Türkiye'de yalanlama kültürü: İddiaların gölgesinde bir 'body of lies' analizi

Ne oldu?

Yalanlama, sadece bir basın bülteni kalıbı değil, aynı zamanda Ridley Scott'ın 2008 yapımı, başrollerini Leonardo DiCaprio ve Russell Crowe'un paylaştığı filminin de Türkçe adıdır. David Ignatius'un romanından uyarlanan bu politik gerilim, istihbarat dünyasındaki aldatmacaları anlatırken, şu sıralar Türkiye gündemindeki karşılığı adeta bir 'gerçek ile yalan savaşı' retoriğine dönüştü. 2025 yılının Nisan ayında, dini cemaatlerden belediyelere, trafik cezalarından uluslararası zirvelere kadar geniş bir yelpazede peş peşe yalanlamalar yayınlandı. En dikkat çekeni ise İsmailağa Cemaati ile kamuoyunda 'Cübbeli Ahmet' olarak bilinen Ahmet Mahmut Ünlü arasındaki gerilimin yargı koridorlarına taşınması oldu.

Neden gündemde?

Magazin ve siyaset kulisleri kaynıyor. İsmailağa Cemaati, son dönemde cemaat içi bir meseleye dair ortaya atılan iddialar üzerine Cübbeli Ahmet hakkında sert bir yalanlama metni yayımladı ve konuyu mahkemeye götürdü. Bu gelişme, Haber 7 başta olmak üzere birçok medya kuruluşunda geniş yer buldu. Aynı saatlerde İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Sözcüsü Murat Ongun da hakkında çıkan bazı spekülasyonları kesin bir dille yalanladı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'na bağlı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) ise iki ayrı konuda devreye girdi: 'Özel şirketlerin trafik cezası keseceği' ve 'NATO Zirvesi için Ankara'ya gelenlere GBT yapıldığı' şeklindeki sosyal medya iddialarını tekzip etti. Tüm bu yalanlamaların ortak noktası; bilginin hızla yayıldığı, teyit mekanizmalarının ise çoğu zaman geriden geldiği bir medya ortamında yaşanıyor olması.

Bilinmesi gerekenler

Yalanlama savaşları sadece bugüne özgü değil. Özellikle seçim dönemlerinde ve siyasi tansiyonun yükseldiği anlarda 'tekzip' mekanizması adeta bir rutine dönüşüyor. Ancak magazin boyutunda, özellikle dini gruplar arasındaki yalanlamalar daha kritik bir anlam taşıyor. Cübbeli Ahmet ve İsmailağa Cemaati arasındaki dava, kamuoyu önünde yıllardır farklı yorumlanan fetva ve cemaat yapılanmalarının hukuki bir zemine çekilmesi açısından önemli. Diğer yandan DMM'nin yalanlamaları, dijital medyada yayılan 'yalan haber' (fake news) salgınına karşı devletin refleksini göstermesi bakımından manidar. Tıpkı 'Body of Lies' filmindeki gibi, gerçeğin ne olduğunu anlamak halk için giderek zorlaşıyor. Halk TV'nin haberine konu olan kuaför iddiası da, sıradan bir asayiş olayının nasıl çarpıtılabileceğinin çarpıcı bir örneği olarak kayıtlara geçti.

Sırada ne var?

Gözler şimdi yargı sürecinde. İsmailağa Cemaati'nin Cübbeli Ahmet'e açtığı davanın seyri, cemaat içi dengeleri ve dini gruplar arası ilişkileri etkileyebilir. Öte yandan Dezenformasyonla Mücadele Merkezi'nin artan yalanlama trafiği, yakın gelecekte dezenformasyonla mücadele yasasının daha sıkı uygulanabileceği sinyalini veriyor. Magazin dünyasında ise Murat Ongun gibi isimlere yönelik iddiaların devam edip etmeyeceği merak konusu. Kısacası, 'body of lies' metaforu Türkiye gündeminde somut bir karşılık bulmuş durumda; herkes gerçeği arıyor, ama görünen o ki yalanlamalar bir süre daha manşetlerden inmeyecek.