Putin'den İstanbul çıkışı: Ukrayna ile barış görüşmelerine yeniden yeşil ışık
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna ile daha önce İstanbul'da varılan mutabakatlar temelinde yeniden müzakere masasına oturmaya hazır olduklarını açıkladı. Bu açıklama, batılı başkentlerde ve Kiev'de temkinli bir iyimserlikle karşılanırken, sahadaki çatışmaların şiddeti devam ediyor.
Ne oldu?
Ukrayna Barış Görüşmeleri, Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından taraflar arasında savaşı sona erdirmek amacıyla yürütülen diplomatik temasların bütünüdür. Son olarak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, savaşın erken döneminde İstanbul'da yapılan görüşmeleri işaret ederek, burada oluşturulan taslak anlaşmalar temelinde yeniden masaya oturmaya hazır olduklarını duyurdu. Putin'in bu açıklaması, Moskova'nın uzun bir aradan sonra diplomasi kanalına dönüş sinyali olarak yorumlandı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise daha önce yaptığı açıklamalarda, barış görüşmelerinin ilerlemesi için Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya'nın net bir takvim ortaya koyması gerektiğini belirtmişti.
Neden gündemde?
Putin'in İstanbul'u işaret eden son mesajı, uluslararası kamuoyunda barışa dair umutları yeniden canlandırdı. Mart 2022'de İstanbul Dolmabahçe'de yapılan görüşmelerde, Ukrayna'nın tarafsızlığı ve güvenlik garantileri konusunda bir mutabakata oldukça yaklaşılmış, ancak daha sonra süreç belirsiz bir şekilde askıya alınmıştı. Savaşın üçüncü yılına girilirken tarafların ağır kayıplar vermesi ve küresel ekonomik dengelerin bozulması, diplomatik çözüm arayışlarını yeniden ön plana çıkarıyor. Öte yandan Ukrayna tarafı, toprak bütünlüğünden taviz vermeyeceklerini her fırsatta vurgularken, sahadaki gerçekler bu pozisyonu korumayı zorlaştırıyor.
Bilinmesi gerekenler
Savaşın ilk haftalarında İstanbul'da yapılan görüşmelerin somut bir çıktısı olup olmadığı bugün hâlâ tartışmalıdır. Anlaşma taslağında Ukrayna'nın NATO'dan vazgeçmesi karşılığında belirli ülkelerden güvenlik garantisi alması ve Rusya'nın işgal ettiği bazı bölgelerden çekilmesi maddeleri yer alıyordu. Ancak aradan geçen sürede Rusya, Ukrayna'nın doğusundaki dört bölgeyi ilhak ettiğini duyurdu ve bu durum müzakerelerin başlangıç için daha karmaşık bir zemin oluşturmasına yol açtı. Ocak 2026 itibarıyla çatışmalar yoğun şekilde sürüyor; Rus ordusu neredeyse her gün Kiev dahil olmak üzere Ukrayna şehirlerine hava saldırıları düzenliyor. Ukrayna ise özellikle kış aylarının getirdiği enerji kriziyle mücadele ederken, Zelenskiy yönetimi barışın bir an önce sağlanması için Batılı müttefiklerin desteğine ihtiyaç duyduğunu dile getiriyor.
Sırada ne var?
Putin'in müzakerelere dönüş sinyali her ne kadar önemli bir diplomatik açılım olarak görülse de, Ankara dahil pek çok başkentte bu çıkış ihtiyatla karşılanıyor. Uzmanlar, İstanbul mutabakatları olarak anılan çerçevenin üzerinden yaklaşık dört yıl geçtiğine, sahadaki askeri ve siyasi gerçekliğin köklü biçimde değiştiğine dikkat çekiyor. Olası bir müzakere sürecinde Türkiye'nin yeniden kolaylaştırıcı rol üstlenebileceği konuşuluyor. Ancak şimdilik ne bir ateşkes takvimi ne de tarafların üzerinde uzlaştığı resmi bir yol haritası bulunuyor. Moskova'nın talepleri ile Kiev'in kırmızı çizgileri arasındaki makasın açık olması, barış görüşmelerinin yakın vadede somut sonuç vermesinin önündeki en büyük engel olarak duruyor.
Sık Sorulan Sorular
Putin'in İstanbul'da yapılan barış görüşmelerine atıf yapması ne anlama geliyor?
Bu atıf, Rusya'nın müzakere temeli olarak savaşın başında İstanbul'da oluşturulan ve Ukrayna'nın tarafsızlığı ile güvenlik garantilerini içeren taslak anlaşma metnini gördüğü anlamına geliyor. Ancak aradan geçen sürede Rusya'nın dört Ukrayna bölgesini resmen ilhak ettiğini duyurması nedeniyle bu şartların geçerliliği tartışmalı.
Ukrayna barış görüşmelerine sıcak bakıyor mu?
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, kış gelmeden barışın sağlanmasına yönelik görüşmeleri ilerletmek istediğini açıklamıştı. Ancak Ukrayna yönetimi, toprak bütünlüğünden taviz vermeyeceğini ve bunun ön koşul olmaktan çıkması gerektiğini her fırsatta vurguluyor.
Türkiye barış sürecinde nasıl bir rol oynayabilir?
Türkiye, savaşın ilk döneminde İstanbul'da yapılan müzakerelere ev sahipliği yaparak ve Tahıl Koridoru Anlaşması'nı hayata geçirerek etkili bir arabuluculuk rolü üstlenmişti. Uzmanlar, olası yeni müzakere sürecinde de Ankara'nın taraflarla olan diyalog kanalları sayesinde önemli bir kolaylaştırıcı aktör olabileceğini değerlendiriyor.