TÜİK 2024 verileriyle Türkiye'de ölümün fotoğrafı: Dolaşım hastalıkları zirvede, ölüm sayısı sert düştü

Ne oldu?

Türkiye ölüm istatistikleri, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) her yıl düzenli olarak yayımladığı ve ülkedeki ölüm sayıları ile bu ölümlere yol açan temel nedenleri ortaya koyan resmî veriler bütünüdür. TÜİK, 19 Haziran 2025’te 2024 yılına ait “Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri”ni kamuoyuyla paylaştı. Verilere göre 2023’te 526 bin 416 olan toplam ölüm sayısı, 2024’te yaklaşık yüzde 7’lik bir düşüşle 489 bin 361’e geriledi. Ölenlerin yüzde 54,8’ini erkekler, yüzde 45,2’sini ise kadınlar oluşturdu. En çok can kaybına yol açan hastalık grubu, uzun yıllardır olduğu gibi dolaşım sistemi hastalıkları olarak kayıtlara geçti.

Neden gündemde?

Bu veriler, pandemi sonrası normalleşme sürecindeki Türkiye’nin sağlık karnesini göstermesi açısından kritik önem taşıyor. 2020 ve 2021 yıllarında COVID-19 kaynaklı ölümlerin etkisiyle 565 bin seviyesine kadar yükselen toplam ölüm sayısı, 2022’de 504 bin 839’a düşmüş, 2023’teki küçük çaplı bir artışın ardından 2024’te tekrar belirgin bir azalma trendine girmiştir. Bu düşüş, pandemi etkisinin büyük ölçüde geride kaldığına işaret ediyor. Öte yandan dolaşım sistemi hastalıklarının (kalp krizi, inme, hipertansiyon gibi) hâlâ açık ara birinci sırada yer alması, toplum sağlığı politikalarının yönünü yeniden beslenme alışkanlıkları, hareketsiz yaşam ve tütün kullanımı gibi risk faktörlerine çeviriyor. Diken ve Ekonomim gibi yayın organlarının verileri “Türkiye’de ölümlerin en büyük nedeni belli oldu” başlıklarıyla manşetlere taşıması, konunun halk sağlığı gündemindeki ağırlığını koruduğunu gösteriyor.

Bilinmesi gerekenler

Kaba ölüm hızı, bin kişi başına düşen ölüm sayısını ifade eder ve 2024 yılında bu oran binde 5,7 olarak hesaplandı. En yaygın ölüm nedenlerine bakıldığında, dolaşım sistemi hastalıkları toplam ölümlerin yaklaşık üçte birinden sorumlu olmaya devam ediyor. TÜİK’in geçmiş yıllara dair ayrıntılı bültenlerinde ikinci sırayı genellikle iyi huylu ve kötü huylu tümörler (kanser), üçüncü sırayı ise solunum sistemi hastalıkları alıyor. Cinsiyet dağılımında erkek ölümlerinin kadınlardan fazla olması, özellikle çalışma çağındaki erkeklerde kalp-damar rahatsızlıklarına ve dışsal yaralanmalara bağlı can kayıplarının daha yüksek seyretmesiyle açıklanıyor. Bölgesel farklılıklar da dikkat çekici; bazı Karadeniz ve İç Anadolu illerinde kaba ölüm hızının ülke ortalamasının üzerinde seyrettiği geçmiş istatistiklerde gözlemlenmişti. Uzmanlar, önlenebilir ölüm nedenlerinin başında gelen dolaşım hastalıklarında erken tanı ve düzenli kontrollerin hayati rol oynadığının altını çiziyor.

Sırada ne var?

TÜİK’in daha detaylı veri tabanını önümüzdeki aylarda güncellemesi beklenirken, Sağlık Bakanlığı’nın bu istatistikler ışığında öncelikli eylem planlarını gözden geçirmesi gündemde olacak. Özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde kardiyovasküler taramaların yaygınlaştırılması ve tuz-şeker tüketimini azaltmaya yönelik farkındalık kampanyalarının dozunun artırılması öngörülüyor. 2025 yılı istatistiklerinin ise 2026’nın haziran ayında yayımlanması planlanıyor; bu veriler düşüş trendinin kalıcı olup olmadığını teyit etmek açısından kritik olacak. Vefat edenlerin yakınları ve araştırmacılar, il bazındaki ve yaş grubuna göre kırılımlı detaylı raporları TÜİK’in resmî veri portalından takip edebilecek.