Putin barış görüşmeleri: İstanbul süreci neden yeniden masada?

Ne oldu?

Putin barış görüşmeleri, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Ukrayna ile yürütülecek olası barış müzakereleri için 2022 yılında İstanbul'da yapılan görüşmeleri işaret etmesiyle yeniden dünya gündeminin üst sıralarına yerleşti. Putin yaptığı açıklamada, Rusya'nın İstanbul'da yapılan barış görüşmeleri temelinde yeniden masaya oturmaya hazır olduğunu duyurdu. Bu açıklama, savaşın başlangıcından bu yana Türkiye'nin yürüttüğü arabuluculuk çabalarının ne kadar kritik bir zemine oturduğunu bir kez daha gösterdi. Kremlin'den gelen bu mesaj, hem sahada devam eden çatışmaların gölgesinde hem de değişen uluslararası dengeler ışığında değerlendiriliyor.

Neden gündemde?

Putin'in bu çıkışı, birkaç açıdan büyük önem taşıyor. İlk olarak, 2022 baharında İstanbul'da Dolmabahçe'de yapılan görüşmelerde taraflar bir mutabakat metni üzerinde önemli ilerleme kaydetmiş, ancak süreç daha sonra özellikle Bucha'daki katliam iddialarının ortaya çıkmasıyla çökmüştü. Putin'in aradan geçen uzun süreye rağmen doğrudan İstanbul sürecini adres göstermesi, Rusya'nın hâlâ o dönemdeki parametreleri geçerli saydığını ortaya koyuyor. İkinci olarak, bu açıklamalar Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'in de Putin'le doğrudan görüşmeye hazır olduğunu ifade ettiği bir döneme denk geliyor. Ayrıca Putin, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın barış önerilerinin Ukrayna'da bir anlaşma için temel oluşturabileceğini de söyledi. Tüm bu gelişmeler, diplomasi kanallarının yeniden hareketlenebileceğine dair beklentileri artırıyor. Türkiye'nin hem Rusya hem de Ukrayna ile sürdürebildiği dengeli ilişki ise İstanbul'un yeniden merkez olabileceği yorumlarını güçlendiriyor.

Bilinmesi gerekenler

Putin'in açıklamasında altı çizilen İstanbul mutabakatı, Ukrayna'nın tarafsız statüsünü, belirli güvenlik garantilerini ve askeri sınırlandırmaları içeren bir çerçeveyi kapsıyordu. Ancak aradan geçen sürede sahada çok şey değişti. Rusya, Ukrayna'nın dört bölgesini tek taraflı olarak ilhak ettiğini duyurdu ve bu toprakların statüsü en büyük anlaşmazlık konularından biri olmaya devam ediyor. Zelenskiy ise daha önce yaptığı açıklamalarda, toprak bütünlüğünden taviz verilmeyeceğini defalarca vurguladı. Bununla birlikte Putin, Avrupa Birliği ülkelerinin arabuluculuğuna sıcak bakmadığını, zira bu ülkelerin çatışmaya taraf olduğunu iddia etti. Bu noktada Türkiye, NATO üyesi olmasına rağmen her iki tarafla da konuşabilen nadir aktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

Sırada ne var?

Moskova'nın İstanbul vurgusu, yakın gelecekte somut bir müzakere takviminin oluşup oluşmayacağı sorusunu gündeme getiriyor. Diplomatik kaynaklar, şu an için belirlenmiş resmi bir zirve olmadığını ancak teknik düzeydeki temasların hızlanabileceğini değerlendiriyor. Önümüzdeki sürecin rotasını, sahadaki askeri durumun yanı sıra ABD'deki başkanlık seçimlerinin sonuçları ve Avrupa'nın Ukrayna'ya desteğini sürdürme kapasitesi belirleyecek. Putin'in Trump'ın barış önerilerini referans göstermesi de özellikle Batı medyasında, Rusya'nın zamanı Washington'daki olası bir yönetim değişikliğine göre kurguladığı şeklinde yorumlanıyor. Taraflar arasındaki güven bunalımı had safhada olsa da, liderler düzeyinde yüz yüze görüşme ihtimali ilk kez bu kadar yüksek sesle telaffuz ediliyor.