Trump: 'İran ile mutabakat benim için bitti', büyük ihtimalle bu akşam vuracağız
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan geçici mutabakatın sona erdiğini açıklayarak, 'büyük ihtimalle bu akşam İran'ı çok sert şekilde vuracağız' ifadelerini kullandı. Gerilimi tırmandıran açıklamalar dünya kamuoyunda endişeyle karşılandı.
Ne oldu?
Trump İran mutabakatı olarak bilinen ve nükleer programı sınırlandırmayı öngören gayri resmi anlaşma süreci, ABD Başkanı Donald Trump'ın tek taraflı açıklamalarıyla çöktü. Trump, yaptığı son açıklamada oldukça sert bir dil kullanarak “İran ile mutabakat benim için sona erdi” dedi. Anadolu Ajansı'nın geçtiği son dakika haberine göre ABD Başkanı, “Büyük ihtimalle bu akşam İran'ı çok sert bir şekilde vuracağız” ifadelerini kullandı. Bu sözler, halihazırda kırılgan olan Orta Doğu dengelerinde askeri bir tırmanışın sinyali olarak yorumlandı.
Neden gündemde?
Trump’ın bu çıkışı, diplomasi kanallarında süren temasların aniden kesildiğine işaret ediyor. dw.com’un aktardığına göre, iki ülke arasında özellikle Umman arabuluculuğunda yürütülen geçici mutabakat süreci sona ermiş durumda. Rudaw ve Suriye resmi ajansı SANA da Trump’ın “İran ile imzalanan mutabakat zaptı sona erdi” ve “onları gerçekten sevmiyorum, hem de hiç” şeklindeki sözlerini okuyucularına duyurdu. Başkanın, müzakerelerin başarısız olduğunu ilan edip doğrudan askeri operasyon tarihi vermesi, uluslararası piyasalarda ve diplomasi çevrelerinde şok etkisi yarattı.
Bilinmesi gerekenler
Trump’ın sözünü ettiği “mutabakat”, İran’ın uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 60’ın altında tutması ve belirli denetim mekanizmalarına izin vermesi karşılığında bazı varlıklarının serbest bırakılmasını içeren, yazılı olmayan bir anlayışa dayanıyordu. Resmi bir anlaşmadan çok karşılıklı güven artırıcı adımlar bütünü olarak görülüyordu. Şimdi ise bu fiili durumun tamamen ortadan kalktığı belirtiliyor. Trump'ın diplomatik dili tamamen bırakarak “vurma” tehdidinde bulunması, zaten sık sık İsrail-Filistin hattındaki krizlerle sarsılan bölgede büyük bir askeri kriz kapıda olduğu endişelerini güçlendirdi. İran tarafından henüz bu spesifik tehdide dair resmi bir yanıt gelmiş değil.
Sırada ne var?
Uluslararası toplum, Trump’ın sarf ettiği sözlerin retorik bir sertlik mi yoksa önceden planlanmış bir askeri harekatın habercisi mi olduğunu sorguluyor. Eğer ABD bu akşam saatlerinde bir operasyon başlatırsa, bu İran’la doğrudan bir çatışma riskini doğuracak. Bölge ülkeleri ve müttefikler olası bir misilleme dalgasına karşı teyakkuzda. Gözler, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’ndan (CENTCOM) ve Tahran yönetiminden gelecek resmi açıklamalara çevrilmiş durumda.
Sık Sorulan Sorular
Trump İran ile hangi mutabakatın bittiğini söyledi?
Trump, İran'ın nükleer programını yavaşlatması karşılığında bazı yaptırım esneklikleri ve varlık serbest bırakılmasını öngören, yazılı olmayan geçici mutabakat zaptının sona erdiğini açıkladı.
Trump gerçekten bu akşam İran'a saldıracak mı?
Trump 'büyük ihtimalle bu akşam İran'ı çok sert şekilde vuracağız' ifadesini kullandı ancak bu bir niyet beyanıdır. Henüz resmi bir askeri harekat emri teyit edilmiş değildir.
İran, Trump'ın tehdidine nasıl bir yanıt verdi?
Trump'ın son tehditlerine ilişkin İran resmi makamlarından rutin kınama dışında henüz şu an için spesifik ve doğrudan askeri bir yanıt gelmiş değil.