Türkiye’den İsrail’in 1915 olaylarına ilişkin Ermeni iddialarını tanıma kararına sert tepki
Dışişleri Bakanlığı, İsrail'deki bir komisyonun 1915 olaylarına dair Ermeni iddialarını tanıma yönündeki kararını sert dille kınadı. Ankara, bu adımı 'İsrail'in kendi suçlarını örtbas etme çabası' olarak nitelendirdi.
Ne oldu?
Türkiye İsrail tepkisi, İsrail parlamentosundaki bir komisyonun 1915 olaylarına ilişkin Ermeni iddialarını tanıma yönünde karar almasının ardından Ankara’nın gösterdiği sert diplomatik reaksiyondur. Dışişleri Bakanlığı, yazılı bir açıklama yaparak söz konusu kararı “şiddetle kınadığını” duyurdu. Açıklamada, bu tanıma girişiminin, “Gazze’de soykırım suçu işleyen ve insanlığa karşı suçlarda sorumluluğu bulunan İsrail yönetiminin, kendi suçlarını örtbas etmeyi hedefleyen nafile bir çaba” olduğu ifade edildi. Bakanlık ayrıca, tarihin siyasi çıkarlarla çarpıtılmasının kabul edilemez olduğunu vurgulayarak, İsrail’in uluslararası hukuktaki siciline dikkat çekti.
Neden gündemde?
Bu gelişme, zaten kritik bir eşikte seyreden Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni bir gerilim başlığı oluşturdu. Son üç yılda diplomatik normalleşmenin eşiğinden dönen iki ülke arasındaki tansiyon, özellikle Gazze’deki savaşla birlikte sıcak çatışma riskinin dahi konuşulduğu bir noktaya ulaşmıştı. İsrail’in bu kararı, tam da Doğu Akdeniz’deki stratejik dengelerin ve Türkiye’nin artan etkisinin İsrail basınında endişeyle izlendiği bir dönemde geldi. "Soykırımcı İsrailli Bakan" olarak anılan isimlerin geçmişteki provokatif eylemleri ve Türk aktivistlere yönelik şiddet olayları da hafızalardaki tazeliğini korurken, Ankara bu son hamleyi doğrudan bir istismar olarak değerlendiriyor.
Bilinmesi gerekenler
Dışişleri Bakanlığı’nın tepkisinin merkezinde İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonları var. Ankara, İsrail’i “soykırım” ile suçlarken, bu suçlamayı Uluslararası Adalet Divanı’ndaki sürece de taşımıştı. Yapılan açıklamada, İsrail yönetiminin uluslararası toplum nezdinde meşruiyetini yitirdiği ve tarihi gerçekleri çarpıtarak bundan kurtulmaya çalıştığı belirtildi. İsrail’in kararı, Knesset’teki bir alt komisyondan geçti, ancak henüz hükümetin resmi bir pozisyonuna dönüşmüş değil. Yine de Türkiye, bu adımı siyasi ve hukuki sonuçları olacak bir meydan okuma olarak okuyor. Öte yandan, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 8 ülkenin İsrail’deki aşırı sağcı bakanların provokatif eylemlerine ortak tepki göstermesi, Ankara’nın bölgesel ittifaklarını güçlendirdiğine işaret ediyor.
Sırada ne var?
Ankara’nın tepkisi diplomatik nota düzeyinde kalmayabilir. Türkiye, İsrail’e yönelik ticari kısıtlamaları zaten devreye almıştı; bu son gelişme, halihazırda askıda olan enerji ve deniz yetki alanları müzakerelerinin tamamen rafa kalkmasına yol açabilir. Dışişleri Bakanlığı, uluslararası topluma İsrail’in “tarihi çarpıtma” girişimlerine karşı net tavır alma çağrısı yaptı. Gözler şimdi İsrail hükümetinin bu komisyon kararını resmileştirip resmileştirmeyeceğinde. Olası bir resmi tanıma, karşılıklı büyükelçilerin yeniden çekilmesine kadar varan derin bir diplomatik krizi tetikleyebilir. İsrail basınında çıkan Türkiye’nin askeri kabiliyetlerine ve Doğu Akdeniz’deki artan varlığına dair endişe haberleri, iki ülke arasındaki gerilimin sadece söylem düzeyinde sınırlı kalmayacağı yorumlarını besliyor.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye, İsrail’in 1915 kararına neden sert tepki gösterdi?
Türkiye, bu kararı İsrail’in Gazze’de işlediği iddia edilen savaş suçlarını ve insanlığa karşı suçları örtbas etme çabası olarak görüyor. Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in uluslararası hukuktaki siciline dikkat çekerek, tarihin siyasi çıkarlarla çarpıtılmasına karşı çıkıyor.
İsrail parlamentosundaki karar resmi tanıma anlamına mı geliyor?
Hayır, şu an için Knesset’teki bir alt komisyondan geçen bir karardır. Henüz İsrail hükümetinin resmi bir dış politika pozisyonuna dönüşmüş değildir. Ancak Türkiye, bu adımı ciddi bir diplomatik sinyal ve meydan okuma olarak değerlendirmektedir.
Türkiye ile İsrail arasında sıcak çatışma riski bulunuyor mu?
İki ülke arasındaki gerilim, özellikle Gazze’deki savaşın ardından tırmanmıştır. BBC’nin de analiz ettiği gibi, son üç yılda ilişkiler normalleşme eşiğinden sıcak çatışma riskinin konuşulduğu bir noktaya gelmiştir. Resmi bir savaş hali olmasa da Doğu Akdeniz’de karşılıklı askeri varlık ve sert söylemler riski canlı tutuyor.
Türkiye’nin İsrail’e yönelik yaptırımları devam ediyor mu?
Evet, Türkiye İsrail’e yönelik ticari kısıtlamaları daha önce devreye almıştı. Bu son diplomatik gerilim, enerji ve deniz yetki alanları gibi alanlarda askıda olan müzakereleri daha da zora sokabilir ve yeni yaptırım adımlarını gündeme getirebilir.