Türkiye-ABD Zirvesi: Washington'da F-35 gölgesinde kritik eşik
NATO Zirvesi öncesi gözler Erdoğan-Trump görüşmesine çevrilirken, Amerikan basınında yer alan analizlerde Türkiye’nin masadan kazançlı çıkacağı yorumları yapılıyor. Buna karşın ABD Kongresi’nde F-35 satışına karşı muhalefet sertleşiyor.
Ne oldu?
Türkiye-ABD Zirvesi, NATO Devlet ve Hükümet Başkanları toplantısı marjında gerçekleşmesi beklenen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki kritik görüşmeyi tanımlamaktadır. Zirve öncesinde Amerikan basınından dikkat çekici bir analiz geldi: ‘Burada kazanan Türkiye olacak.’ Bu iyimser hava, Ankara’nın elini güçlendirse de, Washington’daki bürokratik ve siyasi direnç noktaları F-35 programı üzerinden kendini gösteriyor.
Neden gündemde?
Görüşme, iki NATO müttefiki arasındaki stratejik krizin aşılıp aşılmayacağının test edileceği bir platform olarak görülüyor. Hürriyet’in yansıttığı analize göre, Trump yönetimi bölgesel konularda Türkiye ile çalışmanın jeopolitik faydasına odaklanmış durumda. Ancak Gazete Oksijen’in haberine göre tam da bu noktada ABD Kongresi’nde Türkiye karşıtı yeni bir mektup imzaya açıldı. İmzacı Kongre üyeleri, Rusya’dan alınan S-400 hava savunma sistemleri Ankara’da dururken F-35 satış yasağının delinmesine şiddetle karşı çıkıyor. Bu durum Beyaz Saray ile Kongre arasında bir yetki çatışmasını da gündeme taşıyor.
Bilinmesi gerekenler
Tartışmaların merkezinde iki konu var: Türkiye’nin F-35 programına geri dönüş ihtimali ve S-400 sistemlerinin konuşlandırılması. Bianet’in servis ettiği habere göre, NATO Zirvesi yolunda Trump’a yönelik en büyük siyasi fren, Kongre’deki gruplardan geliyor. Özetle Beyaz Saray bölgesel ittifakı onarmak için pragmatik adımlara sıcak bakarken, Kongre kanadı “S-400 varken yaptırımlar delinemez” tezini savunuyor. Bugün Kıbrıs gazetesinin işaret ettiği üzere Ankara ise zirvede muhatabı olarak sadece Başkan Trump’ı değil, Trump’ın Kongre’yi ikna kapasitesini de masada görecek.
Sırada ne var?
Zirvede Erdoğan’ın, Türkiye’nin F-35 programındaki haklarının iadesi konusunda somut bir yol haritası talep edeceği belirtiliyor. Buna karşılık Washington’dan, S-400’ün etkin kullanımını sınırlandıracak yaratıcı formüller gelebileceği konuşuluyor. Görüşmenin kaderini belirleyecek asıl unsur ise Kongre direncinin dozajı olacak. Amerikan basını Türkiye’nin bu müzakerede elinin güçlü olduğunu yazsa da, iç siyasette Kongre’den dönecek bir ‘istemez’ kararı, F-35 konusunu seçim sonrasına bırakabilir. Tüm taraflar ortak zemini zorlarken, zirveden özellikle askeri iş birliği ve bölgesel güvenlik mimarisi başlıklarında kısmi uzlaşı sinyalleri bekleniyor.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye-ABD Zirvesi ne zaman gerçekleşecek?
Görüşme, NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Başkan Trump'ın yapacağı ikili toplantı ile sınırlıdır; net tarih NATO zirve takvimine bağlıdır.
ABD basını neden Türkiye'nin zirveden kazançlı çıkacağını yazıyor?
Beyaz Saray’ın bölgesel krizlerde Ankara ile çalışmaya stratejik öncelik vermesi ve Başkan Trump’ın ekonomik-askeri iş birliğine pragmatik yaklaşması, Türkiye'nin elini güçlendiren unsurlar arasında gösteriliyor.
Kongredeki muhalefet F-35 satışını nasıl etkiliyor?
Kongre üyelerinin imzaya açtığı mektup ve S-400 şartı, yürütmenin yaptırım esnetme veya F-35 yasağını delme çabalarını hukuken ve siyaseten bloke etme riski taşıyor.
Zirveden somut bir F-35 anlaşması çıkar mı?
Taraflar S-400 konusunda kaygıları giderecek ara formüller üzerinde çalışsa da, Kongre onayı gerekliliği nedeniyle hemen bir satış kararından çok müzakere çerçevesi belirlenmesi olasıdır.