S-400 iddiaları: Türkiye hava savunma sistemlerini sattı mı, iddiaların perde arkasında ne var?
Abdulkadir Selvi'nin Türkiye'nin S-400 hava savunma sistemlerini üçüncü bir ülkeye sattığı yönündeki iddiası kulisleri hareketlendirirken, Rusya'dan konuya ilişkin dikkat çekici bir açıklama geldi. İddialar henüz resmi makamlarca doğrulanmadı.
Ne oldu?
S-400 iddiaları, Hürriyet yazarı Abdulkadir Selvi'nin Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerini üçüncü bir ülkeye sattığını öne sürmesiyle alevlendi. Selvi, bu satışın bugün (28 Ağustos 2024) Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki kabine toplantısı sonrası açıklanacağını yazdı. İddia kısa sürede siyasi kulislerin en sıcak başlığı haline gelirken, gözler Ankara ve Moskova'dan gelecek resmi açıklamalara çevrildi.
Neden gündemde?
Konu, hem Türkiye'nin NATO içindeki konumu hem de ABD ile yaşanan CAATSA yaptırımları nedeniyle kritik önem taşıyor. İddianın ortaya atılmasından kısa süre sonra Rusya'dan flaş bir açıklama geldi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Türkiye'nin S-400'leri üçüncü bir ülkeye satma hakkına sahip olduğunu, ancak iki ülke arasındaki anlaşmada son kullanıcı kısıtlaması bulunduğunu hatırlattı. Bu maddeye göre Türkiye'nin, sistemleri Rusya'nın onayı olmadan başka bir ülkeye devredemeyeceği bildiriliyor. ABD tarafında ise böyle bir satışın yaptırım rejimini nasıl etkileyeceği tartışma konusu.
Bilinmesi gerekenler
S-400'lerin akıbeti 2017'deki satın alma kararından bu yana tartışmalı. Türkiye, 2019'da ilk bataryayı teslim aldığında ABD tarafından F-35 programından çıkarılmış ve Savunma Sanayii Başkanlığı'na CAATSA yaptırımları uygulanmıştı. Sistemlerin satıldığı iddia edilen ülkenin ise bir Körfez ülkesi olduğu öne sürülüyor. Sözcü Gazetesi'nde yer alan habere göre Suudi Arabistan ya da Katar’ın alıcı olabileceği konuşuluyor. Ancak Milli Savunma Bakanlığı ya da Dışişleri Bakanlığı'ndan henüz bir teyit gelmedi. Rusya Federal Askeri-Teknik İşbirliği Servisi ise Ankara'ya resmi bir başvuru yapılmadığını belirtti.
Sırada ne var?
Gözler, kabine toplantısı sonrası Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından yapılması beklenen açıklamada. Eğer satış iddiası doğrulanırsa, bunun Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfa açabileceği ve F-35 programına dönüş için zemin hazırlayabileceği yorumları yapılıyor. Öte yandan Türkiye'nin hava savunma ihtiyacını nasıl karşılayacağı sorusu da gündeme gelecek. Yerli ve milli sistemlerden HİSAR ve SİPER projelerinin bu boşluğu doldurması beklense de, sürecin nasıl yönetileceği belirsizliğini koruyor. Rusya cephesinden gelecek tepkiler de diplomatik denklemin bir diğer önemli ayağını oluşturuyor.
Sık Sorulan Sorular
Abdulkadir Selvi'nin S-400 iddiası nedir?
Abdulkadir Selvi, Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerini üçüncü bir Körfez ülkesine sattığını ve bu durumun 28 Ağustos 2024'teki Kabine toplantısı sonrası açıklanacağını yazdı. İddia, resmi makamlarca henüz doğrulanmadı.
Rusya iddiaya ne cevap verdi?
Kremlin Sözcüsü Peskov, Türkiye ile S-400 anlaşmasında 'son kullanıcı sertifikası' bulunduğunu ve üçüncü bir ülkeye satışın Rusya'nın onayına bağlı olduğunu söyledi. Rus yetkililer, şu ana kadar Ankara'dan bu yönde resmi bir talep almadıklarını belirtti.
S-400 satışı doğruysa ABD yaptırımları kalkar mı?
Analistler, böyle bir satışın CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için güçlü bir argüman yaratabileceğini düşünüyor. Türkiye'nin S-400'leri elden çıkarması, ABD ile F-35 konusunda yeniden müzakere kapısını aralayabilir. Ancak bu tamamen diplomatik süreçlerin sonucuna bağlı.