Trump'ın F-35 açıklaması: Beyaz Saray ve Ankara arasında perde arkası pazarlık mı?
ABD Başkanı Trump'ın, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı 'mutlu edecek' bir adım atacaklarını söylemesi, F-35 krizinde çözüm umutlarını yeniden alevlendirdi. Açıklama, özellikle son NATO zirvesi ve ikili görüşmelerin ardından geldi.
Ne oldu?
Trump F-35 Erdoğan açıklaması, ABD Başkanı Donald Trump'ın, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına dönüşüne yeşil ışık yakabilecek sözleriyle gündeme oturdu. Trump, NATO Zirvesi ve sonrasındaki görüşmeler bağlamında yaptığı değerlendirmede, "Erdoğan'ı çok mutlu edecek bir şey yapacağım" ifadesini kullandı. Bu sözler, Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle 2019'da dışlandığı F-35 programına dair en üst düzeyden gelen en somut iyimser sinyal olarak yorumlandı.
Neden gündemde?
Açıklama, iki ülke arasında aylardır süren yoğun diplomasi trafiğinin bir yansıması. Eylül 2025'te ABD basınına yansıyan iddialarda, tarafların F-16 modernizasyon kitleri ve yeni F-16 alımının ötesine geçen, tahmini 50 milyar doları bulabilecek kapsamlı bir savunma paketini müzakere ettiği öne sürülmüştü. Cumhurbaşkanı Erdoğan da 9 Kasım 2025'te yaptığı bir konuşmada, "F-35 konusunda ABD Başkanı Sayın Trump'la yaptığımız son görüşmelerde güzel adımlar attık" diyerek ilerleme kaydedildiğini teyit etmişti. Trump'ın son açıklaması bu sürecin bir adım ötesine geçerek, kamuoyu önünde verilmiş siyasi bir söze dönüştü.
Bilinmesi gerekenler
Ancak iyimser havaya rağmen somut bir çözümün önünde hala büyük engeller var. En kritik düğüm, Türkiye'nin envanterinde bulunan S-400'ler. ABD yasaları (CAATSA), S-400'leri satın alan ülkelere yaptırım öngörüyor. Trump yönetimi, önceki dönemde Türkiye'yi programdan çıkarmış olsa da mevcut başkanın Kongre'yi ikna edip edemeyeceği belirsiz. ABD basını, yeni bir formülün "S-400'lerin aktif olarak kullanılmaması" veya "devre dışı bırakılması" üzerine kurgulanabileceğini yazıyor. Trump'ın eş zamanlı olarak Erdoğan'a "Rusya'dan yakıt almamak en iyisi olur" telkininde bulunması, Ankara'dan enerji alanında da Rusya ile mesafe koyması yönünde bir beklenti olduğunu gösteriyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın konuyla ilgili sözleri ise bir uzlaşı zeminine işaret ediyor; ABD'li yetkililer de bazı teknik görüşmelerde ilerleme sağlandığını belirtiyor.
Sırada ne var?
Kulislerde dolaşan ve henüz resmi teyit almayan "50 milyar dolarlık paket" iddiası, anlaşmanın sadece F-35'leri değil, geniş bir savunma ve ticaret iş birliğini kapsayabileceğini akıllara getiriyor. Trump'ın açıklaması bir niyet beyanı olarak kalmaya devam ederken, önümüzdeki günlerde teknik heyetlerin yapacağı toplantılar ve ABD Kongresi'ne sunulacak olası bir muafiyet talebi sürecin seyrini belirleyecek. Ankaradan beklenti, S-400'ler konusunda esneklik sağlanması yönünde. Eğer taraflar bu hassas dengeyi kurabilirse, Türkiye'nin yıllardır beklediği F-35'ler için kapı resmen aralanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Trump'ın F-35 açıklaması tam olarak nedir?
ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı kastederek 'Erdoğan'ı çok mutlu edecek bir şey yapacağım' dedi. Bu ifade, Türkiye'nin yeniden F-35 programına dahil edilmesi sinyali olarak yorumlandı.
Türkiye neden F-35 programından çıkarılmıştı?
Türkiye, 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması gerekçe gösterilerek ABD tarafından F-35 Müşterek Taarruz Uçağı programından çıkarıldı. ABD, S-400'lerin F-35'in gizlilik teknolojisi için risk oluşturduğunu savunuyor.
Anlaşmanın önündeki en büyük engel ne?
En büyük engel, Türkiye'nin elindeki S-400'lerin ne olacağı ve ABD'nin CAATSA yaptırımlarının nasıl aşılacağı sorusu. Trump yönetiminin, Kongre'yi ikna etmesi ve S-400'ler konusunda Ankara ile bir orta yol bulması gerekiyor.
İddia edilen 50 milyar dolarlık anlaşma nedir?
ABD basınında çıkan ve resmi olarak teyit edilmeyen haberlere göre, iki ülke arasında sadece F-35'leri değil, aynı zamanda F-16 modernizasyon kitlerini ve yeni uçak alımını da kapsayan, toplamda 50 milyar doları bulabilecek geniş bir savunma iş birliği paketi müzakere ediliyor.