TEMA Vakfı'ndan günler sonra gelen açıklama neden tepki çekti?

Ne oldu?

TEMA Vakfı tepki açıklaması, Türkiye'nin önde gelen çevre örgütlerinden TEMA Vakfı'nın, gönüllülerinin tutuklanmasından günler sonra yayımladığı ve kamuoyunda beklentiyi karşılamadığı için eleştirilen metindir. Aralarında TEMA Ankara Temsilcisi Nevzat Özer'in de bulunduğu 14 gönüllü, bir piknik dönüşü Doruk Maden işçilerine destek verdikleri esnada gözaltına alınmıştı. Gözaltına alınan kişilere "silahlı terör örgütü üyeliği" suçlaması yöneltilmesi ve somut delil yerine istihbari bilgi ve "eylem yapma ihtimali" gibi gerekçelerle tutuklanmaları büyük yankı uyandırdı. Günler süren sessizliğin ardından TEMA Vakfı'ndan gelen açıklama, yaşananların vahametini yansıtmadığı ve gönüllülerin arkasında güçlü bir duruş sergilemediği gerekçesiyle tepki topladı.

Neden gündemde?

Olay, Türkiye'de sivil toplumun karşı karşıya olduğu baskıların endişe verici boyutlara ulaştığını gösteren sembol vakalardan biri haline geldi. Gönüllülerin tutuklanması hukuk çevreleri ve insan hakları örgütleri tarafından "12 Eylül'den sonra bir ilk" olarak nitelendirilirken, gözler doğal olarak TEMA Vakfı'nın yönetimine çevrildi. Ancak vakfın, gönüllülerine yöneltilen ağır suçlamaları neredeyse olağan bir hukuki süreç gibi aktaran temkinli ve gecikmeli tutumu tepkileri büyüttü. Özellikle soL Haber ve Halk TV gibi mecralar, açıklamanın tutuklamaların keyfiliğine net bir itiraz içermediğini vurguladı. Eski TEMA yöneticilerinden Başaran Aksu'nun da açıklamaya itiraz etmesi, kurum içinde de bu ürkek duruşun rahatsızlık yarattığını ortaya koydu.

Bilinmesi gerekenler

Tartışmanın merkezinde TEMA Vakfı gibi kitlesel meşruiyete sahip bir kurumun hukuk tanımazlığa karşı alması gereken tavır yer alıyor. Gönüllülerin ", TEMA Vakfı'na üyelik başvurusu yapmak veya bağışta bulunmanın bile şüpheli faaliyet olarak kaydedilebileceği endişesi doğdu. Vakfın yaptığı yazılı açıklamada, sürecin takip edildiği belirtilse de tutuklamanın gerekçelerine yönelik hukuki bir meydan okumadan kaçınılması, "kurumsal varlığını koruma refleksi" olarak yorumlandı. Öte yandan, TEMA'nın geçmişte Lübnan ve Filistin'deki olaylarla ilgili barış çağrısı yapacak kadar küresel duyarlılık gösterdiği, ancak kendi gönüllüleri söz konusu olduğunda aynı cesareti sergileyemediği eleştirisi öne çıktı. Tutuklamaların NATO zirvesi öncesine denk gelmesi ve "istihbari bilgi" gerekçesi, operasyonun siyasi saiklerle yapıldığı şüphelerini güçlendirdi.

Sırada ne var?

Gözler şimdi yargı sürecinde. Tutuklu 14 gönüllünün bir an önce tahliye edilmesi için hukuki mücadele sürerken, TEMA Vakfı'nın ilerleyen günlerde daha net bir pozisyon alıp almayacağı merak konusu. Sivil toplum kuruluşları ve barolar, tutuklamaları keyfi olarak nitelendirerek dayanışma çağrılarını artırıyor. TEMA tabanında ise yönetimin sessizliğine karşı biriken öfkenin, vakfın gelecekteki gönüllü katılımını ve bağış gelirlerini olumsuz etkileyebileceği konuşuluyor. Doruk Maden işçilerine destek eylemleri de farklı illerde devam ederken, bu davanın seyri Türkiye'de çevre mücadelesi ve ifade özgürlüğünün sınırları açısından emsal teşkil edecek.