S-400 krizi: Türkiye neden aldı, şimdi neden satıyor?
Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerinin bir Körfez ülkesine satıldığı iddiası Ankara'da yeni bir tartışma başlattı. Rusya'dan gelen 'temaslar sürüyor' açıklaması ise sürecin karmaşıklığını gözler önüne seriyor.
Ne oldu?
Türkiye S-400 Onayı, Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı ve uzun süredir tartışma konusu olan S-400 hava savunma sistemlerinin akıbetine dair ortaya atılan yeni iddiaların yarattığı gündemdir. Yandaş yazarların gündeme getirdiği, sistemlerin bir Körfez ülkesine satıldığı yönündeki haberler kısa sürede yayıldı. Rusya'dan ise konuyla ilgili dikkat çekici bir açıklama geldi: Türkiye ile temasların sürdüğü belirtildi.
Neden gündemde?
Konu, Cumhurbaşkanı'na yakınlığıyla bilinen gazeteci Abdulkadir Selvi'nin S-400'lerin satıldığını yazmasıyla alevlendi. Bu iddiayı diğer medya organlarının da gündeme getirmesi, kamuoyunda "Türkiye neden aldı, şimdi neden satıyor?" sorusunu yeniden canlandırdı. Özellikle Sözcü Gazetesi'nin "Yandaş yazardan bomba iddia" başlığıyla duyurduğu haber, konunun siyasi bir çekişme zeminine kaymasına neden oldu. Rusya'dan yapılan "temaslar sürüyor" açıklaması ise uluslararası boyutun hassasiyetini koruduğunu gösteriyor. İddialar resmi olarak teyit edilmese de tartışma, Türkiye'nin hem NATO içindeki konumunu hem de Rusya ile diplomatik ilişkilerini doğrudan ilgilendiriyor.
Bilinmesi gerekenler
Türkiye, S-400 sistemlerini ilk olarak 2017 yılında Rusya'dan satın almak üzere anlaşma imzaladı. İlk sevkiyat 2019'da gerçekleşti. Bu hamle, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde ciddi bir kırılmaya yol açmış ve Washington yönetimi Ankara'yı F-35 savaş uçağı programından çıkarmıştı. Sistemlerin Türkiye'ye maliyetinin 2,5 milyar dolar olduğu ifade ediliyor. Şimdi ortaya atılan satış iddialarının merkezinde, Rusya'nın bu satışa onay verip vermeyeceği sorusu yatıyor. Zira S-400 alımındaki sözleşme şartlarının, üçüncü bir ülkeye satış için Rusya'nın iznini gerektirdiği belirtiliyor. Rusya Federal Askeri-Teknik İşbirliği Servisi'nden yapılan açıklamada, Türkiye'nin sistemleri üçüncü ülkelere satabilmesi için bir son kullanıcı sertifikası gerektiği vurgulandı ve bu konuda Ankara ile görüşmelerin devam ettiği bildirildi.
Sırada ne var?
Şu an için ortada teyit edilmiş bir satış veya resmi bir onay bulunmuyor. Tüm bu haberler, gazeteci iddiaları ve isimsiz kaynaklara dayanıyor. Türk yetkililerden konuya ilişkin net bir yalanlama veya doğrulama henüz gelmedi. Sürecin önümüzdeki günlerde daha da netleşmesi bekleniyor. Eğer satış iddiası doğruysa, gözler alıcı Körfez ülkesinin hangisi olduğuna ve bu satışın Türkiye'nin ABD ile yürüttüğü F-35 ve CAATSA yaptırımları görüşmelerine nasıl yansıyacağına çevrilecek. NATO müttefikleriyle ilişkilerde yeni bir sayfa açma çabasındaki Ankara için bu hamlenin, havada kalan kritik bir denklemi çözmeye yönelik stratejik bir adım olduğu yorumları yapılıyor.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye S-400'leri sattı mı?
Henüz resmi makamlarca doğrulanmış bir satış işlemi yoktur. Konu, köşe yazarlarının ve medyanın ortaya attığı iddialara dayanıyor. Rusya ise Türkiye ile temasların sürdüğünü açıkladı.
S-400'lerin satışı için neden Rusya'nın onayı gerekiyor?
S-400 alım anlaşmasındaki son kullanıcı sertifikası hükümleri gereği, sistemlerin üçüncü bir ülkeye devri için Rusya Federal Askeri-Teknik İşbirliği Servisi'nin onay vermesi zorunludur.
İddialara göre S-400'ler hangi ülkeye satıldı?
Abdulkadir Selvi gibi gazetecilerin iddialarında bir Körfez ülkesinden söz ediliyor ancak hangi ülke olduğu net olarak belirtilmiyor. Olası adaylar arasında Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin adı geçiyor, fakat hiçbir resmi bilgi yok.
Türkiye S-400'leri zaten neden kullanmadı?
S-400'lerin NATO sistemleriyle entegrasyon sorunu ve Türkiye'ye maliyetinin yanı sıra ABD'nin CAATSA yaptırımlarını tetiklemesi, sistemlerin aktif kullanımını siyasi ve teknik olarak zorlu bir hale getirmişti. Satış iddiaları, bu krizin bir çıkış yolu olarak yorumlanıyor.