Rekabet Kurulu'ndan dijital ekonomiye kritik ayar: Uber ve Getir kararının perde arkası

Ne oldu?

Rekabet, en yalın haliyle üstünlük sağlama amacıyla rakiplere karşı yürütülen yarışma etkinliklerinin bütünüdür. Ancak bu yarışın kuralları piyasa ekonomilerinde yalnızca şirketlerin insafına bırakılmaz. Türkiye'de bu kuralların bağımsız hakemi konumundaki Rekabet Kurulu, son dönemde mobilite ve hızlı teslimat sektörlerinin iki büyük oyuncusu Uber ve Getir ile ilgili dikkat çeken bir karara imza attı. Kurul, taraflar arasında Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında yürütülen süreci sonuçlandırdı. Kararın içeriği tam olarak açıklanmamakla birlikte, sektör temsilcileri bu kararın özellikle fiyatlama stratejileri ve bölgesel operasyonel üstünlük kurma girişimlerine yönelik olabileceğini belirtiyor.

Neden gündemde?

Karar, yalnızca iki şirketin ticari faaliyetlerini ilgilendiren bir mesele olmanın ötesine geçmiş durumda. Uber’in taksi ve araç çağırma pazarındaki konumu ile Getir’in özellikle market ve yemek teslimatında yakaladığı hacim, milyonlarca kullanıcıyı doğrudan etkiliyor. Bu tür dijital platformlarda yaşanabilecek olası bir rekabet ihlali, tüketiciye yansıyan fiyatlarda yapay artışlara veya seçeneklerin kısıtlanmasına yol açabilir. Bigpara’nın gündeme taşıdığı bu gelişme, Rekabet Kurumu’nun sadece geleneksel sektörlerde değil, yeni nesil teknoloji şirketleri arasındaki mücadelede de ne kadar titiz bir denetim yürüttüğünü göstermesi bakımından önemli.

Öte yandan karar, Kurul’un son dönemde attığı geniş çaplı adımların bir parçası. Hatırlanacağı üzere kısa süre önce lastik devlerine milyarlarca liralık ceza kesilmiş, Coca-Cola hakkındaki bir başka rekabet soruşturması ise şirketin sunduğu taahhütler doğrultusunda kapanmıştı. Anadolu Ajansı’nın duyurduğu o taahhüt süreci, şirketlerin ceza almaktansa piyasayı onarıcı adımlar atmasının yolunu açan önemli bir örnek olarak kayıtlara geçmişti. Uber ve Getir kararı da bu zincirin yeni bir halkası olarak görülüyor.

Bilinmesi gerekenler

Rekabet Kurulu’nun mercek altına aldığı konuların başında, platformların münhasır anlaşmalar veya agresif fiyat kırma yoluyla pazar gücünü kötüye kullanıp kullanmadığı geliyor. Dijital ekonomide rekabet, fiziksel mağazacılıktan farklı olarak veri hakimiyeti ve algoritmik fiyatlandırma gibi soyut ancak son derece etkili enstrümanlarla şekilleniyor.

Benzer bir tablo, Rekabet Kurumu’nun küresel ödeme sistemleri Mastercard ve Visa hakkında yürüttüğü soruşturmada da ortaya çıkmış, taraflar kapsamlı taahhütler sunarak süreci uzlaşmayla sonuçlandırmıştı. Uber ve Getir cephesinde ise resmi bir taahhüt mekanizmasının işletilip işletilmediği henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Uzmanlar, Rekabet Kurumu’nun buradaki tavrının, büyümeyi sürdürülebilir kılmak isteyen diğer teknoloji şirketleri için emsal teşkil edeceğini savunuyor. Rekabet hukuku 2023 yılı gelişmelerine bakıldığında, taahhüt ve uzlaşma müesseselerinin aktif kullanımı sayesinde piyasalarda düzelmenin soruşturma tamamlanmadan sağlanabildiği bir döneme girildiği açıkça görülüyor.

Sırada ne var?

Rekabet Kurumu’nun gerekçeli kararı, önümüzdeki günlerde internet sitesinde yayımlandığında, Uber ve Getir’e yönelik spesifik yükümlülükler netleşecek. Eğer bir ihlal tespiti yapıldıysa, idari para cezasına ek olarak şirketlerin operasyonel yapısında değişikliğe gitmesi istenebilir. Öte yandan Getir’in küresel pazarlardaki daralma ve yeniden yapılanma süreci ile Türkiye’deki mevcut operasyonlarını ayırma kararı hatırlandığında, alınan Rekabet Kurulu kararının şirketin yereldeki stratejisini nasıl etkileyeceği de yakından izlenecek. Sektörde esas belirleyici olan, bu kararın sadece iki oyuncuyu değil, tüm hızlı ticaret ve ulaşım pazarındaki rekabet kalitesini nasıl dönüştüreceği olacak.