Tehlikeli nemli sıcak günler kapıda: Uzmanlardan kritik 50 derece uyarısı

Ne oldu?

Tehlikeli nemli sıcak uyarısı, yüksek sıcaklıkla birlikte aşırı nemin birleşerek insan vücudunun doğal soğutma mekanizmasını felç ettiği, potansiyel olarak ölümcül sonuçlar doğurabilen kritik bir hava durumu alarmıdır. Hürriyet'in aktardığı yeni bilimsel verilere göre, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de bu tür aşırı sıcak ve nemli günlerin sıklığı son 50 yılda dramatik biçimde arttı. Yapılan araştırmalar, özellikle kıyı şeridinde ve büyükşehirlerde termometreler 50 dereceyi göstermese bile, nemin etkisiyle hissedilen sıcaklığın kritik eşik olarak kabul edilen 50 dereceye dayanabileceğini gösteriyor. Bu durum, vücudun terleme yoluyla kendini soğutmasını imkansız hale getirerek sıcak çarpması ve çoklu organ yetmezliği riskini beraberinde getiriyor.

Neden gündemde?

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün peş peşe yayınladığı sıcak hava dalgası ve kuvvetli rüzgar uyarılarıyla birlikte konu, basit bir yaz sıcağı haberinin ötesine geçerek bir halk sağlığı meselesine dönüştü. Yetkililer, önümüzdeki üç gün boyunca Türkiye'nin batı ve güney kesimlerinde sıcaklıkların mevsim normallerinin 6 ila 10 derece üzerine çıkacağını belirtiyor. Turuncu ve zaman zaman kırmızı alarm seviyesine çıkarılan uyarılar, yalnızca bunaltıcı hava anlamına gelmiyor. Bartın’da bir günde 32 kişinin boğulma tehlikesi geçirmesi ve Balıkesir’de yaşanan feci trafik kazaları, aşırı sıcakların insan davranışları üzerindeki yıpratıcı ve dikkat dağıtıcı etkisini gözler önüne seriyor. Uzmanlar, özellikle kronik rahatsızlığı olanlar ve yaşlılar için acil önlem alınmazsa ölüm oranlarının artabileceğine dikkat çekiyor.

Bilinmesi gerekenler

Nemli sıcak hava dalgası, kuru sıcağa kıyasla çok daha tehlikeli. İnsan vücudu, çevre sıcaklığı yükseldiğinde ter bezleri aracılığıyla sıvı salgılar ve bu sıvının buharlaşmasıyla serinler. Ancak havadaki nem oranı yüzde 90'lara dayandığında ter buharlaşamaz ve vücut ısısı kontrolsüz biçimde yükselmeye başlar. Bu tablo, tıp literatüründe 'yaş termometre sıcaklığı' olarak bilinen 35 derece eşiğinin aşılması anlamına gelir. Güncel meteorolojik uyarılarda, asfalt ve beton yüzeylerin güneşi emmesiyle şehir ısı adası etkisinin devreye girdiği ve ölçülen hava sıcaklığının 40 derece olduğu durumlarda dahi, nemle birlikte hissedilen sıcaklığın 50 dereceyi bulabileceği vurgulanıyor. Ek olarak, süregelen sıcak hava dalgası orman yangını riskini de tırmandırdı; Sigorta ESC raporlarına göre Türkiye’nin 800’den fazla noktasında yangın riski en üst seviyede seyrediyor. Uzmanların sosyal medya hesaplarında yer alan uyarılarda da 'bu sene görülmeyeni görebiliriz' ifadeleriyle sürecin ciddiyetine dikkat çekiliyor.

Sırada ne var?

Meteoroloji yetkilileri, mevcut hava kütlesinin en az üç gün daha etkili olacağını ve özellikle Ege ile Akdeniz kıyılarında bunaltıcı nemin gece saatlerinde dahi düşmeyeceğini bildiriyor. Sağlık Bakanlığı ve yerel yönetimler, kronik hastalar ve 65 yaş üstü vatandaşlar için günün en sıcak saatleri olan 10.00 ile 16.00 arasında sokağa çıkılmaması yönünde çağrılarını yineliyor. Kısa vadede belediyelerin açık alanlarda su püskürtme ve gölgelik alan oluşturma çalışmalarını artırması beklenirken, uzmanlar enerji altyapısının aşırı yüklenmemesi için klimaların kontrollü kullanılması gerektiğinin altını çiziyor. Uzun vadede ise iklim değişikliğiyle mücadelenin ve şehir planlamalarında yeşil alanların artırılmasının, bu tür ölümcül sıcak dalgalarının tekrarlanma sıklığını azaltmak için artık bir lüks değil zorunluluk olduğu bilim insanlarınca sıklıkla dile getiriliyor.