Somali'den sonra iki ülkeye daha uzanacak yeni operasyon iddiası Ankara'da hareketliliğe yol açtı
Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki en kritik müttefiki Somali'deki askeri varlığını genişletme hazırlığı, iki farklı ülkeye yönelik yeni bir güvenlik operasyonu iddiasıyla yeniden gündemin ilk sırasına yerleşti.
Ne oldu?
Somali, Doğu Afrika'da Afrika Boynuzu denilen bölgede yer alan ve 1991'de iç savaşın başlamasından bu yana merkezi hükümet kontrolünün büyük ölçüde sağlanamadığı bir ülkedir. Türkiye ile Somali arasında son yıllarda derinleşen askeri ve ekonomik iş birliğine dair yeni bir iddia gündeme bomba gibi düştü. Haber 7'de yer alan ve kısa sürede yayılan bilgilere göre, Somali'deki Türk askeri varlığının ardından şimdi de iki farklı ülkede yeni bir operasyon için düğmeye basıldığı öne sürüldü. Söz konusu iddia, Türkiye'nin bölgedeki güvenlik mimarisini yeniden şekillendirme stratejisinin bir parçası olarak yorumlanırken, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) daha önce yaptığı açıklamada "Türkiye'nin Somali'deki iç siyasi süreçlere müdahil olduğu" yönündeki benzer iddiaları kesin bir dille yalanlamıştı.
Neden gündemde?
Somali, Türkiye'nin denizaşırı en büyük askeri üssüne ev sahipliği yapması ve hidrokarbon aramacılığında yeni bir dönemin kapısını aralaması nedeniyle stratejik öncelikler arasında yer alıyor. Özellikle Çağrı Bey sondaj gemisinin Somali'deki CURAD-1 kuyusuna doğru yola çıkması ve 7 bin 500 metre derinliğe ulaşma hedefi, iş birliğinin ekonomik boyutunu gözler önüne seriyor. Öte yandan, Haber 7’nin gündeme getirdiği iki farklı ülkeye yönelik yeni operasyon iddiası, Türkiye'nin terörle mücadele konseptini sınır ötesinde daha agresif bir noktaya taşıyabileceği beklentisini doğurdu. Somali ordusunun son dönemde Eş-Şebab’a karşı sahadaki kazanımları ve muhalefetin doğrudan seçim modeline destek vermesiyle başlayan siyasi normalleşme adımları, bu yeni askeri hareketlilik söylentileriyle birleşince konu uluslararası basının da radarına girmiş durumda.
Bilinmesi gerekenler
Somali'deki gelişmeler çok katmanlı bir yapıya sahip. Bir yanda BBC'nin gündeme getirdiği Somalili bir hakemin "terör şüphelileriyle bağlantılı" olduğu iddiası ve eski İçişleri Bakanı Abdülkadir Muallim Nur’a yönelik suikast planladığı belirtilen organize suç örgütü soruşturması ülkedeki güvenlik zafiyetini ortaya koyuyor. Diğer yanda Anadolu Ajansı'nın aktardığı Bakan Nur'un "savaş değil, sandık yolunu seçme" çağrısı, Somali'nin iç barışında kritik bir dönemece işaret ediyor. Şarkul Avsat Türkçe ise Somaliland ve İsrail arasındaki tanıma tartışmalarının bölgede yarattığı jeopolitik kırılmalara dikkat çekiyor. Tüm bu tablo içinde Ankara'nın pozisyonu net: Somali'nin toprak bütünlüğüne ve siyasi bağımsızlığına vurgu yapılırken, askeri eğitim ve danışmanlık faaliyetleri resmi düzeyde sürdürülüyor. Yeni operasyon iddiaları ise henüz resmi makamlarca teyit edilmiş değil.
Sırada ne var?
Askeri ve siyasi kulislerde konuşulanlara göre, Somali'deki modelin başarıya ulaşması halinde bunun Afrika’nın farklı coğrafyalarında da uygulanabileceği değerlendiriliyor. Ancak DMM’nin daha önceki müdahale iddialarını yalanlaması, yeni operasyon söylentilerine karşı da temkinli bir yaklaşım sergileneceğini gösteriyor. Somali'de doğrudan seçim modeline desteğin artması ve Eş-Şebab’a karşı askeri kazanımlar, Türkiye’nin bölgedeki yatırımlarının güvenliğini doğrudan etkileyecek. Önümüzdeki günlerde gözler, Somali merkezi hükümetinin atacağı adımlara ve Ankara'dan gelebilecek resmi bir operasyon duyurusuna çevrilmiş durumda. Bölgedeki BAE-İsrail ittifakının hamleleri de Türkiye'nin Somali stratejisinin seyrini belirleyecek bir diğer önemli dinamik olarak öne çıkıyor.
Sık Sorulan Sorular
Somali'den sonra hangi iki ülkede operasyon iddia ediliyor?
Haberde iki farklı ülkenin adı geçmekle birlikte, hangi ülkeler olacağına dair resmi makamlarca teyit edilmiş bir açıklama bulunmamaktadır. İddialar daha çok askeri kulislerdeki yorumlara dayanmaktadır.
Türkiye'nin Somali'deki askeri varlığı neyi kapsıyor?
Türkiye, Somali'de yurt dışındaki en büyük askeri üssünü işletmekte ve Somali ordusuna eğitim ile danışmanlık desteği sağlamaktadır. Aynı zamanda hidrokarbon arama faaliyetlerine yönelik deniz sondaj gemisi Çağrı Bey de Somali sahillerinde göreve başlamıştır.
Somali'deki siyasi süreç hangi aşamada?
Somalili Bakan Abdülkadir Muallim Nur, siyasette yer almak isteyenlere iç savaş yerine sandık yolunu seçme çağrısı yapmıştır. Muhalefet ise doğrudan seçim modeline destek verdiğini açıklamıştır. Bu gelişmeler, ülkedeki siyasi normalleşme çabalarının bir parçası olarak görülmektedir.