Trump Pehlevi amacı: ABD, Rıza Pehlevi'yi iktidara getirmeyi hiç düşünmedi mi?

Ne oldu?

Trump Pehlevi amacı, ABD yönetiminin İran'a yönelik stratejisinde merak edilen bir konuydu. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, son yaptığı açıklamayla bu tartışmaya netlik kazandırdı. Vance, "Trump'ın amacı Rıza Pehlevi hiç olmadı" diyerek Washington'un, devrik İran Şahı'nın oğlunu iktidara taşıma gibi bir hedefinin bulunmadığını ilan etti. Bu sözler, özellikle İsrail ile İran arasında tırmanan gerilimin gölgesinde, ABD'nin Tahran'da bir rejim değişikliğini nasıl şekillendirmek istediğine dair önemli bir ipucu sundu.

Neden gündemde?

Rıza Pehlevi'nin adı, bölgedeki rejim değişikliği tartışmalarında sıkça gündeme geliyor. 1979 İslam Devrimi'nden bu yana ABD'de yaşayan Pehlevi, İran'daki mevcut yönetime muhalif bir figür olarak öne çıkıyor. İran'a yönelik saldırıların ve bölgesel gerginliğin arttığı bir dönemde, Pehlevi'nin Trump'a teşekkür ettiği bir mesaj yayımlaması, dikkatleri onun üzerine çekmişti. Bu jest, ABD-İsrail operasyonlarının Pehlevi'yi iktidara hazırlık senaryosu olduğu yorumlarını beraberinde getirdi. Ancak Vance'in açıklaması, bu spekülasyonları resmi ağızdan boşa çıkarmış oldu.

Bilinmesi gerekenler

Trump yönetimi, Pehlevi konusunda uzun süredir mesafeli bir dil kullanıyor. Trump'ın daha önce Pehlevi hakkında "kibar biri" ifadesini kullanması, ancak İran için ülke içinde yaşayan ve daha popüler bir liderin uygun olacağını söylemesi dikkat çekmişti. Hatta Trump, geçtiğimiz ocak ayında Pehlevi ile görüşme niyetinin olmadığını söyledikten sonra, onun İran'da geniş bir destek toplayabilme kabiliyetini açıkça sorgulamıştı. Bu ifadeler, Washington'un Pehlevi'yi İran'ın geleceğinde merkezi bir aktör olarak değil, sembolik bir figür olarak gördüğüne işaret ediyor. Öte yandan, bazı haber kaynakları Pehlevi'yi "ABD ve İsrail kuklası" olarak nitelendirirken, onun ülkesine yönelik saldırılar sonrası Trump'a teşekkür etmesi bu algıyı güçlendirdi. Vance'in son açıklamasıyla birlikte, Pehlevi'nin operasyonel bir rolden ziyade, muhalefetin sözcülerinden biri olarak konumlandığı daha net anlaşılıyor.

Sırada ne var?

JD Vance'in bu net sözleri, İran'daki rejim değişikliği beklentilerini farklı bir yöne sevk edebilir. ABD'nin, Pehlevi'nin dışında, Tahran'da kitleleri arkasına alabilecek farklı isimlerle temasta olabileceği ihtimali güç kazanıyor. Asıl soru, Trump yönetiminin İran'da "Pehlevisiz" bir geçiş sürecini nasıl tasarladığı. Bölgedeki askeri hareketlilik devam ederken, Washington'un masada tuttuğu siyasi alternatiflerin kimler olduğu ve bu isimlerin İran içinde karşılığının bulunup bulunmadığı önümüzdeki günlerde daha çok konuşulacak. Pehlevi ise buna rağmen siyasi söylemini sürdürmeye devam edecek gibi görünüyor.