Trump-Erdoğan NATO zirvesi zirve öncesi liderlerden kritik mesajlar
ABD Başkanı Donald Trump, temmuz ayında Ankara'da yapılacak NATO Zirvesi'ne Cumhurbaşkanı Erdoğan'a duyduğu saygıdan dolayı katılacağını açıkladı. Zirve öncesi F-35'lerle ilgili 'Erdoğan'ı çok mutlu edeceğim' çıkışı ise Ankara-Washington hattında yeni bir dönemin habercisi olarak yorumlandı.
Ne oldu?
Trump-Erdoğan NATO zirvesi, ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı Ankara'da aynı masada buluşturacak kritik bir diplomatik etkinliktir. Trump, 28 Temmuz'da yapılması beklenen zirveye katılma kararını bizzat Erdoğan ile yaptığı telefon görüşmesinde iletti. ABD Başkanı, yaptığı açıklamada zirveye geliş gerekçesini net bir dille ifade etti: 'Erdoğan gel dedi, gidiyorum. Ona duyduğum saygıdan dolayı orada olacağım.' Bu açıklama, iki lider arasındaki kişisel diplomasinin ittifak ilişkilerindeki belirleyici rolünü bir kez daha gözler önüne serdi.
Neden gündemde?
Zirve, yalnızca bir NATO toplantısı olmanın ötesinde, Türkiye-ABD ikili ilişkilerindeki kritik başlıkların çözümü için fırsat olarak görülüyor. Trump'ın zirve öncesi yaptığı 'Erdoğan'ı çok mutlu edecek bir şey yapacağım' açıklaması, özellikle Türkiye'nin uzun süredir çözüm beklediği F-35 savaş uçağı programına geri dönüş ihtimalini gündeme taşıdı. Washington, Türkiye'yi Rus yapımı S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle 2019'da programdan çıkarmıştı. Şimdi Trump'ın verdiği bu yeşil ışık, kongre onayı gerektiren karmaşık bir sürecin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Öte yandan zirvenin bir diğer sıcak başlığı da NATO ülkelerinin savunma harcamaları. Trump'ın müttefiklerden savunma bütçelerini gayrisafi yurt içi hasılanın %5'ine çıkarmasını talep etmesi bekleniyor.
Bilinmesi gerekenler
Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirveye ilişkin yaptığı değerlendirmede Trump ile baş başa bir görüşme gerçekleştireceklerini büyük ihtimal olarak nitelendirdi. Erdoğan'ın 'yetiştirebildiğimiz kadar inşallah yetiştireceğiz' sözleri, zirve hazırlıklarının yoğun şekilde sürdüğünü gösteriyor. İki liderin son telefon diplomasisi 20 Mayıs'ta gerçekleşti. Görüşmede Trump, 7-8 Temmuz'da yapılması planlanan zirveye katılımını resmen bildirdi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da daha önce Trump'ın zirveye katılmayı planladığını kamuoyuna duyurmuştu. Zirvenin gündeminde ayrıca İran'la varılan ateşkes mutabakatı ve bölgesel güvenlik konularının da olması bekleniyor.
Sırada ne var?
Trump ile Erdoğan arasındaki baş başa görüşmenin zirvenin en kriteyik ayağını oluşturması bekleniyor. F-35 konusunda Trump'ın verdiği mesajın somut bir yol haritasına dönüşüp dönüşmeyeceği merak konusu. Ancak asıl belirleyici faktör ABD Kongresi olacak. Başkanlık onayına rağmen kongreden geçecek yaptırım muafiyetleri ve ihracat lisansları sürecin hızını belirleyecek. Ayrıca zirve sonuç bildirgesinde savunma harcamaları hedefiyle ilgili nasıl bir dil kullanılacağı da müttefikler arasındaki pazarlığın seyrini gösterecek. Ankara'da yapılacak zirve, NATO tarihinde bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçme potansiyeli taşıyor.
Sık Sorulan Sorular
Trump, NATO Zirvesi'ne neden katılacağını söyledi?
Trump, zirveye Cumhurbaşkanı Erdoğan'a duyduğu saygıdan dolayı katılacağını açıkladı. Erdoğan'ın kendisine 'gel' demesi üzerine bu kararı aldığını ifade etti.
NATO Zirvesi ne zaman ve nerede yapılacak?
Zirvenin 28 Temmuz'da Ankara'da yapılması bekleniyor. Daha önce 7-8 Temmuz tarihleri de gündeme gelmişti.
Trump'ın F-35 açıklaması ne anlama geliyor?
Trump, 'Erdoğan'ı çok mutlu edecek bir şey yapacağım' dedi. Bu, Türkiye'nin F-35 programına dönüşüne yeşil ışık olarak yorumlansa da, süreç ABD Kongresi'nin onayına bağlı.
Zirvede baş başa görüşme olacak mı?
Cumhurbaşkanı Erdoğan, büyük ihtimalle Trump ile baş başa bir görüşme gerçekleştireceklerini belirtti.