Türkiye jet motoru: KAAN için kritik eşikte Trump’tan Kongre’ye resmî bildirim
Trump yönetimi, Türkiye’nin 5. nesil savaş uçağı KAAN’da kullanılması beklenen jet motorunun satışı için Kongre’ye resmî bildirimde bulundu. Gelişme, milli motor projesi GÜÇHAN’ın test süreciyle eş zamanlı ilerlerken Türkiye’nin havacılık stratejisinde yeni bir dönemin habercisi olarak yorumlanıyor.
Ne oldu?
Türkiye jet motoru tartışması, ABD tarafında beklenmedik bir diplomatik adımla yeni bir boyut kazandı. Başkan Donald Trump yönetiminin, Türkiye’nin yerli savaş uçağı KAAN için kritik önem taşıyan F110-GE-129 jet motorlarının satışını Kongre’ye resmen bildirdiği Reuters ve NTV başta olmak üzere çok sayıda uluslararası ajans tarafından teyit edildi. Bildirim, askeri satışlarda Kongre onayını gerektiren yasal sürecin ilk resmî aşaması. Bu adım, tek başına motor satışının gerçekleştiği anlamına gelmiyor; ancak Washington’da Türkiye’ye yönelik uzun süredir devam eden tedirgin atmosferin yumuşadığına dair en güçlü sinyallerden biri olarak okunuyor. Henüz takvim veya adet bilgisi resmiyette paylaşılmazken, iddialar ihracat lisansının KAAN’ın ilk parti üretim hattını doğrudan ilgilendirdiği yönünde.
Neden gündemde?
Konunun merkezinde Türkiye’nin havacılıkta tam bağımsızlık hedefiyle geliştirdiği KAAN platformu duruyor. KAAN’ın ilk prototipleri şu an itibarıyla Amerikan menşeli motorlarla uçuyor. Yerli ve milli turbojet motor projesi GÜÇHAN’ın 42 bin lbf itki sınıfına ulaşması ve seri üretime hazır hale gelmesi hedefleniyor; fakat bu sürecin KAAN’ın teslimat takvimiyle birebir örtüşmesi zor görünüyor. Bu nedenle ara dönemde tedarik edilecek motorlar, projenin sekteye uğramaması için hayati önem taşıyor. Trump yönetiminin bu hamlesi, S-400 krizi ve CAATSA yaptırımları sonrası kopma noktasına gelen savunma tedarik zincirinde yeni bir sayfa açma ihtimali nedeniyle hem Ankara’da hem Brüksel’de yankı buldu. Serbestiyet ve Harici gibi kaynaklar, bildirimin doğrudan KAAN motoruna işaret ettiğini yazdı.
Bilinmesi gerekenler
- Çifte yol haritası: Türkiye bir yandan KAAN için F110 motorlarının tedarikini garanti altına almaya çalışıyor, diğer yandan TEI tarafından geliştirilen GÜÇHAN turbofan motorunun kalifikasyon testlerini hızlandırıyor. TRT Haber’in 7 Mayıs 2026 tarihli haberine göre GÜÇHAN’ın kalifikasyon testleri yıl sonuna kadar tamamlanacak. Motor, tamamen özgün mühendislik çözümleriyle tasarlanıyor.
- TEI-TF6000 deneyimi: Türkiye aslında jet motoru kabiliyetini ilk kez KAAN’la kazanmıyor. TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) tarafından geliştirilen TEI-TF6000 turbofan motoru, 6 bin lbf itki sınıfıyla KIZILELMA ve ANKA-3 gibi insansız platformlar için başarıyla test edildi. Bu birikim, daha büyük ölçekli GÜÇHAN için teknik omurga oluşturdu.
- Siyasi denklem: Kongre’ye yapılan resmî bildirim, Senato Dış İlişkiler Komitesi ve Temsilciler Meclisi üyelerine 15 günlük itiraz süresi tanıyor. Bazı Kongre üyelerinin, Türkiye’nin Rusya ile ilişkileri ve Doğu Akdeniz politikaları gerekçesiyle satışa direnç göstermesi bekleniyor, ancak yönetimin dosyayı bu noktaya taşıması Beyaz Saray’ın iradesini ortaya koyuyor.
Sırada ne var?
Önümüzdeki günlerde gözler Kongre’de olacak. İtiraz prosedürü işletilmezse satış için ihracat lisansı süreci teknik görüşmelere geçecek. Ankara cephesinde ise tüm dikkat GÜÇHAN’ın takviminde. TEI’nin Eskişehir’deki tesislerinde süren testler başarıyla tamamlanırsa, Türkiye kendi savaş uçağını kendi motoruyla uçuran az sayıdaki ülke arasına katılacak. ABD’den geçici tedarik seçeneği ile yerli motorun sahaya çıkma zamanı arasındaki makas, KAAN’ın 2028-2030 arasında planlanan ilk teslimatları için belirleyici olacak. Şimdilik ne Trump yönetiminin jesti ne de yerli motor projesi bir diğerini gölgede bırakıyor; ikisi de Türkiye’nin bağımsız hava gücü olma yolundaki farklı raylar olarak izleniyor.
Not: Bu analizde yer verilen motor satışına ilişkin detaylar, ilgili basın organlarının (Reuters, NTV Haber, Serbestiyet, BBC Türkçe) 2026 yılı Mayıs ayı haberlerine dayanmaktadır. Satışa dair nihai onay henüz resmî olarak tamamlanmamıştır.
Sık Sorulan Sorular
ABD, Türkiye’ye hangi jet motorunu satmak için Kongre’ye bildirimde bulundu?
Haberlere yansıdığı kadarıyla bildirim, Türkiye’nin 5. nesil savaş uçağı KAAN’da kullanılması planlanan General Electric yapımı F110-GE-129 motorlarını kapsıyor. Bunlar, KAAN’ın ilk üretim bloklarında yerli motor hazır olana kadar kullanılacak geçiş motorları olarak biliniyor.
Türkiye’nin yerli jet motoru GÜÇHAN hangi aşamada?
TRT Haber’in 7 Mayıs 2026 tarihli haberine göre GÜÇHAN turbofan motoru için kalifikasyon testleri devam ediyor ve yıl sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Motor, 42 bin lbf itki gücüyle KAAN’ın nihai güç kaynağı olacak şekilde TEI tarafından geliştiriliyor.
Trump’ın adımı, Türkiye’nin yerli motor projesini yavaşlatır mı?
Resmî açıklamalara göre böyle bir risk görünmüyor. GÜÇHAN projesi planlandığı takvimde ilerliyor. TEI-TF6000’den elde edilen mühendislik birikimiyle yürütülen çalışmalar, dış tedarikten bağımsız biçimde devam ediyor. ABD motorlarının satışı, daha ziyade KAAN’ın erken teslimatlarını garanti altına almaya yönelik bir adım olarak değerlendiriliyor.