Restoranlarda şeffaf menü dönemi nedir, ne getirecek?
Yeme içme sektöründe fiyat listelerinin işletmelerin giriş kapısına asılmasını zorunlu kılan şeffaf menü dönemi başladı. Ticaret Bakanlığı'nın yeni düzenlemesi, tüketicilerin restorana girmeden önce fiyatları görerek karar vermesini amaçlıyor.
Ne oldu?
Restoran şeffaf menü dönemi, lokanta, restoran, kafe ve pastane gibi yiyecek-içecek hizmeti sunulan işletmelerde fiyat tarifelerinin giriş kapısının önünde veya masalarda görülebilir şekilde bulundurulmasını zorunlu kılan yeni uygulamadır. Ticaret Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan düzenleme, özellikle turistik bölgelerde karşılaşılan fahiş fiyat artışlarının ve sipariş sonrası sürpriz ücretlendirmelerin önüne geçmeyi hedefliyor. İşletmeler artık menülerini kapı girişine asmak ve talep edilmesi halinde müşteriye sunmakla yükümlü. Denetimler ise Ticaret İl Müdürlükleri ile belediye zabıta ekiplerinin koordinasyonunda yürütülecek.
## Neden gündemde? Düzenleme, Türkiye genelinde özellikle yaz aylarında artan "servis ücreti", "kuver" gibi ek kalemler ve menüde yazan fiyatın çok üzerinde gelen hesap şikayetlerinin ardından gündemin ilk sıralarına yerleşti. Uygulama 1 Ocak 2024 itibarıyla yürürlüğe girmiş olsa da Ticaret Bakanlığı'nın son haftalarda denetimleri sıkılaştıracağını açıklaması ve birçok ilde cezai işlemlerin başlaması konuyu yeniden gündeme taşıdı. Özellikle İstanbul, Antalya ve İzmir'de yapılan denetimlerde menülerini kapıya asmayan veya fiyat listesi bulundurmayan onlarca işletmeye idari para cezası kesildi. Sektör temsilcilerinin bir kısmı uygulamanın fiyat rekabetini artıracağını savunurken, bazı işletmeciler yüksek enflasyon ortamında sık sık değişen fiyatlar nedeniyle uygulamada zorluk yaşandığını dile getiriyor.
Bilinmesi gerekenler
Tüketiciler açısından en kritik nokta, herhangi bir işletmenin kapısında veya içeride kolayca görülebilir bir konumda fiyat listesi bulundurmaması durumunda bunu şikayet etme hakkına sahip olması. Vatandaşlar, fiyat listesi olmayan işletmeleri Ticaret Bakanlığı'nın ALO 175 hattı ya da e-Devlet üzerinden şikayet edebiliyor. Fiyatını görmediğiniz bir ürünü sipariş etmek zorunda değilsiniz ve fiyat göstermeyen işletmeye cezai işlem uygulanıyor. Ayrıca uygulama sadece kapıdaki menü ile sınırlı değil; masaların üzerinde de güncel fiyat listesi bulundurulması zorunlu. Elektronik menü kullanan işletmelerde ise QR kodun müşterinin rahatça görebileceği bir yerde olması gerekiyor.
Sırada ne var?
Bakanlık yetkililerinin açıklamalarına göre denetimler turizm sezonunun başlamasıyla birlikte daha da yoğunlaşacak. Özellikle sahil şeridindeki işletmelere yönelik sıkı bir takvim uygulanıyor. Kurallara uymayan işletmelere 2024 yılı için her bir aykırılık başına 2 bin 200 lira ile 11 bin lira arasında değişen idari para cezaları öngörülüyor. Sektör dernekleri ise yeni düzenlemenin özellikle lüks restoranlarda uygulanma biçimi konusunda ek yönetmelik talebinde bulunuyor. Tüketici dernekleri ise uygulamanın tavizsiz devam etmesi gerektiğini belirterek, sadece fiyat değil, gramaj bilgilerinin de zorunlu tutulması için kampanya başlatmış durumda.
Sık Sorulan Sorular
Şeffaf menü uygulaması tam olarak ne zaman başladı?
Düzenleme 1 Ocak 2024 tarihinde yürürlüğe girdi. Ancak Ticaret Bakanlığı'nın geniş çaplı denetimlere ve cezai işlemlere başlamasıyla birlikte uygulama yakın zamanda gündemin üst sıralarına yükseldi.
Hangi işletmeleri kapsıyor?
Lokanta, restoran, kafe, pastane, büfe ve benzeri yiyecek-içecek hizmeti sunan tüm işletmeleri kapsıyor. Alkollü ya da alkolsüz mekan ayrımı bulunmuyor.
Menüsünü kapıya asmayan işletmeye ne ceza veriliyor?
Fiyat tarifesini girişte veya masalarda görünür şekilde bulundurmayan işletmelere 2024 yılı için her bir aykırılık başına 2 bin 200 liradan başlayan idari para cezası uygulanıyor. Aykırılığın tekrarı halinde ceza tutarı katlanarak artıyor.
Vatandaş ihlal gördüğünde nereye şikayet edebilir?
İhlal tespit eden tüketiciler, Ticaret Bakanlığı'nın ALO 175 şikayet hattı üzerinden veya e-Devlet kapısındaki Ticaret Bakanlığı hizmetleri aracılığıyla ihbarda bulunabiliyor.