S-400 satış iddiaları: Rusya'dan ilk açıklama, Ankara cephesi sessiz

Ne oldu?

S-400 satış iddiaları, Hürriyet yazarı Abdulkadir Selvi'nin Türkiye'nin Rus yapımı hava savunma sistemlerini üçüncü bir ülkeye sattığı ve detayların kısa süre içinde açıklanacağı yönündeki yazısıyla patlak verdi. İddiaya göre alıcı taraf bir Körfez ülkesi. Rusya'dan ise ilk resmi tepki gecikmedi. Kremlin’e bağlı Federal Askeri-Teknik İşbirliği Servisi (FSMTC), Türkiye’nin kendilerinden üçüncü ülkelere satış için gerekli olan son kullanıcı sertifikasını herhangi bir şekilde talep etmediğini duyurdu. Ankara kanadından ise henüz resmi bir doğrulama ya da yalanlama gelmiş değil.

Neden gündemde?

Konunun bu denli yankı bulmasının birkaç temel sebebi var. Birincisi, Türkiye’nin S-400 alımı süreci zaten yıllardır uluslararası ilişkilerde bir gerilim başlığı niteliğinde. Sistemlerin teslim alınması nedeniyle ABD, 2020 yılında Türkiye’ye CAATSA yaptırımları uygulamış ve Ankara’yı F-35 savaş uçağı programından çıkarmıştı. Şimdi aynı sistemlerin elden çıkarıldığına dair bir iddia, Ankara-Washington hattında yeni bir normalleşme adımı olarak okunuyor. İkincisi, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın geçtiğimiz günlerde yaptığı “Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımları konusunda bir çözüm bulunabilir” çıkışı, bu satış iddiasını daha da manidar bir zemine oturtuyor. Üçüncüsü ise siyasi belirsizlik: Selvi’nin “bugün açıklanacak” demesine rağmen aradan geçen sürede resmi bir adım atılmaması, spekülasyonları canlı tutuyor.

Bilinmesi gerekenler

S-400 sevkiyatı, Türkiye’nin Rusya ile yürüttüğü en yüksek profilli savunma sanayii projelerinden biri. Bilinen kadarıyla teslim alınan sistemler, herhangi bir çatışma bölgesinde kullanılmış değil; büyük ölçüde depolarda ya da kışlalarda bekletiliyor. Uzmanlara göre bir ülkenin böyle stratejik bir sistemi NATO uyumluluğu sorunu ve siyasi maliyeti nedeniyle tam anlamıyla entegre edemediği bir ortamda, üçüncü bir ülkeye satma ihtimali rasyonel bir adım olabilir. Ancak burada kilit nokta, sözleşme metninde yer aldığı belirtilen satış kısıtlamaları. Rusya’nın “izin talep edilmedi” açıklaması, sürecin ya teknik bir bilgi eksikliğinden ya da iddianın henüz olgunlaşmamış bir zemine dayandığına işaret ediyor.

Sırada ne var?

Gözler şimdi Ankara’dan gelecek resmi bir açıklamada. Cumhurbaşkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ya da Savunma Sanayii Başkanlığı kanadından yapılacak bir yalanlama, bu “balon” iddiayı söndürebilir. Buna karşın sınırlı da olsa bir doğrulama gelmesi, takvim açısından tartışmalı bir süreci başlatır: Zira Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın seçim öncesinde “S-400 konusu bizim için kapanmıştır” sözleri, böyle bir satışın siyasi iletişimini zorlaştırıyor. Önümüzdeki saatlerde yapılması muhtemel bir yazılı basın açıklaması, bu konudaki sis perdesini dağıtacak en kritik adım olacak. Eğer iddia doğrulanırsa, hem ABD ile ilişkilerde yeni bir sayfa açılabilir hem de Rusya ile gerilim ihtimali belirir; yalanlanırsa, bu kez kaynağın güvenilirliği sorgulanacak.