Trump F-35 Türkiye: Beyaz Saray'dan gelen sinyaller ve masadaki senaryolar
ABD Başkanı Donald Trump'ın 'Muhtemelen Türkiye'yi mutlu edecek bir şey yapacağım' sözleri, F-35 programına dönüş ihtimalini yeniden gündemin ilk sırasına taşıdı. İşte S-400 krizinden KAAN'a uzanan süreçte bilinmesi gerekenler.
Ne oldu?
Trump F-35 Türkiye, ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO Zirvesi öncesinde yaptığı ve Ankara'nın uzun süredir beklediği F-35 savaş uçaklarına yönelik ambargonun kalkabileceğine işaret eden açıklamalarıdır. Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a duyduğu saygıyı vurgulayarak "Muhtemelen Türkiye'yi mutlu edecek bir şey yapacağım" dedi ve F-35 satışını ciddi şekilde değerlendirdiklerini belirtti. ABD'li bir yetkilinin, "Trump bizden bunu yapmamızı istedi" şeklindeki kulis bilgisi de Washington'daki atmosferin değiştiğine dair beklentileri güçlendirdi.
Neden gündemde?
Türkiye, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini satın alması nedeniyle 2019 yılında F-35 Müşterek Taarruz Uçağı programından resmen çıkarılmıştı. O tarihten bu yana Ankara, hem program ortağı olarak yatırdığı 1,4 milyar doların iadesini hem de uçakların teslimatını bekliyordu. Trump'ın son açıklamaları, uzun süredir kilitlenmiş görünen bu dosyanın yeniden açılabileceğinin en üst düzey sinyali oldu. Euronews'in aktardığına göre Trump, Türkiye'nin F-35'leri İsrail'e karşı kullanmayacağına dair bir çerçeveden de söz etti; bu vurgu, satışın önündeki bölgesel siyasi engellerin nasıl aşılmaya çalışıldığını gösteriyor.
Bilinmesi gerekenler
S-400 krizi, Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasının yanı sıra CAATSA yaptırımları riskini de beraberinde getirmişti. DW'nin Eylül 2025 tarihli haberine göre, Erdoğan-Trump görüşmesinde F-16 modernizasyon kitleri ve yeni F-16 alımının yanı sıra F-35'lerin de gündeme geldiği biliniyordu. Ancak işin teknik boyutu karmaşık: Türkiye, programdan çıkarıldıktan sonra tedarik zincirindeki yerini büyük ölçüde kaybetti ve üretim bandındaki slotlar başka ülkelere tahsis edildi. Buna rağmen Trump yönetiminin, mevcut jeopolitik dengeler ışığında Türkiye'yi yeniden programa dahil etmek istediği anlaşılıyor. Öte yandan CNBC-e ve Medyascope'un aktardığı gibi, Trump'ın mesajlarında Türkiye'nin yerli savaş uçağı projesi KAAN'a da atıf yapılması, iki ülke arasında savunma sanayiinde daha geniş bir işbirliğinin masada olduğuna işaret ediyor. Sosyal medyada ve bazı basın organlarında dolaşan "50 milyar dolarlık anlaşma" iddiaları ise henüz resmi kaynaklarca doğrulanmış değil.
Sırada ne var?
NATO Zirvesi'ndeki Erdoğan-Trump görüşmesi, sürecin kaderini belirleyecek. Teknik heyetlerin, S-400'lerin konuşlandırılmasıyla ilgili nasıl bir formül üzerinde çalıştığı kritik soru işareti olmaya devam ediyor. ABD tarafı daha önce S-400'lerin aktif kullanımda olmaması veya gözlemci erişimi gibi ara formüller önermişti. Trump'ın Kongre'yi ikna edip edemeyeceği de belirsizliğini koruyor. Yine de Beyaz Saray'dan yükselen bu sesler, 2025'in ikinci yarısında Türk-Amerikan savunma ilişkilerinde yeni bir sayfanın açılabileceğini gösteriyor.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye F-35 programından neden çıkarıldı?
Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemlerini satın alması nedeniyle 2019 yılında ABD tarafından F-35 programından çıkarıldı. Washington, S-400'lerin F-35'in gizlilik teknolojisi için tehdit oluşturduğunu savunuyordu.
Trump'ın F-35 açıklamasında öne çıkan detay neydi?
Trump, Türkiye'ye F-35 satışını ciddi şekilde değerlendirdiklerini ve 'Muhtemelen Türkiye'yi mutlu edecek bir şey yapacağını' söyledi. Ayrıca Türkiye'nin bu uçakları İsrail'e karşı kullanmayacağına dair bir çerçeveden bahsetti.
Türkiye'ye F-35 satışıyla ilgili şu an resmi bir anlaşma var mı?
Hayır, henüz resmi bir anlaşma veya Kongre onayı söz konusu değil. Açıklamalar niyet beyanı ve diplomatik sinyal niteliğinde; teknik ve siyasi engellerin aşılması gerekiyor.