin alternatif tedarik zincirleri oluşturma ve Kuzey Amerika pazarında daha güçlü bir yer edinme arayışı masayı hızlandırdı. Üçüncü olarak, küresel enerji dönüşümü bağlamında Kanada’nın nükleer teknoloji ve kritik mineraller alanındaki uzmanlığı, Türkiye’nin bu alandaki uzun vadeli planlarıyla örtüşüyor. Stratejik Düşünce Enstitüsü’nün de dikkat çektiği gibi, bu adım enerji ve savunma alanlarındaki yeni iş birlikleri için bir sıçrama tahtası olarak görülüyor.

Bilinmesi gerekenler

Türkiye ile Kanada arasındaki ticari ilişkiler şu ana kadar bir serbest ticaret anlaşması olmadan, temel Dünya Ticaret Örgütü kuralları çerçevesinde yürütülüyordu. Mevcut ticaret dengesi büyük ölçüde Türkiye lehine seyrediyor; Türkiye ağırlıklı olarak tekstil, makine ve gıda ürünleri ihraç ederken, Kanada’dan enerji ürünleri, bakliyat ve ileri teknoloji ekipmanları ithal ediliyor. Müzakerelerin en kritik ayağını tarım başlığı oluşturacak. Kanada’nın tarımsal ürünlerdeki yüksek rekabet gücü, Türk tarım sektörü için hassas bir denge kurulmasını gerektiriyor. Ayrıca, anlaşmanın hizmet ticareti ve karşılıklı yatırımların korunmasına dair hükümler içermesi bekleniyor. Özellikle Türk müteahhitlik sektörünün Kanada’nın altyapı yatırımlarında daha fazla pay alabilmesi ve teknoloji start-up’ları arasında köprü kurulması, bu aşamada sıkça dile getirilen beklentiler arasında. İki ülke arasında hâlihazırda çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunuyor; yeni düzenleme bu hukuki zemini daha da güçlendirecek.

Sırada ne var?

Resmi müzakere takviminin önümüzdeki aylarda netleşmesi bekleniyor. İlk tur görüşmelerinde tarafların öncelikli taviz listelerini masaya koyması ve anlaşmanın genel çerçevesini çizmesi öngörülüyor. Sürecin hızı, büyük ölçüde siyasi iradeye ve bürokratik uyuma bağlı olacak. Geçmişte benzer müzakerelerin birkaç yıla yayılabileceği deneyimi ışığında, kapsamlı bir metnin 2026’dan önce nihai hale gelmesi şimdilik zor bir ihtimal olarak değerlendiriliyor. İş dünyası temsilcileri ise müzakereler başlarken dahi yatırımcı güveninde somut bir artış yaşanacağı ve bu diyaloğun tek başına dahi ticaret hacmine olumlu yansıyacağı görüşünde. Gözler şimdi Ticaret Bakanlığı’nın yapacağı resmi duyuruda ve ilk tur görüşmelerine dair ayrıntılarda olacak.