S-400 satış iddiası: Türkiye hava savunma sistemlerini üçüncü ülkeye mi devrediyor?
Hürriyet yazarı Abdülkadir Selvi'nin Türkiye'nin S-400 hava savunma sistemlerini bir Körfez ülkesine sattığı ve resmi açıklamanın bugün yapılacağı iddiası Ankara ve Moskova arasında yeni bir tartışma başlattı.
Ne oldu?
S-400 satış iddiası, Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma füze sistemlerini üçüncü bir ülkeye devrettiği yönünde ortaya atılan ve bugün resmi açıklama yapılacağı belirtilen iddiaların bütünüdür. Hürriyet yazarı Abdülkadir Selvi, kişisel sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda S-400'lerin bir Körfez ülkesine satıldığını ve konuyla ilgili resmi açıklamanın bugün geleceğini öne sürdü. Selvi, satışın CAATSA yaptırımları kapsamında ABD ile yürütülen müzakereler çerçevesinde şekillendiğini iddia etti.
Neden gündemde?
İddia, hem Türkiye-ABD ilişkilerinin seyri hem de Türkiye-Rusya arasındaki savunma iş birliği açısından kritik bir dönemde ortaya atıldı. ABD Başkanı Donald Trump'ın son dönemde CAATSA yaptırımlarıyla ilgili yaptığı esnek açıklamalar, bu iddianın zeminini güçlendiriyor. Türkiye'nin 2019'da teslim aldığı S-400 sistemleri, Washington'un NATO müttefiki bir ülkeye yaptırım uygulamasına ve Türkiye'yi F-35 savaş uçağı programından çıkarmasına yol açmıştı. Şimdi bu sistemlerin bir başka ülkeye devredilmesi, CAATSA krizinin çözümü için formül olarak sunuluyor. Öte yandan Rusya'dan gelen ilk açıklama ise sürecin karmaşıklığını gösterdi. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, haberlerin ardından yaptığı açıklamada S-400 sistemlerinin üçüncü ülkelere satışına ilişkin anlaşmaların gizlilik içerdiğini ve bu tür bir devir işleminin Moskova'nın onayı olmadan mümkün olmadığını vurguladı.
Bilinmesi gerekenler
Türkiye'nin S-400 tedariği, 2017'de Rusya ile imzalanan 2,5 milyar dolarlık anlaşma kapsamında gerçekleşti. Sistemlerin Türkiye'ye gelişi Temmuz 2019'da başladı. O tarihten bu yana S-400'ler aktif olarak konuşlandırılmış değil; savunma kaynakları sistemlerin depolarda muhafaza edildiğini belirtiyor. İddianın temel dayanak noktası, ABD'nin Türkiye'ye uyguladığı CAATSA yaptırımlarının S-400'lerin Türk topraklarından çıkarılması karşılığında kaldırılabileceği senaryosu. İddiayı gündeme taşıyan Abdülkadir Selvi'nin iktidara yakın kaynaklarla bilgi akışı geçmişte de tartışma konusu olmuş, bazı öngörüleri doğrulanmış bazıları ise havada kalmıştı. Bugün yapılması beklenen açıklamanın Milli Savunma Bakanlığı veya Cumhurbaşkanlığı kanadından gelip gelmeyeceği ise belirsizliğini koruyor.
Sırada ne var?
Gözler bugün yapılacağı iddia edilen resmi açıklamaya çevrildi. Eğer satış iddiası resmen doğrulanırsa, bu gelişme Türkiye'nin F-35 programına dönüş ihtimali dahil olmak üzere ABD ile yürütülen geniş çaplı savunma müzakerelerinin seyrini kökten değiştirebilir. Rusya'nın bu devre nasıl tepki vereceği ise aynı derecede kritik. Peskov'un açıklaması, Moskova'nın bu kararın dışında bırakılmak istemediğini net biçimde ortaya koydu. Savunma Sanayii Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı kaynakları şu an için iddiayı ne doğruluyor ne de yalanlıyor. Önümüzdeki saatlerde yapılacak olası bir basın açıklaması, Türkiye'nin NATO içindeki konumundan Ortadoğu'daki askeri dengelere kadar geniş bir yelpazede yankı uyandıracak.
Sık Sorulan Sorular
S-400 satış iddiasını kim ortaya attı?
İddiayı Hürriyet yazarı Abdülkadir Selvi sosyal medya hesabı üzerinden gündeme getirdi. Selvi, S-400'lerin bir Körfez ülkesine satıldığını ve resmi açıklamanın bugün yapılacağını öne sürdü.
Rusya bu iddiaya ne yanıt verdi?
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, S-400 sistemlerinin üçüncü ülkelere satışının gizlilik anlaşmalarına tabi olduğunu ve Rusya'nın onayı olmadan böyle bir devrin mümkün olmadığını belirtti.
S-400'lerin satılması CAATSA yaptırımlarını nasıl etkiler?
ABD'nin CAATSA yaptırımları, Türkiye'nin S-400 sistemlerini Rusya'dan satın alması nedeniyle uygulanmıştı. Sistemlerin Türkiye'den çıkarılması durumunda yaptırımların kaldırılması ve Türkiye'nin F-35 programına geri dönüşü gündeme gelebilir.
Açıklama hangi kurumdan bekleniyor?
İddiaya göre bugün resmi bir açıklama yapılacak ancak açıklamanın Milli Savunma Bakanlığı'ndan mı, Cumhurbaşkanlığı'ndan mı yoksa Savunma Sanayii Başkanlığı'ndan mı geleceği henüz netleşmiş değil.