Peş peşe gelen felaket: Türkiye'de zincirleme kazalar neden artıyor?
Kayseri'de meydana gelen ve 4 kişinin yaralandığı zincirleme trafik kazası, son bir hafta içinde Rize, Karabük ve İstanbul gibi farklı şehirlerde yaşanan ölümlü zincirleme kazaları yeniden gündeme taşıdı.
Ne oldu?
Zincirleme trafik kazası, bir karayolunda seyir halindeki iki aracın çarpışmasıyla başlayan ve bu ilk darbenin etkisiyle arkadan gelen üç veya daha fazla aracın birbirine girdiği karmaşık trafik olayıdır. Kayseri'de son yaşanan vakada, güvenlik mesafesinin yetersiz kalması ve dikkatsizlik sonucu araçların domino taşları gibi birbirine çarpması sonucu 4 kişi yaralandı. Bu kaza münferit bir olay değil; Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Emniyet Genel Müdürlüğü verilerine göre, özellikle şehirlerarası yollarda ve yoğun akışın olduğu otoyollarda zincirleme kazalar, ölümlü ve yaralanmalı trafik skorlarının en büyük kalemlerinden birini oluşturuyor. Son 24 saat içindeki veriler endişe verici: Rize'de zincirleme bir kazada 3 kişi yaşamını yitirirken, Karabük'te 2 kişi yaralandı. İstanbul TEM Otoyolu'nda meydana gelen zincirleme kazada ise trafiğin saatlerce durmasına rağmen can kaybı yaşanmaması teselli oldu.
Neden gündemde?
Konunun Türkiye gündeminde kalıcı bir yer edinmesinin temel nedeni, olayların sıklığındaki dikkat çekici artış. Haber merkezlerine düşen son dakika bilgilerine bakıldığında, neredeyse her gün bir ilde zincirleme kaza alarmı veriliyor. Özellikle yaz aylarında tatil dönüşü trafiğinin yoğunlaştığı ağustos ayının son haftasında, TEM'de meydana gelen ve trafiği tamamen durma noktasına getiren büyük kaza zinciri, milyonlarca sürücü ve yolcunun hayatını doğrudan etkiledi. Bu durum yalnızca kazaya karışanlar için değil, saatlerce yolda mahsur kalan vatandaşlar için de büyük bir mağduriyet yarattı. Sosyal medyada ve haber platformlarında yükselen tepkiler, vatandaşların artık bu kazaları basit birer trafik kuralı ihlali olarak değil, birer trafik terörü ve altyapı sorunu olarak görmeye başladığını ortaya koyuyor.
Bilinmesi gerekenler
Zincirleme kazaların fitilini ateşleyen en kritik etken, takip mesafesinin korunmamasıdır. Uzmanlar, yüksek hızda seyreden bir aracın güvenle durabilmesi için hızının en az yarısı kadar metre mesafeye ihtiyacı olduğunu vurguluyor; ancak özellikle şehir içi akışta bu kural büyük oranda göz ardı ediliyor. İkinci büyük neden ise cep telefonu kullanımına bağlı dikkat dağınıklığı. Saniyelik bir dalgınlık, frene geç basılmasına ve arkadan gelen tüm araçların kaçınılmaz bir şekilde birbirine girmesine yol açıyor. Trafik mühendisleri ayrıca yol altyapısındaki yetersizliklere de dikkat çekiyor; aniden biten şeritler, yanlış konumlandırılmış uyarı levhaları ve kaygan zeminler zincirleme reaksiyonun fiziksel sebeplerini oluşturuyor. Kaynak materyallerdeki bilgilere göre, son dönemde yaşanan can kayıplarında ağır tonajlı araçların kontrolünü kaybetmesi öne çıkıyor. Özellikle Rize'deki ölümlü kazada bir kamyonetin fren patlaması sonucu kontrolden çıkarak birden fazla araca çarpması, bu tip araçların periyodik muayenelerinin hayati derecede önemli olduğunu bir kez daha hatırlattı.
Sırada ne var?
İçişleri Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü, artan kazaların ardından denetimleri sıkılaştırma sinyali veriyor. Özellikle şehirlerarası otobüs ve kamyonlara yönelik kış lastiği ve hız sınırı denetimlerinin ağustos ayının sonunda erken başlatılması bekleniyor. Sivil trafik ekiplerinin otoyollardaki varlığı artırılacak ve radar sistemleri yenilenecek. Ancak uzmanlar, salt ceza mekanizmasının yeterli olmadığını, uzun vadede yolun bir çözüm olmadığı konusunda hemfikir. Otonom acil fren destek sistemlerine sahip araçların teşvik edilmesi ve şerit takip asistanı gibi güvenlik paketlerinin araç muayene standartlarına eklenmesi gerektiği uzun vadeli bir çözüm olarak masada duruyor. Vatandaşlar için en acil sınav ise önümüzdeki kış mevsimi. Hava koşullarının kötüleşmesi ve görüş mesafesinin azalmasıyla birlikte, eylül ayından itibaren özellikle sisli ve virajlı bölgelerde zincirleme kaza haberlerinin tekrar artmasından endişe ediliyor. Bu nedenle sürücü kurslarında güvenli takip mesafesi eğitimlerinin simülasyonlu olarak verilmesi yönündeki çağrılar giderek yükseliyor.
Sık Sorulan Sorular
Zincirleme trafik kazası nedir ve en çok neden olur?
Zincirleme trafik kazası, ilk darbenin ardından arkadaki üç veya daha fazla aracın birbirine çarpmasıyla oluşan trafik olaylarıdır. En sık görülen nedenler takip mesafesine uymamak, yüksek hız, ani fren yapmak ve sürücü dikkatsizliğidir.
Son dönemde Türkiye'de meydana gelen ölümlü zincirleme kazalar hangileridir?
Son bir hafta içinde Rize'de meydana gelen zincirleme kazada 3 kişi hayatını kaybetmiş, 4 kişi yaralanmıştır. Ayrıca İstanbul TEM Otoyolu'nda trafiğin tamamen durmasına neden olan büyük bir zincirleme kaza meydana gelmiştir. Kayseri'deki kazada ise 4 yaralı bulunmaktadır.
Zincirleme kazalarda araçta sıkışan birine müdahale etmek doğru mudur?
Hayır, profesyonel sağlık ve kurtarma ekipleri gelene kadar yaralıya kesinlikle müdahale edilmemelidir. Omurga yaralanmaları riski çok yüksek olduğu için aracın içinde veya dışında hareket ettirilmeye çalışılması kalıcı sakatlıklara yol açabilir. 112 acil çağrı merkezi hemen aranmalıdır.
Zincirleme kazada kusur durumu nasıl belirlenir?
Sigorta ve hukuki süreçlerde kusur, çoğunlukla arkadan çarpan araca atfedilir. Çünkü trafik kanunu her aracın önündeki ile güvenli takip mesafesini korumasını zorunlu kılar. Ancak zincirin ilk halkasını oluşturan araç hatalı sollama veya hatalı şerit değiştirme yapmışsa kusur oranları Trafik Zabıtası ve bilirkişi raporlarıyla yeniden dağıtılır.