Trump'ın Grönland ısrarı sürüyor: Danimarka'dan kesin ret
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Grönland'ın satılık olmadığını bir kez daha vurguladı. ABD Başkanı Donald Trump'ın adayı satın alma konusundaki ısrarına NATO ve Avrupa'dan da tepki geldi.
Ne oldu?
Grönland satışı, ABD Başkanı Donald Trump'ın Danimarka'ya bağlı özerk bölge Grönland'ı satın alma yönündeki resmi olmayan girişimine, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve NATO müttefiklerinden gelen net yanıtı ifade ediyor. Frederiksen, 2025 baharında yaptığı açıklamada "Grönland satılık değildir" diyerek Trump'ın 2019'dan bu yana ara ara gündeme getirdiği bu talebi bir kez daha reddetti. Trump ise ikinci başkanlık döneminde, Grönland'ın ABD'nin ulusal güvenliği için stratejik öneme sahip olduğunu söyleyerek ısrarını sürdürüyor.
Neden gündemde?
Konu, 2019'da Trump'ın Grönland'ı satın alma fikrini ilk kez kamuoyuna taşımasıyla başlamıştı. O dönem Danimarka Başbakanı Frederiksen teklifi "saçma" olarak nitelendirmiş ve ziyaretini iptal eden Trump'ın sert tepkisiyle karşılaşmıştı. 2025 yılı itibarıyla Trump'ın Beyaz Saray'a dönmesi, bu tartışmayı yeniden alevlendirdi. Trump'ın yaptığı resmi olmayan açıklamalar ve NATO içindeki gayriresmî temaslar, Danimarka'yı pozisyonunu netleştirmeye itti.
NATO Genel Sekreteri de dolaylı olarak devreye girdi. DW.com'un aktardığına göre NATO bünyesinde yapılan görüşmelerde, bir üye ülkenin toprak bütünlüğüne yönelik böyle bir talebin ittifakın temel değerleriyle bağdaşmadığı mesajı verildi. Konu aynı zamanda Avrupa Birliği'nin de gündeminde. Grönland her ne kadar AB üyesi olmasa da, Danimarka'nın bir parçası olduğu için birliğin dayanışma ilkesi kapsamında değerlendiriliyor.
Bilinmesi gerekenler
- Grönland, Kuzey Kutbu'nda 2.1 milyon kilometrekare yüzölçümüyle dünyanın en büyük adasıdır. Nüfusu yaklaşık 56 bin kişidir.
- Adaya 1979'da özerklik verildi; 2009'da yapılan referandumla kendi kaderini tayin hakkı tanındı. Grönland halkı istediği takdirde Danimarka'dan bağımsızlığını ilan edebilir.
- ABD'nin ilgisi yeni değil. 1946'da Başkan Harry Truman döneminde ada için 100 milyon dolarlık bir teklif yapılmış, Danimarka tarafından geri çevrilmişti.
- Trump'ı cezbeden faktörler: Zengin nadir element rezervleri, petrol ve doğalgaz yatakları, Kuzey Kutbu'ndaki stratejik askerî konumu. ABD'nin halihazırda adada Pituffik Uzay Üssü (eski adıyla Thule Hava Üssü) bulunuyor.
- Danimarka hükûmeti ve Grönland özerk yönetimi, konu hakkında tam bir mutabakat içinde. Grönland Başbakanı Múte Bourup Egede de adanın "satılık olmadığını" defalarca vurguladı.
Sırada ne var?
Trump yönetiminin ekonomik baskı araçlarını devreye sokabileceği konuşuluyor. Danimarka'ya yönelik ticari yaptırımlar veya Grönland'daki ABD askerî varlığının statüsünün yeniden müzakereye açılması ihtimal dahilinde. Ancak hem Kopenhag hem de Nuuk (Grönland'ın başkenti) tarafı sert bir diplomatik karşılık vermeye hazır olduklarının sinyalini veriyor. Avrupa başkentlerinden ise şimdilik dayanışma mesajları geliyor. Konunun NATO'nun haziran ayındaki liderler zirvesinde de gündeme gelmesi bekleniyor.
Sık Sorulan Sorular
Trump Grönland'ı satın almak istediğini ne zaman söyledi?
Donald Trump ilk olarak 2019'daki ilk başkanlık döneminde Grönland'ı satın alma fikrini dile getirdi. 2025'te ikinci başkanlık döneminde bu talebini yeniden gündeme taşıdı.
Grönland satılık mı?
Hayır. Hem Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen hem de Grönland özerk yönetimi adanın satılık olmadığını açıkça ilan etti. 2009'daki özerklik anlaşmasına göre Grönland halkı bağımsızlık dahil kendi geleceğine karar verme hakkına sahip.
Trump neden Grönland'la ilgileniyor?
Grönland zengin yeraltı kaynaklarına (nadir elementler, petrol, doğalgaz) sahip. Ayrıca Kuzey Kutbu'ndaki stratejik konumu ve eriyen buzullar nedeniyle açılan yeni deniz ticaret yolları, adayı jeopolitik açıdan daha değerli hale getiriyor.
Grönland hangi ülkeye bağlı?
Grönland, Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bir bölgedir. Kendi parlamentosu ve hükûmeti bulunur; dış politika ve savunma konuları Danimarka tarafından yürütülür.