Türkiye'deki eski NATO limanına 45 yıllık özelleştirme: İşte kazanan şirket

Ne oldu?

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Türkiye'nin önemli askeri lojistik noktalarından biri olan ve geçmişte NATO kuvvetlerine ev sahipliği yapan bir liman tesisinin işletme hakkını özel sektöre devretti. 45 yıl süreyle "işletme hakkı verilmesi" yöntemiyle yapılan özelleştirme ihalesinde, en yüksek teklifi sunarak ihaleyi kazanan şirket kamuoyuna duyuruldu. Bu model, mülkiyetin devlette kalmasını ancak ticari işletme yetkisinin uzun süreliğine özel bir şirkete geçmesini öngörüyor. Türk Ticaret Kanunu’na göre şirket, iki veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişinin ortak bir amaç için emek ve sermayelerini bir sözleşmeyle birleştirmesiyle kurulan ticari işletmedir. Bu ihalede de kazanan taraf, belirlenen şartları yerine getirerek stratejik bir alanda faaliyet gösterme hakkı elde etti.

Neden gündemde?

Söz konusu liman, yıllarca NATO’nun ikmal ve lojistik operasyonlarında kritik rol oynadı. Soğuk Savaş döneminden kalma altyapısı ve jeopolitik konumu nedeniyle buranın özelleştirilmesi hem ekonomik hem de güvenlik boyutlarıyla tartışılıyor. Ekonomi çevreleri, limanın ticari kapasitesinin artırılmasının bölge ticaretine ve lojistik sektörüne canlılık getireceğini düşünüyor. Öte yandan, 45 yıl gibi uzun bir süre için stratejik bir noktanın özel bir şirket tarafından işletilecek olması, kamuoyunda milli güvenlik ve egemenlik hakları açısından soru işaretleri yaratıyor. Bu gelişme, Özelleştirme İdaresi’nin son dönemdeki en yüksek bütçeli ve en uzun vadeli devir işlemlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Bilinmesi gerekenler

• İhale, "işletme hakkı devri" modeliyle yapıldı. Bu modelde arazinin asıl mülkiyeti Hazine’de kalırken, üstyapı ve ticari işletme yetkisi 45 yıl boyunca ihaleyi kazanan şirkette olacak.
• Sözleşme süresince şirket, limanın modernizasyonu için belirli bir yatırım taahhüdünde bulundu. Yapılacak iyileştirmelerle NATO döneminden kalan rıhtım ve depolama alanlarının uluslararası ticari standartlara yükseltilmesi bekleniyor.
• Şirketler hukuku açısından kritik bir detay, işletmenin anonim şirket statüsünde olması. Sermayesi paylara bölünmüş bu yapı, büyük ölçekli altyapı projelerinin finansmanı ve yönetimi için yaygın olarak tercih ediliyor.
• Benzer özelleştirmelerde gündeme gelen kamu-özel sektör ortaklıkları, bu ihalede de yatırımın geri dönüş hızı açısından yakından izlenecek. Kaynaklarda belirtildiği üzere, şirketlerin en temel sorunlarından biri olan uzun vadeli finansman planlaması, dev projelerde belirleyici rol oynuyor.

Sırada ne var?

İhale sonucunun Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından, kazanan şirket ile Özelleştirme İdaresi arasında devir sözleşmesi imzalanacak. Sözleşmede yer alan yatırım takvimi ve işletmeye başlama tarihi netleşecek. Şirketin önümüzdeki aylarda limanın sivil ticari trafiğe açılması için gerekli dönüşüm çalışmalarına başlaması öngörülüyor. Ayrıca, stratejik sektörlerdeki benzer yabancı yatırımcı ilgisi ve yeni özelleştirme paketlerinin açıklanıp açıklanmayacağı da piyasalar tarafından takip edilecek. Uzmanlar, benzer enerji ve ulaştırma altyapı projelerinde şirketlerin finansal performansını ölçen FAVÖK marjlarının ve tahsilat sürelerinin yatırımcı kararlarında belirleyici olmaya devam edeceğini belirtiyor.