Taksi Singapur Modeli nedir? İstanbul'da taksicilikte yeni dönemin detayları
İstanbul Taksiciler Esnaf Odası'nın gündeme getirdiği Singapur modeli, kentteki taksi sorununa çözüm olarak önerilen ve tüm taksileri dijital bir havuzda buluşturacak yeni bir sistem olarak tartışılıyor.
Ne oldu?
Taksi Singapur modeli, İstanbul'da uzun süredir kronikleşen taksi sorununa çözüm olarak İstanbul Taksiciler Esnaf Odası tarafından geliştirilen ve dünyadaki en başarılı örneklerden biri olarak gösterilen Singapur taksi sisteminin yerli uyarlamasıdır. Odanın açıklamalarına göre sistem, kentteki tüm taksileri dijital bir altyapı ile birbirine bağlayarak merkezi bir havuzda toplamayı hedefliyor. Mevcut uygulamaların yüksek komisyon oranlarına alternatif olarak sunulan bu modelde, yolcuların yoldan çevirdikleri taksiler de dahil olmak üzere tüm araçları puanlayabilmesi öngörülüyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile yürütülen görüşmeler sonucunda sistemin teknik altyapı çalışmalarının başladığı, pilot bölge uygulamasının ise kısa süre içinde hayata geçirilebileceği belirtiliyor.
Neden gündemde?
İstanbul'da taksi bulmakta yaşanan güçlük, taksicilerin kısa mesafe yolcu almaması ve fahiş fiyat talepleri yıllardır kamuoyunun en sıcak şikayet konularının başında geliyor. Mevcut uygulama tabanlı çağrı sistemleri ise hem yolcuya hem de taksi esnafına getirdikleri yüksek komisyon maliyetleriyle eleştiriliyor. Singapur modeli, tam da bu noktada hem yolcu memnuniyetini artırmayı hem de esnafın kazancını korumayı vadeden bir orta yol olarak öne sürülüyor. İstanbul Taksiciler Esnaf Odası Başkanı İsmet Karataş'ın yaptığı açıklamalar ve konunun ulusal basında geniş yer bulması, modelin yalnızca bir öneri olmaktan çıkıp resmi müzakereler aşamasına taşındığını gösteriyor.
Bilinmesi gerekenler
Singapur'un mevcut taksi sistemi, yoğun devlet denetimi, sıkı araç yaş sınırlaması ve yüksek standartlarıyla biliniyor. Ancak uzmanlar, İstanbul ile Singapur arasında ciddi yapısal farklar olduğuna dikkat çekiyor. Singapur'da araç sahipliği caydırıcı vergilerle sınırlandırılmışken, İstanbul'da özel araç kullanımının yaygınlığı ve trafik yoğunluğu tamamen farklı bir resim çiziyor. Önerilen İstanbul modelinde, merkezi havuz sistemine entegre olan taksilerin anlık konum ve müsaitlik durumları tek bir platformdan yönetilecek. Yolcular, ister uygulama üzerinden ister sokaktan el kaldırarak bindikleri her taksi için değerlendirme yapabilecek. Sistemin komisyon oranlarını piyasadaki uygulamalara kıyasla oldukça düşük tutması planlanıyor. Öte yandan, sistemin tüm taksi plakası sahiplerini ve şoför esnafını kapsayacak şekilde nasıl zorunlu hale getirileceği ve mevcut plaka rantı tartışmaları karşısında nasıl konumlanacağı henüz netleşmiş değil.
Sırada ne var?
İstanbul Taksiciler Esnaf Odası, geliştirdiği yerli yazılımın test süreçlerinin devam ettiğini açıkladı. Önümüzdeki dönemde İstanbul'un belirli bir bölgesinde pilot uygulamanın başlatılması ve elde edilecek verilere göre sistemin tüm kente yayılması bekleniyor. Düzenlemenin hayata geçmesi için İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kararı gerekecek. Singapur modelinin başarılı olması durumunda uygulamanın Ankara, İzmir gibi büyükşehirlere de yaygınlaştırılabileceği ifade ediliyor. Ancak sistemin kalıcı bir çözüm getirebilmesi için sadece dijital altyapının değil, taksi sayısının artırılması, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve caydırıcı ceza sistemlerinin devreye alınması gibi tamamlayıcı adımların da atılması gerektiği konusunda sektör temsilcileri hemfikir görünüyor.
Sık Sorulan Sorular
Singapur modeli taksi sistemi tam olarak nasıl çalışacak?
Sistem, İstanbul'daki tüm taksileri merkezi bir dijital havuzda toplayarak çalışacak. Yolcular uygulama üzerinden çağrı yapabileceği gibi, sokaktan çevirdikleri taksileri de aynı platform üzerinden puanlayabilecek. Havuz mantığıyla en yakın müsait taksi otomatik yönlendirilecek.
Mevcut uygulamalardan farkı ne olacak?
En büyük fark, taksicilerden alınan komisyon oranlarının önemli ölçüde düşük olması ve sistemin İstanbul Taksiciler Esnaf Odası tarafından yerli imkanlarla geliştirilmesi. Ayrıca sokaktan binen yolcuların da değerlendirme yapabilmesi, mevcut uygulamalarda olmayan bir özellik.
Singapur'un taksi sistemi birebir İstanbul'a uygulanabilir mi?
Uzmanlara göre birebir kopyalamak mümkün değil. Singapur'da özel araç sahipliği ağır vergilerle caydırılırken arazi kullanımı ve toplu taşıma altyapısı farklı. İstanbul için Singapur prensiplerinden ilham alan ancak yerel koşullara uyarlanmış hibrit bir model öngörülüyor.
Sistem tüm İstanbul'da ne zaman zorunlu olacak?
Şu an için takvim netleşmiş değil. İstanbul Taksiciler Esnaf Odası önce pilot bölgede test yapılacağını, ardından UKOME kararıyla kademeli geçiş olacağını belirtiyor. Sistemin zorunlu hale gelmesi için belediye ve bakanlık düzeyinde mevzuat çalışması gerekecek.