Pezeşkiyan'dan balistik füze resti: 'Hiçbir müzakere yapılmadı, yapılmayacak da'

Ne oldu?

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin balistik füze kapasitesine ilişkin devam eden uluslararası spekülasyonlara net bir yanıt verdi. Pezeşkiyan, yaptığı açıklamada İran’ın balistik füzelerinin hiçbir uluslararası mutabakat zaptında yer almadığını ve bu konuda herhangi bir müzakere sürecinin işletilmediğini vurguladı. Pezeşkiyan, “Önümüzdeki müzakerelerde güçlü yanlarımızı koruyacağız; balistik füzelerle ilgili hiçbir müzakere yapılmadı ve yapılmayacak da” ifadelerini kullandı. Bu çıkış, özellikle İran ile Batılı güçler arasında nükleer program ekseninde yürütülen dolaylı görüşmelerin gölgesinde geldi ve Tahran’ın askeri doktrinindeki kırmızı çizgileri bir kez daha teyit etti.

Neden gündemde?

Açıklama, bölgede artan askeri tansiyon ve diplomatik temasların yoğunlaştığı bir dönemde yapıldı. İran’ın balistik füze programı, özellikle menzili ve isabet kabiliyeti nedeniyle Batılı başkentlerde ve İsrail’de uzun süredir endişe kaynağı olarak görülüyor. Son günlerde yaşanan karşılıklı askeri hamleler ve İsrail-İran hattındaki gerilim, füzelerin bir kez daha manşetlere taşınmasına yol açtı. Pezeşkiyan’ın bu net tavrı, uluslararası toplumun İran’dan beklentileri ile Tahran’ın egemenlik hakları arasındaki derin uçurumu gözler önüne seriyor. Ayrıca İran Cumhurbaşkanı’nın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmede İsrail ve ABD’nin İran ile komşu ülkeler arasında anlaşmazlık çıkarmaya çalıştığını belirtmesi, konunun bölgesel ittifaklar boyutunu da gündeme taşıdı.

Bilinmesi gerekenler

Pezeşkiyan’ın vurguladığı temel nokta, savunma ve füze kapasitesinin ulusal güvenliğin ayrılmaz bir parçası olduğu ve pazarlık konusu yapılamayacağı. İran lideri, müzakereler sırasında kendilerine iki kez saldıran bir aktör olarak tanımladığı ABD’ye güvenilemeyeceğine işaret etti. Tahran yönetimi, balistik füzeleri konvansiyonel caydırıcılığının temel taşı olarak görüyor ve bu kapasitenin nükleer anlaşma gibi farklı diplomatik süreçlere dahil edilmesine şiddetle karşı çıkıyor. Uzmanlar, bu tür açıklamaların iç kamuoyuna verilen bir güvence olduğu kadar, Batı’ya yönelik psikolojik bir mesaj taşıdığını belirtiyor. İran, hava kuvvetlerinin görece zayıflığını füze gücüyle dengelemeye çalışırken, bu programdan taviz vermek rejim için varoluşsal bir risk olarak değerlendiriliyor.

Sırada ne var?

Bu restleşme, önümüzdeki dönemde İran ile Batı arasındaki nükleer müzakerelerin seyrini doğrudan etkileyecek. ABD ve Avrupalı muhataplar, balistik füzeleri anlaşma paketinin dışında tutmanın mümkün olmayabileceğini savunurken, Pezeşkiyan’ın “yapılmayacak” sözü Tahran’ın pozisyonunun ne kadar katı olduğunu gösteriyor. Kısa vadede diplomatik kanallar tıkanabilir; ancak orta vadede bölgesel arabulucuların devreye girme ihtimali bulunuyor. Türkiye gibi komşu ülkelerle yürütülen diyalog, gerilimin kontrollü bir şekilde yönetilmesi açısından kritik önem taşıyacak. Pezeşkiyan’ın mesajı, füze programının müzakere edilmeyeceğini ilan ederken, diplomasiye tamamen kapıyı kapatmıyor; enerji ve ekonomik iş birliği gibi diğer alanlarda görüşmelere açık bir pencere bırakıyor.