S-400 üçüncü ülkeye satış iddiası: Perde arkasında ne var?
Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı ve ABD ile krize yol açan S-400 hava savunma sistemleriyle ilgili üçüncü bir ülkeye satış yapılacağı iddiası gündeme oturdu. Hürriyet yazarı Abdulkadir Selvi'nin köşesinde duyurduğu gelişmenin bugün netleşmesi bekleniyor.
Ne oldu?
S-400 üçüncü ülkeye satış iddiası, Hürriyet gazetesi yazarı Abdulkadir Selvi'nin bugün yayımlanan köşe yazısıyla Türkiye gündemine bomba gibi düştü. Selvi, Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı ancak aktif olarak kullanmadığı S-400 hava savunma sistemlerinin üçüncü bir ülkeye satıldığını ve anlaşmanın bugün resmiyet kazanacağını öne sürdü. İddiaya göre satışın detayları gün içinde açıklanacak. Henüz Türkiye Cumhuriyeti yetkililerinden veya Rusya tarafından konuya dair resmi bir doğrulama gelmedi.
Neden gündemde?
S-400'lerin üçüncü ülkeye satışı, uluslararası ilişkiler ve savunma sanayii açısından çok katmanlı bir krizi yeniden alevlendirdi. Türkiye'nin 2017'de Rusya ile imzaladığı anlaşma çerçevesinde ilk teslimatı 2019'da aldığı S-400'ler, Washington yönetiminin sert tepkisine yol açmıştı. ABD, Rus yapımı sistemin NATO altyapısıyla uyumsuz olduğunu ve F-35 savaş uçaklarının teknolojik sırlarını tehlikeye atabileceğini savunarak Türkiye'yi F-35 programından çıkarmıştı. Şimdi sistemlerin üçüncü bir ülkeye devri ihtimali, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfa açılmasına zemin hazırlayabilir. Öte yandan satışın hangi ülkeye yapılacağı sorusu da jeopolitik dengeler açısından kritik önem taşıyor.
Bilinmesi gerekenler
Hürriyet yazarı Abdulkadir Selvi'nin aktardığına göre S-400'lerin satışına ilişkin müzakereler bir süredir devam ediyordu. Satışın gerçekleşmesi halinde Türkiye, CAATSA yaptırımları kapsamında ABD ile yaşadığı gerilimi azaltmayı hedefliyor. Ancak Rusya ile yapılan orijinal sözleşmede son kullanıcı kısıtlaması bulunuyor. Bu madde, sistemlerin Rusya'nın onayı olmadan üçüncü bir ülkeye transferini yasaklıyor. Dolayısıyla olası bir satış için Moskova'nın yeşil ışığının alınması şart. S-400'lerin hangi ülkeye satılacağına dair resmi bir bilgi yok. Kulislerde Hindistan, Pakistan ve Suudi Arabistan gibi ülkelerin isimleri geçiyor ancak bunlar teyide muhtaç spekülasyonlardan ibaret.
Sırada ne var?
Abdulkadir Selvi'nin iddiasına göre satışın detaylarının bugün açıklanması bekleniyor. Resmi bir duyuru gelmesi durumunda ilk aşamada hangi ülkeye satış yapıldığı, bedeli ve transfer takvimi netleşecek. Bununla birlikte hem Washington'dan hem de Moskova'dan gelecek açıklamalar sürecin seyrini belirleyecek. Türkiye'nin halihazırda envanterinde bulunan S-400 bataryalarının akıbeti, Ankara'nın NATO ile ilişkileri ve F-35 programına dönüş ihtimali açısından belirleyici bir adım olarak görülüyor. Gözler gün içinde Cumhurbaşkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı'ndan gelebilecek açıklamalara çevrilmiş durumda.
Sık Sorulan Sorular
S-400'lerin üçüncü ülkeye satılacağı iddiasının kaynağı nedir?
İddia Hürriyet gazetesi yazarı Abdulkadir Selvi'nin köşe yazısında yer aldı. Selvi, S-400'lerin üçüncü bir ülkeye satıldığını ve durumun bugün netleşeceğini yazdı. Resmi makamlardan henüz doğrulama yapılmadı.
S-400'lerin satışı neden Türkiye için önemli?
Türkiye S-400'leri satın aldıktan sonra ABD'nin CAATSA yaptırımlarına maruz kaldı ve F-35 savaş uçağı programından çıkarıldı. Sistemlerin üçüncü ülkeye devri, Washington ile ilişkilerin normalleşmesi ve yaptırımların hafifletilmesi için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Rusya'nın S-400 satışına itiraz hakkı var mı?
Evet. Türkiye ile Rusya arasındaki sözleşmede son kullanıcı kısıtlaması bulunuyor. Bu maddeye göre S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye satılabilmesi için Rusya'nın onayı gerekiyor.