Trump Türkiye jet motoru: Milyon dolarlık satış Kongre yolunda

Ne oldu?

Trump Türkiye jet motoru, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Türkiye'ye yönelik uzun süredir beklenen F110-GE-129 tipi jet motoru satışını resmiyete dökerek Kongre'ye bildirmesiyle gündemin zirvesine oturan bir konudur. Reuters ve NTV gibi kuruluşların son dakika haberlerine göre, paketin toplam değeri 700 milyon doların üzerinde. Satışa konu olan motorlar, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından geliştirilen beşinci nesil Milli Muharip Uçak KAAN için kritik bir ihtiyaç olarak görülüyor. Beyaz Saray'ın bu adımı, NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin hemen öncesine denk gelmesiyle dikkat çekiyor.

Neden gündemde?

Konunun bu kadar yüksek sesle konuşulmasının birkaç temel sebebi var. İlk olarak, ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından Kongre’ye iletilen bu resmi tebligat, Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasıyla başlayan savunma sanayii krizinde yeni bir dönemin habercisi olarak yorumlanıyor. İkincisi, satışa konu olan motorların doğrudan KAAN projesi ile ilişkilendirilmesi, Türk kamuoyunda egemenlik ve yerli üretim tartışmalarını alevlendirdi. Üçüncü olarak ise zamanlama; böylesine stratejik bir adımın Trump’ın ikinci başkanlık döneminde ve yoğun diplomatik trafiğin yaşandığı bir süreçte atılması, Washington-Ankara hattında perde arkasında yeni bir denklemin kurulduğu izlenimini veriyor. Reuters’ın haberine göre Senato ve Temsilciler Meclisi’ndeki bazı isimlerin itirazlarına rağmen yönetimin satışa onay vermesi, yürütmenin bu konuda kararlı olduğunu gösteriyor.

Bilinmesi gerekenler

Satış paketi, yalnızca motor gövdesini değil, yedek parça, lojistik destek ve teknik veri paketlerini de kapsıyor. General Electric tarafından üretilen F110 motorları, şu ana kadar Türkiye’nin F-16 filosunda ve ilk etapta KAAN prototiplerinde kullanılıyordu. Bu motorlar, KAAN’ın seri üretime geçene kadar ihtiyaç duyacağı güç ünitesi boşluğunu dolduracak. Ancak Ankara’nın asıl hedefi, yerli ve milli motor çözümüne geçiş. Dolayısıyla bu satış, TRMotor ve TEI gibi kurumların uzun vadeli motor geliştirme projelerine zaman kazandıracak bir ara formül olarak değerlendiriliyor. Kongre süreci tamamlanmadan motorların sevkiyat tarihi netleşmeyecek olsa da, kaynaklar Trump yönetiminin onayıyla birlikte bürokratik engellerin büyük ölçüde aşılacağını belirtiyor.

Sırada ne var?

Gözler şimdi ABD Kongresi’ne çevrildi. Yürütmenin resmi tebligatının ardından Kongre’nin belirli bir takvim içinde satışı engellemek için iki kanatlı bir karar alması gerekiyor. Uzmanlar, Kongre’deki kritik eşiğin aşılması durumunda bile başkanlık vetosunun gelebileceğini hatırlatıyor. Türkiye cephesinde ise bu gelişme, F-35’e dönüş müzakerelerinden bağımsız, yeni ve daha dar kapsamlı bir iş birliği penceresi olarak okunuyor. Önümüzdeki günlerde Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Başkan Trump arasında olası bir telefon görüşmesi veya zirve marjında bir baş başa görüşme olup olmayacağı merakla bekleniyor. Eğer Kongre’de ciddi bir blokaj olmazsa, önümüzdeki mali yılın ilk çeyreğinde ilk motorların Türkiye’ye ulaşması gündeme gelebilir.

Bu satış, sembolik değerinin ötesinde, iki NATO müttefiki arasındaki güven ilişkisinin tamirinde somut bir mihenk taşı olarak tarihe geçti bile.