S-400 satış iddiası nedir, gerçek mi? Rusya'dan kritik açıklama
Hürriyet yazarı Abdülkadir Selvi'nin Türkiye'nin S-400 hava savunma sistemlerini üçüncü bir ülkeye sattığını öne sürmesi siyaset ve diplomasi kulislerini hareketlendirdi. Rusya'dan gelen 'son kullanıcı' vurgulu flaş açıklama ise tartışmanın seyrini değiştirdi.
Ne oldu?
Türkiye S-400 satış iddiası, Hürriyet gazetesi yazarı Abdülkadir Selvi'nin bugün canlı yayında dile getirdiği, Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini üçüncü bir Körfez ülkesine sattığı yönündeki öne sürümdür. İddianın aynı gün içinde resmen açıklanabileceğini belirten Selvi'nin sözleri, kısa sürede siyasi tartışmanın merkezine oturdu. Haber 7'nin aktardığına göre Moskova'dan saatler sonra gelen açıklamada, sözleşme kapsamında Rusya'nın onayı olmadan sistemlerin üçüncü bir ülkeye devredilemeyeceği vurgulandı.
Neden gündemde?
S-400 meselesi, Türkiye'nin Rusya'dan 2017 yılında imzaladığı anlaşmayla tedarik ettiği ve 2019'da teslim almaya başladığı süreçten bu yana gündemin ilk sıralarındaki yerini koruyor. ABD'nin CAATSA yaptırımlarını uygulaması ve Türkiye'yi F-35 programından çıkarmasıyla zirve yapan kriz, NATO içindeki en ciddi kırılmalardan birine yol açtı. Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın göreve dönüş ihtimalinin konuşulduğu bir dönemde CAATSA'yı kaldırabilecekleri yönündeki ifadeleri de eklenince, Selvi'nin satış iddiası Ankara-Washington-Moskova üçgeninde yeni bir denklemin kurulmakta olduğu yorumlarını beraberinde getirdi.
Bilinmesi gerekenler
S-400'lerin satışıyla ilgili iddiayı kamuoyuna ilk taşıyan isim Abdülkadir Selvi oldu. Selvi, sistemlerin bir Körfez ülkesine satılması için anlaşmaya varıldığını bugün açıklanacak bir takvimle duyurabileceklerini söyledi. Bu iddiaya en net yanıt ise Haber 7'nin Rus diplomatik kaynaklarına dayandırdığı haberde yer buldu. Açıklamada, S-400 tedarik anlaşmasında son kullanıcı maddesinin bulunduğu, Moskova'nın yazılı izni olmadan hiçbir devrin mümkün olmadığı ifade edildi. Resmi makamlardan henüz teyit edilmiş bir bilgi bulunmamakta; Türkiye Milli Savunma Bakanlığı veya Dışişleri Bakanlığı konuyla ilgili açıklama yapmadı.
Sırada ne var?
Gözler önümüzdeki saatlerde yapılması muhtemel resmi açıklamalara çevrildi. İddia gerçekleşirse, Washington yönetiminin CAATSA yaptırımlarını gözden geçirme ihtimali güçlenebilir. Ancak Rusya'nın vetoyu elinde bulundurması, sürecin göründüğünden daha karmaşık olduğunu gösteriyor. NATO çevreleri ise olası bir satışın ittifak içindeki güven problemlerini azaltabileceğini ancak Moskova ile gizli diplomasinin boyutlarının anlaşılması gerektiğini belirtiyor.
Sık Sorulan Sorular
S-400 satış iddiasını kim ortaya attı?
İddia, Hürriyet yazarı Abdülkadir Selvi tarafından canlı yayında gündeme getirildi. Selvi, satışın bir Körfez ülkesine yapıldığını ve aynı gün içinde resmi açıklama gelebileceğini söyledi.
Rusya S-400'lerin satışına onay verir mi?
Haber 7 kaynaklı diplomatik açıklamaya göre, S-400 anlaşması çerçevesinde son kullanıcı maddesi bulunuyor. Bu madde uyarınca sistemlerin üçüncü bir ülkeye devri, yalnızca Moskova'nın yazılı izniyle gerçekleşebilir.
S-400'lerin satılması CAATSA yaptırımlarını kaldırır mı?
Uzmanlar, S-400'lerin üçüncü bir ülkeye devredilmesi durumunda ABD'nin CAATSA yaptırımlarını yeniden değerlendirme ihtimalinin doğabileceğini belirtiyor. Ancak bu konuda net bir garanti bulunmuyor.
Türkiye S-400'leri neden satmak istesin?
Teknik ve siyasi birçok neden tartışılıyor. En güçlü yorum, F-35 programına geri dönüş ve NATO ile savunma entegrasyonunu onarmak için ABD'ye yönelik iyi niyet göstergesi olabileceği yönünde. Resmi bir gerekçe ise henüz paylaşılmış değil.