Türkiye 24 saatte iki kadın cinayetiyle sarsıldı: Lamiya ve Sultan'ın ölümü toplumsal krizi yeniden görünür kıldı

Ne oldu?

Kadın cinayeti, kadınların sırf kadın oldukları için kasıtlı olarak öldürülmesiyle sonuçlanan ve cinsiyete dayalı nefret temelinde işlenen en ağır insan hakkı ihlalidir. Türkiye, 11 Temmuz 2025 tarihinde iki ayrı şehirde meydana gelen kadın cinayetleriyle sarsıldı. İlk olay Hatay'da yaşandı; iddiaya göre bir erkek, tartışma sonucu nişanlısı Lamiya'yı ve onun babasını öldürdü. Henüz resmi makamlar tarafından tüm detayları paylaşılmasa da, basına yansıyan bilgiler saldırganın olay yerinde yakalandığı yönünde. Aynı günün akşam saatlerinde İstanbul Başakşehir'de ikinci bir cinayet işlendi. Sultan Ç. adlı genç kadın, nişanlısı tarafından başına taşla vurularak katledilmiş halde bulundu. Her iki vakada da faillerin, mağdurların en yakınındaki erkekler olması, kadın cinayetlerinin sistematik doğasını bir kez daha teşhir etti.

Neden gündemde?

Bu cinayetler, Türkiye'de kadına yönelik şiddetin geldiği kritik eşiği göstermesi nedeniyle gündemin ilk sırasına yerleşti. Sadece 2025 yılının ilk altı ayında ulaşılabilen verilere göre erkekler 112 kadını öldürdü; öldürülen kadınların 62'si evli, 31'i bekardı. Mayıs ayı tek başına 43 kadının şüpheli ölümüne sahne oldu. Kadın örgütleri, bu rakamların buzdağının yalnızca görünen kısmı olduğunu, resmi kayıtlara “şüpheli ölüm” veya “intihar” olarak geçen pek çok vakanın aslında kadın cinayeti olduğunu vurguluyor. Lamiya ve Sultan'ın aynı gün içinde, üstelik nişanlıları tarafından öldürülmesi, Dünya Sağlık Örgütü’nün de altını çizdiği acı bir gerçeği doğruluyor: Faillerin büyük çoğunluğu mağdurun mevcut ya da eski eşi veya partneridir.

Bilinmesi gerekenler

Kadın cinayeti kavramı, 1970’lerde feminist yazar Diana E.H. Russell tarafından, kadınların sırf cinsiyetleri nedeniyle maruz kaldığı öldürülme eylemlerini görünür kılmak için literatüre kazandırıldı. Bugün hukuk ve sosyolojide, ev içi şiddetin en uç noktası olarak tanımlanıyor. Türkiye’deki tabloda dikkat çeken bir diğer detay, medeni hal verisi; öldürülen 43 kadının medeni durumu basına yansımadı ya da tespit edilemedi. Bu durum, kadın cinayetlerine ilişkin veri toplama ve istatistik tutma konusundaki sistemsel eksiklikleri ortaya koyuyor. Pek çok ülkede olduğu gibi Türkiye’de de cinayet kayıtlarında fail ile mağdur arasındaki ilişki ve cinayet sebebi zorunlu bir veri başlığı olmadığı için, bir kadının ölümünün ardındaki cinsiyet temelli motivasyon resmi olarak tanımlanamıyor. Uzmanlar, genellikle “namus”, “kıskançlık” veya “tartışma” olarak sunulan bahanelerin, sürekli tehdit, korkutma ve ekonomik güç eşitsizliği barındıran bir tahakküm döngüsünün son halkası olduğunu belirtiyor.

Sırada ne var?

Kadın örgütleri ve bağımsız izleme platformları, Lamiya ve Sultan cinayetlerinin ardından İstanbul Sözleşmesi’nden çıkışın yarattığı koruma boşluğuna dikkat çeken açıklamalar yaptı. Mevcut 6284 sayılı Kanun’un etkin uygulanmadığını, uzaklaştırma kararlarının sıklıkla delindiğini ve caydırıcı cezaların uygulanmadığını vurgulayan sivil toplum, acil eylem planı talep ediyor. Önümüzdeki süreçte; faillerin tutuklanma süreçleri, adli tıp raporları ve olası tahrik indirimleri kamuoyunun yakın takibinde olacak. Ayrıca muhalefet partileri, kadın cinayetlerinin araştırılması için Meclis Araştırması talebini yeniden gündeme taşımaya hazırlanıyor. Uzmanlara göre, her yeni vaka sonrası yaşanan kısa süreli infialin kalıcı politikalara dönüşmesi için, ilkokuldan başlayan toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimi ve medyanın cinayet haberlerini meşrulaştırmayan bir dil kullanması kritik önem taşıyor.